Sẹo giác mạc là gì? Có chữa được không và cách điều trị dứt điểm

Nếu bạn đang cảm thấy thị lực suy giảm, nhạy sáng kèm theo cảm giác cộm xốn dai dẳng sau một chấn thương hay viêm nhiễm mắt, rất có thể sẹo giác mạc đang dần hình thành. Vậy sẹo giác mạc thực chất là gì, có tự hết được không và cách điều trị như thế nào? Bài viết dưới đây, với sự tham vấn y khoa từ đội ngũ chuyên gia tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa, sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện về bệnh lý này cũng như những giải pháp điều trị tiên tiến nhất hiện nay.

1. Sẹo giác mạc là gì? Phân loại sẹo giác mạc

Giác mạc là một lớp mô trong suốt cho phép ánh sáng đi qua để chúng ta có thể nhìn rõ vạn vật. Tuy nhiên, khi lớp mô này bị tổn thương sâu do viêm nhiễm hoặc chấn thương, quá trình liền vết thương để lại mô sẹo đục chính là sẹo giác mạc. Tùy vào mức độ tổn thương và độ dày của mô sẹo, thường chia thành 2 loại chính:

• Sẹo giác mạc mỏng (Màng đục/Đốm giác mạc): Là dạng tổn thương nhẹ, chỉ ở lớp nông. Thị lực của người bệnh thường chỉ bị mờ nhẹ hoặc cảm thấy hơi chói khi nhìn vào ánh sáng mạnh.
• Sẹo giác mạc dày (Sẹo trắng toàn bộ): Tổn thương sâu, sẹo trắng đục rõ ràng, che khuất đồng tử, gây giảm thị lực nghiêm trọng.

2. Nguyên nhân gây sẹo giác mạc

Dưới đây là những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến sự hình thành các mô đục trên bề mặt mắt:

• Viêm loét giác mạc: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Khi vi khuẩn, nấm hoặc virus xâm nhập gây viêm loét giác mạc, chúng phá hủy cấu trúc trong suốt của nhu mô. Ngay cả khi đã điều trị khỏi nhiễm trùng, vùng tổn thương vẫn sẽ để lại một vết sẹo trắng đục vĩnh viễn.
• Chấn thương mắt: Các tai nạn lao động hoặc sinh hoạt khiến mắt bị rách, xuyên thủng… phải thực hiện phẫu thuật khâu giác mạc. Mặc dù phương pháp phẫu thuật hiện đại, có thể hình thành mô xơ và để lại sẹo tại vị trí tổn thương.
• Dị vật bay vào mắt: Mảnh sắt, mảnh thủy tinh hoặc bụi đá găm sâu vào giác mạc, nếu không được lấy ra kịp thời và đúng cách, sẽ gây viêm nhiễm. Khi lấy dị vật, nếu tác động quá sâu vào lớp nhu mô, cũng có thể hình thành các đốm sẹo giác mạc nhỏ.
• Phẫu thuật cận thị: Hiếm gặp, có thể xảy ra sau một số phương pháp phẫu thuật khúc xạ bề mặt như PRK, đặc biệt khi chăm sóc sau mổ không đúng cách.
• Bỏng hóa chất: Axit hoặc kiềm bắn vào mắt có thể làm biến tính protein, gây trợt giác mạc sâu và hình thành sẹo trắng nếu không được cấp cứu kịp thời.

3. Triệu chứng sẹo giác mạc

Sẹo giác mạc không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ mà còn ảnh hưởng đến thị lực. Nếu mắt bạn xuất hiện các triệu chứng dưới đây, rất có thể giác mạc đang hình thành mô sẹo:

• Giảm hoặc mất thị lực: Bạn cảm thấy nhìn mờ như có màn sương che phủ. Tùy vào vị trí sẹo (nếu nằm ở trung tâm đồng tử), thị lực có thể bị suy giảm nghiêm trọng.
• Nhạy cảm với ánh sáng: Mắt trở nên yếu hơn khi tiếp xúc với ánh sáng mạnh, thường xuyên bị chói hoặc đau nhức khi ra nắng.
• Chảy nước mắt liên tục: Phản xạ tự nhiên của mắt để cố gắng làm dịu bề mặt giác mạc đang bị gồ ghề do mô sẹo.
• Giác mạc không trong suốt: Khi soi gương, bạn có thể nhìn thấy những đốm màu xám nhạt hoặc trắng đục trên tròng đen. Mắt mất đi độ bóng và trong vốn có.
• Cộm, đau nhức mắt: Cảm giác như có hạt cát nằm trong mắt không trôi đi được. Đây là hệ quả của việc bề mặt giác mạc không còn bằng phẳng, gây ma sát mỗi khi bạn chớp mắt.
• Đỏ mắt: Vùng kết mạc có thể đỏ do kích ứng. Trong một số trường hợp còn viêm, có thể kèm theo sưng mí nhẹ.
• Loạn thị không đều: Sẹo làm bề mặt giác mạc gồ ghề, khiến ánh sáng đi vào mắt bị tán xạ. Người bệnh không chỉ nhìn mờ mà còn thấy hình ảnh bị méo mó, bóng ma hoặc song thị (nhìn một thành hai). Đây là một biểu hiện thường gặp ở người bị sẹo giác mạc.

Lưu ý quan trọng: Nếu mắt đang đỏ, đau, sợ ánh sáng tăng dần, đó có thể là ổ loét đang lan rộng chứ không đơn thuần là sẹo tĩnh. Đây là tình trạng cấp cứu, cần gặp bác sĩ ngay để tránh thủng nhãn cầu.

4. Sẹo giác mạc có chữa được không? Có tự hết không?

Không. Sẹo giác mạc không thể tự biến mất nếu không có can thiệp y khoa. Khác với sẹo trên da có thể mờ dần theo thời gian, sẹo giác mạc, đặc biệt là sẹo sâu, thường tồn tại lâu dài. Sẹo không tự dày lên, nhưng nếu tình trạng viêm hoặc loét chưa được kiểm soát, vùng tổn thương có thể lan rộng và để lại sẹo lớn hơn.

Tuy nhiên, sẹo giác mạc vẫn có thể được điều trị hoặc cải thiện đáng kể thị lực nếu can thiệp đúng cách và kịp thời. Tùy vào mức độ và vị trí tổn thương, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp phù hợp.

5. Cách điều trị sẹo giác mạc an toàn, phục hồi thị lực tối đa

Tùy vào độ sâu, kích thước và vị trí của vết sẹo, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp nhất để phục hồi thị lực tối đa:

5.1.  Sử dụng thuốc chữa sẹo giác mạc (Giai đoạn nhẹ)

Đối với các vết sẹo mới hình thành hoặc ở mức độ màng đục mỏng, mục tiêu điều trị là kiểm soát viêm và nuôi dưỡng bề mặt mắt để vết sẹo không lan rộng. Thuốc không làm “tan” sẹo cũ, nhưng giúp làm phẳng bề mặt, giảm kích ứng và ngăn ngừa sẹo mới hình thành trong giai đoạn viêm. 

Bác sĩ thường kê đơn các loại thuốc nhỏ mắt (nước mắt nhân tạo, thuốc giảm viêm) hoặc thuốc mỡ giúp bôi trơn, phục hồi biểu mô, giúp bề mặt mắt trơn láng hơn và giảm kích ứng. 

Lưu ý đặc biệt: Việc dùng thuốc phải có chỉ định nghiêm ngặt từ bác sĩ nhãn khoa. Bạn tuyệt đối không tự ý mua thuốc nhỏ mắt có chứa Corticoid, vì hoạt chất này có thể làm tình trạng loét nặng hơn và làm chậm quá trình lành thương, dẫn đến sẹo nặng hơn.

5.2. Can thiệp bằng laser PTK

Can thiệp bằng laser dành cho những trường hợp sẹo giác mạc mỏng nằm ở lớp nông của nhu mô. Phương pháp Laser PTK sử dụng tia laser để loại bỏ lớp mô sẹo nông và làm nhẵn bề mặt giác mạc.

Phương pháp này diễn ra nhanh chóng, ít xâm lấn và thời gian hồi phục tương đối nhanh. Tuy nhiên, nhiều bệnh nhân thường thắc mắc về chi phí điều trị sẹo giác mạc bằng laser. Thực tế, mức giá này sẽ phụ thuộc vào diện tích vùng sẹo và công nghệ laser được áp dụng.

5.3. Phẫu thuật ghép giác mạc (Giai đoạn nặng)

Khi vết sẹo đã xâm lấn sâu hoặc ảnh hưởng toàn bộ chiều dày giác mạc, các phương pháp như thuốc hay laser thường không còn hiệu quả. Trong trường hợp này, ghép giác mạc là phương pháp điều trị giúp phục hồi thị lực.

Bác sĩ sẽ thay thế phần giác mạc bị tổn thương bằng mô giác mạc hiến tặng, đồng thời bảo tồn tối đa phần mô lành của bệnh nhân thay vì ghép toàn bộ. Do giác mạc không chứa mạch máu, tỷ lệ thành công của phẫu thuật tương đối cao. Tuy nhiên, vẫn tồn tại nguy cơ thải ghép và người bệnh cần được theo dõi lâu dài sau phẫu thuật.

Phương pháp này giúp cải thiện đáng kể thị lực trong nhiều trường hợp sẹo giác mạc nặng.

6. Lời khuyên chăm sóc mắt để phòng ngừa sẹo giác mạc

Ngăn ngừa sự hình thành mô xơ ngay từ đầu luôn dễ và hiệu quả hơn nhiều so với việc tìm cách điều trị sẹo về sau. Hãy áp dụng những lời khuyên chăm sóc mắt để phòng ngừa sẹo giác mạc dưới đây:

• Đeo kính bảo hộ khi làm các công việc có nguy cơ cao như hàn xì, mài kim loại, cắt cỏ hoặc khi tiếp xúc với hóa chất.
• Đeo kính râm khi ra ngoài trời không chỉ giúp chống tia UV mà còn ngăn chặn bụi bẩn và dị vật bất ngờ bay vào mắt gây trầy xước.
• Luôn rửa tay sạch sẽ bằng xà phòng trước khi chạm vào mắt hoặc sử dụng kính áp tròng.
• Tuyệt đối không dụi mắt khi có dị vật sẽ khiến dị vật cọ xát và găm sâu vào nhu mô, tạo thành những vết rách nghiêm trọng dẫn đến sẹo.
• Điều trị dứt điểm các bệnh lý đau mắt đỏ, viêm kết mạc nếu không được điều trị đúng cách có thể biến chứng thành viêm loét giác mạc.
• Khám mắt định kỳ ít nhất 6 tháng/lần giúp phát hiện sớm các bệnh lý để can thiệp kịp thời.

7. Câu hỏi thường gặp về sẹo giác mạc

7.1. Sẹo giác mạc có nguy hiểm không

Có. Sẹo giác mạc có thể gây suy giảm thị lực, đặc biệt khi nằm ở vùng trung tâm hoặc có kích thước lớn. Trong những trường hợp nặng, nếu không được điều trị phù hợp, thị lực có thể giảm nghiêm trọng.

7.2. Sẹo giác mạc bao lâu thì khỏi?

Nếu điều trị bằng PTK, thị lực có thể cải thiện sau vài tuần tùy từng trường hợp. Với ghép giác mạc, quá trình theo dõi và hồi phục có thể kéo dài từ 6 đến 12 tháng để đạt thị lực ổn định. Thời gian hồi phục phụ thuộc vào mức độ tổn thương và việc tuân thủ điều trị.

7.3. Sẹo giác mạc có lan rộng không?

Sẹo giác mạc không tự lan rộng. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân gây sẹo như viêm hoặc loét chưa được kiểm soát, vùng tổn thương có thể lan rộng và để lại sẹo lớn hơn.

Mặc dù sẹo giác mạc không thể tự biến mất, nhưng với các phương pháp điều trị hiện đại, thị lực vẫn có thể được cải thiện đáng kể nếu can thiệp kịp thời. Nếu bạn đang gặp các vấn đề về thị lực hoặc nghi ngờ có tổn thương giác mạc, nên thăm khám sớm để được bác sĩ chuyên khoa tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa đánh giá và tư vấn phương pháp điều trị phù hợp.