Những tổn thương giác mạc cho dù là vết xước nhỏ cho đến chấn thương rách giác mạc một số trường hợp có thể là cấp cứu nhãn khoa cần được xử lý ngay lập tức. Nếu trì hoãn hoặc tự ý điều trị tại nhà, các tổn thương này rất dễ biến chứng thành sẹo giác mạc, thậm chí là tổn thương nghiêm trọng đến nhãn cầu. Ở bài viết dưới đây, Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa sẽ giúp bạn tìm hiểu về 6 loại tổn thương giác mạc thường gặp nhất.

1. Tổn thương giác mạc gây viêm giác mạc mắt

Khi bị tổn thương giác mạc gây viêm, mắt sẽ bị mất đi lớp biểu mô bảo vệ, vi khuẩn, nấm hoặc virus rất dễ xâm nhập gây ra tình trạng nhiễm trùng, loét mủ. Tình trạng viêm giác mạc này là một trong những biến chứng nghiêm trọng của mọi loại chấn thương mắt. 

Bệnh nhân thường có biểu hiện đau nhức mắt dữ dội, sợ ánh sáng, chảy nước mắt và thị lực giảm sút nhanh chóng. Nếu không can thiệp kịp thời, ổ loét có thể đục thủng giác mạc, gây mất thị lực hoàn toàn. Đặc biệt thận trọng với các chấn thương do lá cây, cành cây quẹt vào mắt vì nguy cơ nhiễm nấm rất cao.

2. Tổn thương giác mạc do rách giác mạc

Đây là loại chấn thương rách giác mạc xuyên thấu cực kỳ khẩn cấp. Nguyên nhân thường do vật sắc nhọn như dao, kéo, mảnh thủy tinh hoặc kẽm gai đâm trực tiếp vào mắt làm thủng nhãn cầu. Tình trạng rách giác mạc khiến thủy dịch thoát ra ngoài, gây xẹp tiền phòng và có nguy cơ cao dẫn đến nhiễm trùng nội nhãn. 

Trong trường hợp này, tuyệt đối không dụi mắt hay tự ý nhỏ thuốc. Hãy dùng cốc giấy hoặc miếng che cứng bảo vệ mắt khỏi va chạm và đến cơ sở chuyên khoa ngay để được xử lý kịp thời.

3. Xước giác mạc là một loại tổn thương giác mạc phổ biến nhất

Trong y khoa, tình trạng này còn được gọi là bong giác mạc (bong lớp biểu mô nông). Đây là tổn thương thường gặp do thói quen dụi mắt quá mạnh, quẹt móng tay vào mắt, hoặc sử dụng kính áp tròng sai cách. Xước giác mạc gây cảm giác cộm xốn dữ dội như có cát trong mắt, đỏ mắt và chảy nước mắt. 

Tuy nhiên, vết xước thường có khả năng tự lành trong vòng 24-72 giờ nếu vết xước nông, không nhiễm trùng và được giữ vệ sinh sạch sẽ và được sử dụng thuốc kháng sinh phòng ngừa theo chỉ định của bác sĩ.

4. Tổn thương giác mạc do dị vật giác mạc

Tình trạng này xảy ra khi bụi bẩn, cát, mạt sắt hoặc côn trùng bay vào mắt và găm chặt vào lớp biểu mô hoặc sâu hơn vào nhu mô. Khi bị dị vật giác mạc, mắt sẽ bị kích ứng mạnh, đỏ và đau rát. 

Lưu ý quan trọng là bạn cần được lấy dị vật giác mạc ra đúng cách bởi bác sĩ chuyên khoa bằng các dụng cụ y tế chuyên dụng trong môi trường vô trùng. Tuyệt đối không tự dùng nhíp khều hoặc dùng tay dụi, vì có thể khiến dị vật chui sâu hơn hoặc gây nhiễm trùng nặng.

Đặc biệt, với dị vật là mạt sắt (thường gặp ở thợ cơ khí), nếu không lấy ra kịp thời, mạt sắt sẽ nhanh chóng bị oxy hóa, tạo thành vòng rỉ sét ngấm sâu vào nhu mô. Lúc này, việc điều trị sẽ khó khăn hơn rất nhiều và có nguy cơ để lại sẹo giác mạc.

5. Tổn thương giác mạc do bỏng (Hóa chất, Nhiệt)

Bỏng giác mạc do hóa chất là một cấp cứu nhãn khoa tối khẩn cấp. Đối với hóa chất dạng lỏng (axit, nước tẩy…), cần rửa mắt liên tục bằng nước sạch tại chỗ ít nhất 20–30 phút. 

Lưu ý đặc biệt: Nếu mắt bị dính vôi bột (vôi sống khô), cần nhanh chóng loại bỏ các hạt vôi lớn nếu nhìn thấy, đồng thời rửa mắt ngay lập tức bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý trong nhiều phút. Không nên trì hoãn việc rửa mắt, vì hóa chất có thể tiếp tục gây tổn thương sâu hơn cho giác mạc.

6. Tổn thương gây phù giác mạc

Phù giác mạc là tình trạng tích tụ dịch trong giác mạc, khiến giác mạc dày lên và mất độ trong suốt. Nguyên nhân thường gặp gồm chấn thương mắt, biến chứng sau phẫu thuật hoặc tăng nhãn áp cấp (Glôcôm cấp) làm suy giảm chức năng nội mô.

Người bệnh có thể nhìn mờ như có màn sương, chói sáng và thấy quầng sáng quanh nguồn sáng. Trường hợp nặng có thể xuất hiện bóng nước gây đau nhói, chảy nước mắt nhiều. Tùy nguyên nhân, bác sĩ có thể chỉ định dung dịch ưu trương (NaCl 5%) để hỗ trợ giảm phù. Nếu không điều trị kịp thời, tình trạng này có thể gây giảm thị lực hoặc để lại đục giác mạc.

Cảnh báo quan trọng: Người bệnh không nên tự ý sử dụng các thuốc nhỏ mắt chứa corticoid như Dexamethasone, Prednisolone hoặc các thuốc phối hợp kháng sinh – kháng viêm. Việc dùng không đúng chỉ định có thể làm che lấp triệu chứng, khiến tình trạng nhiễm trùng tiến triển nặng hơn và làm chậm quá trình lành giác mạc.

Giác mạc đóng vai trò như cửa sổ tâm hồn của mỗi người, mọi tổn thương giác mạc dù nhỏ cũng không nên chủ quan. Việc nhận biết sớm và xử trí đúng cách các loại chấn thương mắt sẽ giúp bạn bảo vệ thị lực hiệu quả. Nếu bạn hoặc người thân đang gặp bất kỳ dấu hiệu bất thường nào về mắt, hãy liên hệ ngay với Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa để được đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm thăm khám và điều trị kịp thời bằng trang thiết bị hiện đại nhất.