Sưng mí mắt là bệnh gì? Dấu hiệu, nguyên nhân và cách xử lý

Tình trạng sưng mí mắt rất phổ biến, có thể xảy ra ở một hoặc cả hai bên mắt do nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra. Để có được hướng xử lý nhanh chóng giúp bảo vệ thị lực an toàn, các bác sĩ tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa sẽ giúp bạn tìm hiểu rõ nguyên nhân và bản chất gây ra triệu chứng này thông qua bài viết dưới đây và dành tặng khám mắt hoàn toàn miễn phí để điều trị dứt điểm tình trạng sưng mí mắt.

1. Hiện tượng sưng mí mắt là gì?

Mí mắt có cấu trúc da rất mỏng và chứa nhiều mạch máu, tuyến Meibomius nên dễ sưng khi xảy ra viêm, kích ứng hoặc nhiễm khuẩn. Khi phản ứng viêm xuất hiện, dịch và tế bào miễn dịch tích tụ dưới da khiến mí mắt phù nề nhanh chóng.

Tùy nguyên nhân, tình trạng sưng mí mắt có thể biểu hiện dưới nhiều dạng:

• Sưng một bên mí mắt: Thường liên quan đến lẹo, chắp hoặc côn trùng đốt.
• Sưng cả hai mí mắt: Có thể do dị ứng, thiếu ngủ, khóc nhiều hoặc một số bệnh lý toàn thân.
• Mí mắt sưng húp: Mí mắt phù nề rõ, căng mọng và có thể ảnh hưởng đến tầm nhìn.

2. Phân loại triệu chứng sưng mí mắt

Mí mắt bị sưng có thể đi kèm với rất nhiều biểu hiện khác nhau tùy vào từng nguyên nhân. Để giúp bạn dễ dàng tự kiểm tra tình trạng mắt chính xác, hãy cùng đối chiếu nhanh thông qua bảng phân loại dấu hiệu dưới đây:

3. Nguyên nhân gây sưng mí mắt thường gặp nhất

Sưng mí mắt có thể xảy ra khi mắt tiếp xúc với vi khuẩn, dị nguyên hoặc các tác nhân gây kích ứng. Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến:

3.1. Lẹo mắt

Lẹo mắt là tình trạng nhiễm khuẩn cấp tính ở tuyến bã hoặc nang lông mi, thường do vi khuẩn Staphylococcus aureus. Người bệnh thường xuất hiện nốt sưng đỏ, đau ở bờ mi, cộm mắt và có thể hình thành đầu mủ sau vài ngày.

3.2. Chắp mắt

Chắp mắt xảy ra khi tuyến Meibomius bị tắc, khiến dịch nhờn ứ đọng tạo thành khối cứng dưới mí mắt. Ban đầu mí mắt có thể sưng nhẹ, sau đó hình thành khối tròn ít hoặc không đau. Chắp lớn có thể gây sụp mí và ảnh hưởng thị lực tạm thời.

3.3. Viêm bờ mi

Viêm bờ mi là tình trạng viêm mạn tính ở bờ mi, thường liên quan đến rối loạn tuyến dầu, vi khuẩn hoặc ký sinh trùng Demodex. Triệu chứng điển hình gồm sưng đỏ mí mắt, ngứa, gàu chân mi, ghèn mắt và dễ tái phát.

3.4. Viêm kết mạc (Đau mắt đỏ)

Viêm kết mạc do virus, vi khuẩn hoặc dị ứng có thể khiến mí mắt sưng, mắt đỏ, chảy nước mắt và tiết nhiều ghèn. Đây là nguyên nhân thường gặp gây sưng mí mắt ở cả hai bên.

3.5. Dị ứng mắt

Phấn hoa, bụi, lông thú cưng hoặc mỹ phẩm có thể kích hoạt phản ứng dị ứng, gây ngứa, đỏ và sưng mí mắt đột ngột. Dụi mắt nhiều sẽ làm tình trạng phù nề trở nên nghiêm trọng hơn.

3.6. Viêm mô tế bào hốc mắt

Đây là tình trạng nhiễm trùng nặng ở các mô quanh hốc mắt, thường là biến chứng của viêm xoang hoặc chấn thương. Người bệnh có thể sưng đau dữ dội, lồi mắt, hạn chế vận động nhãn cầu và giảm thị lực. Cần được khám và điều trị khẩn cấp để tránh các biến chứng nghiêm trọng.

4. Bị sưng mí mắt có nguy hiểm không? Khi nào cần đi khám gấp?

Thông thường, các trường hợp sưng mí mắt do sinh lý hoặc chắp lẹo thông thông thường có thể tự thuyên giảm nếu được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, nếu sưng mí mắt do vi khuẩn tấn công sâu vào hốc mắt cực kỳ nguy hiểm.

Người bệnh cần đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa mắt để được cấp cứu nếu như gặp phải các dấu hiệu sau:

• Vùng sưng đỏ lan rộng từ mí mắt ra toàn bộ khuôn mặt, vùng má hoặc trán.
• Cơ thể xuất hiện trạng thái sốt cao, rét run, mệt mỏi, uể oải.
• Thị lực bị suy giảm đột ngột (nhìn mờ đi) hoặc gặp hiện tượng song thị (nhìn một hóa hai).
• Mí mắt sưng to, cứng ngắt đến mức nhắm tịt mà bạn không thể tự mở mắt lên được.
• Đau nhức nhói ở sâu bên trong hốc mắt, cơn đau tăng lên dữ dội mỗi khi liếc mắt hoặc cố gắng xoay nhãn cầu.

5. Cách trị sưng mí mắt an toàn và hiệu quả

Tùy thuộc vào nguyên nhân cũng như mức độ nghiêm trọng của tổn thương mà phương pháp điều trị sẽ có sự khác biệt giữa từng trường hợp cụ thể. Dưới đây là những phương pháp điều trị sưng mí mắt an toàn, chuẩn y khoa mà bạn có thể tham khảo:

5.1. Cách làm giảm sưng mí mắt tại nhà

Nếu mí mắt chỉ sưng nhẹ hoặc do nguyên nhân sinh lý, bạn có thể áp dụng các biện pháp chăm sóc sau:

• Chườm lạnh: Phù hợp khi mắt sưng do dị ứng, khóc nhiều hoặc chấn thương nhẹ. Dùng khăn sạch bọc túi lạnh hoặc đá, chườm khoảng 10–15 phút/lần để giảm sưng và làm dịu cảm giác khó chịu.
• Chườm ấm: Áp dụng với chắp hoặc lẹo giai đoạn đầu. Dùng khăn sạch thấm nước ấm (khoảng 40°C), chườm lên mí mắt 10–15 phút, 3–4 lần/ngày để hỗ trợ làm thông tuyến bờ mi và thúc đẩy quá trình hồi phục.
• Vệ sinh mí mắt: Dùng nước muối sinh lý NaCl 0,9% và gạc hoặc bông sạch lau nhẹ bờ mi để loại bỏ ghèn, bụi bẩn và dịch tiết, giúp vùng mắt luôn sạch sẽ.
• Chế độ sinh hoạt hợp lý: Ngủ đủ giấc, hạn chế dụi mắt và chỉ tránh những thực phẩm mà bạn từng bị dị ứng. Hiện chưa có bằng chứng khoa học cho thấy cần kiêng nếp, thịt gà hay rau muống khi bị sưng mí mắt.

5.2. Sưng mí mắt uống thuốc gì?

Khi sưng mí mắt do vi khuẩn, virus gây ra, bác sĩ sẽ chỉ định thêm các nhóm thuốc điều trị chuyên dụng:

• Thuốc nhỏ/tra mắt chứa kháng sinh: Giúp tiêu diệt vi khuẩn tại chỗ ở vùng bờ mi và kết mạc. (Ví dụ như: Tobramycin, Levofloxacin, Ofloxacin,…)
• Thuốc kháng viêm (Dạng nhỏ hoặc dạng uống): Giúp cắt đứt chuỗi phản ứng viêm, làm xẹp các mô mi đang phù nề một cách nhanh chóng.

Cảnh báo: Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua dùng các loại thuốc nhỏ mắt chứa thành phần Corticoid bừa bãi khi chưa có đơn kê của bác sĩ. Lạm dụng Corticoid có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như tăng nhãn áp, phá hủy dây thần kinh thị giác không hồi phục.

5.3. Can thiệp y khoa tại phòng khám mắt

Nếu sưng mí mắt không đáp ứng với điều trị nội khoa hoặc khối sưng trở nên cứng, bác sĩ có thể chỉ định các thủ thuật phù hợp:

• Chích rạch chắp, lẹo: Thực hiện dưới gây tê tại chỗ để dẫn lưu mủ hoặc lấy nhân chắp, giúp giảm sưng và hạn chế tái phát.
• Lấy sạn vôi kết mạc: Loại bỏ các nốt sạn gây cộm, kích ứng và tổn thương bề mặt mắt.
• Điều trị chuyên sâu: Với các bệnh lý như viêm bờ mi, viêm mô tế bào hốc mắt hoặc dị ứng nặng, bác sĩ sẽ kê đơn thuốc phù hợp nhằm kiểm soát viêm, điều trị nguyên nhân và phòng ngừa biến chứng.

6. Giải đáp thắc mắc thường gặp

6.1. Mí mắt sưng ngứa có nên dụi không?

Khi sưng mí mắt, không nên dụi mắt vì ma sát có thể làm tăng phản ứng viêm, khiến tình trạng sưng và ngứa trở nên nghiêm trọng hơn. Ngoài ra, dụi mắt còn làm tăng nguy cơ trầy xước giác mạc và đưa vi khuẩn từ tay vào mắt, gây nhiễm trùng.

6.2. Sưng mí mắt có được trang điểm không?

Bạn không nên trang điểm vùng mắt (chuốt mascara, dán mi, kẻ mắt) vào lúc này. Các hạt phấn và hóa chất có trong mỹ phẩm sẽ rơi vào các lỗ tuyến mi đang bị tổn thương, gây bít tắc diện rộng và khiến tình trạng nhiễm trùng trở nên phức tạp hơn.

6.3. Mí mắt bị sưng có lây không?

Nếu sưng mí do dị ứng cơ địa hoặc do chắp, lẹo thì hoàn toàn không lây sang người khác. Tuy nhiên, nếu sưng mí là hệ quả của bệnh viêm kết mạc (đau mắt đỏ) do virus hoặc vi khuẩn, bệnh rất dễ lây lan qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết của mắt.

6.4. Đắp lá trầu không chữa sưng mí có đúng không?

Không nên đắp lá trầu không lên mắt để chữa sưng mí mắt. Tinh dầu trong lá trầu có thể gây kích ứng vùng da và bề mặt mắt, đồng thời lá tươi có nguy cơ mang theo vi khuẩn, nấm hoặc tạp chất làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và tổn thương giác mạc. Người bệnh nên lựa chọn các phương pháp điều trị đã được chứng minh an toàn và tham khảo ý kiến bác sĩ nhãn khoa.

Lưu ý: Các thông tin y khoa trong bài viết mang tính chất tham khảo. Khi gặp tình trạng sưng mí mắt kéo dài hoặc có dấu hiệu chuyển biến nặng, bạn nên đến Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa để được bác sĩ thăm khám trực tiếp bằng máy sinh hiển vi, từ đó có phác đồ điều trị an toàn.

Sưng mí mắt hoàn toàn có thể điều trị hiệu quả khi được thăm khám sớm. Nếu triệu chứng kéo dài trên 48 giờ hoặc ngày càng nặng, hãy đến Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa để được bác sĩ nhãn khoa chẩn đoán và điều trị kịp thời. Đặt lịch ngay qua bài viết để nhận ưu đãi miễn phí 100% phí khám mắt ban đầu.