Tại sao người bị đái tháo đường có nguy cơ đục thủy tinh thể cao?

Theo các nghiên cứu nhãn khoa, người mắc bệnh tiểu đường (đái tháo đường) có nguy cơ phát triển bệnh đục thủy tinh thể cao gấp 2 đến 5 lần so với người không mắc bệnh. Thậm chí, bệnh lý này còn xuất hiện ở độ tuổi trẻ hơn rất nhiều. Vậy tại sao người bị đái tháo đường có nguy cơ đục thủy tinh thể cao đến vậy? Hãy cùng Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây.

1. Tại sao người bị đái tháo đường có nguy cơ đục thủy tinh thể cao?

Thủy tinh thể của mắt đóng vai trò như một thấu kính hội tụ ánh sáng, giúp chúng ta nhìn rõ cảnh vật. Ở trạng thái bình thường, thủy tinh thể trong suốt. Tuy nhiên, khi lượng đường (glucose) trong máu tăng cao và kéo dài ở bệnh nhân tiểu đường, một chuỗi các phản ứng sinh hóa bất lợi sẽ diễn ra bên trong mắt.

1.1. Cơ chế 1: Sự tích tụ đường Sorbitol làm trương phồng thủy tinh thể

Đây là nguyên nhân cốt lõi nhất. Mắt chúng ta lấy dinh dưỡng trực tiếp từ thủy dịch (chứa glucose). Khi đường huyết tăng cao, lượng glucose dư thừa trong mắt sẽ được enzyme aldose reductase chuyển hóa thành một loại đường khác gọi là Sorbitol.

Sorbitol rất khó thoát ra khỏi tế bào thủy tinh thể. Sự tích tụ Sorbitol tạo ra áp suất thẩm thấu, kéo nước từ bên ngoài vào trong thủy tinh thể. Hậu quả là các sợi protein của thủy tinh thể bị ngấm nước, trương phồng, mất đi độ trong suốt và dần vỡ ra, tạo thành các đám mây đục.

1.2. Cơ chế 2: Quá trình Glycat hóa protein (Glycation)

Khi nồng độ glucose trong máu cao, đường sẽ liên kết trực tiếp với các phân tử protein cấu tạo nên thủy tinh thể (quá trình này gọi là Glycat hóa). Các protein này vốn dĩ được sắp xếp rất trật tự để ánh sáng đi qua. Khi bị glycat hóa, chúng sẽ bị biến tính, liên kết chéo với nhau thành các cụm lớn có màu vàng đục hoặc nâu, cản trở hoàn toàn ánh sáng truyền tới võng mạc.

1.3. Cơ chế 3: Tình trạng căng thẳng oxy hóa

Bệnh tiểu đường làm suy giảm nghiêm trọng hệ thống chống oxy hóa tự nhiên của cơ thể. Sự bùng phát của các gốc tự do sẽ trực tiếp tấn công và giết chết các tế bào biểu mô của thủy tinh thể. Điều này đẩy nhanh tốc độ lão hóa mắt lên gấp nhiều lần, giải thích tại sao người trẻ bị tiểu đường lại nhanh bị bệnh cườm khô (đục thủy tinh thể).

2. Các biến chứng của đái tháo đường lên mắt

Theo nghiên cứu, có đến 80% người bị đái tháo đường mắc các bệnh về mắt. Ở nhóm đối tượng này, không chỉ xuất hiện các biến chứng phổ biến như đục thủy tinh thể mà còn nhiều bệnh lý về mắt khác.

• Đục thủy tinh thể: Đục thủy tinh thể là bệnh lý phổ biến ở người lớn tuổi, nhưng đối với người bị tiểu đường thì bệnh có thể xuất hiện từ rất sớm ở cả người trẻ. Ở người tiểu đường, nồng độ đường huyết cao có thể khiến thể thủy tinh bị lắng cặn, dần mờ đục.
• Tăng nhãn áp: Với bệnh nhân tiểu đường, lượng đường huyết cao trong mắt có thể gây áp lực lớn đến các dây thần kinh thị giác. Tình trạng kéo dài gây nên bệnh lý cườm nước (tăng nhãn áp hay Glaucoma).
• Bệnh võng mạc do đái tháo đường: Khi hàm lượng đường trong máu, trong thủy dịch tăng cao, gây nên các tổn thương cho võng mạc. Đây được xem là bệnh lý võng mạc do đái tháo đường.
• Phù hoàng điểm: Khi các mạch máu ở võng mạc của người bệnh tiểu đường bị tổn thương, gây nên tình trạng rò rỉ dịch ra ngoài, gây nên bệnh lý phù hoàng điểm.

3. Điều trị đục thủy tinh thể cho người đái tháo đường

Khi thủy tinh thể đã đục nhiều gây cản trở sinh hoạt, phẫu thuật đục thủy tinh thể là phương pháp điều trị hiệu quả duy nhất.

Rất nhiều bệnh nhân tiểu đường lo sợ không thể mổ mắt vì vết thương khó lành. Tuy nhiên, với sự tiến bộ của y học, tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa, ca phẫu thuật này diễn ra cực kỳ an toàn nhờ công nghệ mổ Phaco hiện đại:

• Vết mổ siêu nhỏ (2mm): Tự liền không cần khâu, không chảy máu, hạn chế tối đa rủi ro nhiễm trùng cho người tiểu đường.
• Kiểm soát y khoa chặt chẽ: Bác sĩ Mắt sẽ hội chẩn cùng bác sĩ Nội tiết để đưa chỉ số đường huyết về mức an toàn (<10 mmol/L) và kiểm soát huyết áp trước khi bước vào phòng mổ.
• Phục hồi nhanh chóng: Bệnh nhân chỉ mất 15 phút phẫu thuật và có thể về nhà ngay trong ngày.

>>>Xem chi tiết: Đục thủy tinh thể do tiểu đường: Dấu hiệu và cách điều trị

4. Lời khuyên phòng tránh đục thủy tinh thể cho người đái tháo đường

So với các bệnh lý về mắt khác thì người bị đái tháo đường có nguy cơ mắc đục thủy tinh thể phổ biến hơn. Hiện tại, đục thủy tinh thể chưa có phương pháp phòng bệnh triệt để nhưng người bệnh đái tháo đường có thể áp dụng một số quy tắc nhằm hạn chế các nguy cơ mắc bệnh.

• Kiểm soát đường huyết: Đây là nguyên tắc sống còn. Tuân thủ uống thuốc/tiêm insulin đúng liều để duy trì chỉ số HbA1c < 7%.
• Dinh dưỡng chuẩn y khoa: Hạn chế tinh bột hấp thu nhanh (cơm trắng, bánh kẹo), tăng cường rau xanh, trái cây ít ngọt.
• Bảo vệ mắt từ bên ngoài: Luôn đeo kính râm chống tia UV khi ra ngoài nắng để giảm stress oxy hóa cho thủy tinh thể.
• Tuyệt đối không lạm dụng thuốc nhỏ mắt chứa Corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ nhãn khoa.
• Khám mắt định kỳ: Tầm soát đáy mắt mỗi 6 tháng/lần ngay cả khi chưa thấy mờ mắt.

5. Điều trị đục thủy tinh thể tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hoà

Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa đang áp dụng phương pháp phẫu thuật Phaco trong điều trị đục thủy tinh thể. Đây được xem là phương pháp tiên tiến, hiệu quả và tối ưu nhất hiện nay. Người bệnh cần tư vấn thêm thông tin về bệnh lý, phương pháp điều trị và dịch vụ tại Bệnh viện vui lòng liên hệ Hotline 0846 403 403 hoặc Địa chỉ 1403 Nguyễn Ái Quốc, KP. 11, P. Tân Mai, TP. Biên Hòa, Tỉnh Đồng Nai.

6. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

6.1. Tiểu đường tuýp 1 hay tuýp 2 dễ bị đục thủy tinh thể hơn?

Cả tiểu đường tuýp 1 và tuýp 2 đều làm tăng nguy cơ đục thủy tinh thể do tình trạng đường huyết cao kéo dài. Tuy nhiên, người mắc tiểu đường tuýp 1 thường phát hiện bệnh đục thủy tinh thể ở độ tuổi trẻ hơn, quá trình tiến triển cũng diễn ra nhanh hơn so với tiểu đường tuýp 2 nếu không kiểm soát đường huyết tốt.

6.2. Người bị tiểu đường có mổ đục thủy tinh thể (cườm khô) được không?

Hoàn toàn CÓ THỂ. Tuy nhiên, trước khi tiến hành phẫu thuật Phaco thay thuỷ tinh thể, bác sĩ nhãn khoa sẽ phối hợp cùng bác sĩ nội tiết để đưa chỉ số đường huyết của bệnh nhân về mức an toàn (thường là dưới 10 mmol/l, HbA1c < 7%) để tránh nguy cơ nhiễm trùng và biến chứng xuất huyết đáy mắt sau mổ.

6.3. Đục thủy tinh thể do đái tháo đường có tái phát sau khi mổ không?

Thủy tinh thể nhân tạo thay thế vào mắt có tuổi thọ trọn đời và không bị đục trở lại. Tuy nhiên, ở bệnh nhân tiểu đường, có một tỷ lệ nhỏ gặp tình trạng “đục bao sau” sau mổ vài năm (làm mắt mờ lại). Tình trạng này xử lý rất đơn giản bằng tia Laser YAG chỉ mất vài phút tại phòng khám.

Sự gia tăng đường huyết dẫn đến tích tụ Sorbitol, quá trình Glycat hóa và căng thẳng oxy hóa chính là đáp án y khoa cho câu hỏi tại sao người bị đái tháo đường có nguy cơ đục thủy tinh thể cao. Dù nguy cơ cao, nhưng nếu được tầm soát sớm và kiểm soát đường huyết tốt, bạn hoàn toàn có thể bảo vệ được đôi mắt sáng khỏe.