Bị cận không đeo kính có bị nhược thị không?

Bị cận không đeo kính có bị nhược thị không? Đây là thắc mắc của nhiều phụ huynh và người bị cận thị khi cho rằng không đeo kính chỉ khiến nhìn mờ tạm thời. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, thói quen này có thể ảnh hưởng đến sự phát triển thị lực, đặc biệt ở trẻ em. Hãy cùng tìm hiểu rõ hơn nguyên nhân và những nguy cơ tiềm ẩn trong nội dung dưới đây.

1. Bị cận không đeo kính có bị nhược thị không?

Vậy bị cận không đeo kính có bị nhược thị không? CÓ THỂ CÓ, đặc biệt ở trẻ em. Khi bị cận thị nhưng không đeo kính, hình ảnh hội tụ trên võng mạc không rõ nét. Nếu kéo dài trong giai đoạn mắt đang phát triển, não bộ có xu hướng ức chế tín hiệu từ mắt nhìn kém và dẫn đến nhược thị.

Nguy cơ này phụ thuộc vào độ tuổi và thời gian không được chỉnh kính đúng cách. Vì vậy, đeo kính đúng độ giúp hình ảnh hội tụ rõ trên võng mạc và hỗ trợ hệ thị giác phát triển bình thường.

1.1 Đối với trẻ em

Trẻ em là nhóm có nguy cơ cao nhất vì hệ thống thị giác vẫn đang trong giai đoạn phát triển. Với cận thị ở trẻ em, đặc biệt khi hai mắt chênh lệch độ, việc không đeo kính phù hợp có thể khiến não ưu tiên hình ảnh từ mắt nhìn rõ hơn, trong khi mắt nhìn kém không được kích thích đầy đủ. Nếu kéo dài, mắt yếu có nguy cơ phát triển thị lực kém và dẫn đến nhược thị.

Ngoài ra, kính không đúng độ cũng có thể làm hình ảnh trên võng mạc chưa đủ rõ, từ đó ảnh hưởng đến hiệu quả chỉnh thị lực và quá trình theo dõi nhược thị. Vì vậy, trẻ cần được đo khúc xạ và sử dụng kính theo chỉ định thay vì tự tăng hoặc giảm số kính.

Nhận biết sớm cận thị ở trẻ em giúp phụ huynh chủ động đưa trẻ kiểm tra thị lực và theo dõi đúng ngay từ đầu.

1.2. Đối với người trưởng thành

Với thắc mắc nhược thị có nên đeo kính không, ở người trưởng thành, hệ thần kinh thị giác đã phát triển ổn định nên việc không đeo kính khi bị cận thị thường không gây nhược thị mới. Tuy nhiên, điều này có thể gây ra nhiều vấn đề khác như:

• Mỏi mắt khi làm việc lâu
• Đau đầu hoặc chóng mặt
• Khó tập trung khi đọc sách, làm việc với máy tính

Với người trưởng thành đã có nhược thị từ nhỏ, mổ mắt cận có thể giúp điều chỉnh tật khúc xạ khi đáp ứng đủ điều kiện, nhưng không đồng nghĩa mắt nhược thị sẽ phục hồi hoàn toàn thị lực. Vì vậy, trước khi phẫu thuật cần đánh giá riêng mức độ cận và khả năng nhìn tối đa của từng mắt.

2. Vì sao cận thị không được chỉnh kính có thể gây nhược thị ở trẻ?

Cơ chế của nhược thị không nằm ở cấu tạo nhãn cầu mà nằm ở sự kết nối giữa mắt và não. Khi bạn bị cận nặng mà không đeo kính, võng mạc không nhận được hình ảnh sắc nét, dẫn đến vùng vỏ não thị giác tương ứng không được kích thích thường xuyên.

• Tình trạng mắt nhược thị 1/10: Đây là mức độ thị lực rất kém, dù có đặt kính cận vào cũng không thể nhìn rõ hơn. Điều này xảy ra khi đường dẫn truyền tín hiệu từ mắt lên não không được kích thích đầy đủ trong thời gian dài, khiến chức năng thị giác của mắt đó phát triển kém.
• Vấn đề mổ nhược thị: Nhiều bệnh nhân lầm tưởng có thể mổ nhược thị để lấy lại thị lực 10/10. Thực tế, các phương pháp phẫu thuật như LASIK chỉ điều chỉnh độ cận trên giác mạc chứ không thể can thiệp vào tình trạng não bộ ức chế tín hiệu thị giác từ mắt yếu. Do đó, việc đeo kính sớm là phương pháp phòng ngừa rẻ và hiệu quả nhất.

3. Tác hại mắt nhược thị khi không đeo kính cận

Nhược thị có thể ảnh hưởng lâu dài đến khả năng nhìn của mắt yếu, đặc biệt khi xuất hiện trong giai đoạn thị giác còn phát triển. Đây cũng là một trong những tác hại của cận thị cần được chú ý ở trẻ có tật khúc xạ không được chỉnh phù hợp, nhất là khi hai mắt chênh lệch độ đáng kể.

• Mất khả năng nhìn hình khối (thị giác hai mắt): Khó khăn khi ước lượng khoảng cách, dễ bị vấp ngã hoặc tai nạn khi lái xe.
• Thị lực suy giảm vĩnh viễn: Không thể cải thiện bằng bất kỳ loại kính hay thuốc nào nếu qua “giai đoạn vàng” (thường là trước 12 tuổi).
• Nguy cơ suy giảm thị lực nghiêm trọng, mất thị giác hai mắt: Nếu chẳng may mắt lành gặp sự cố, mắt nhược thị không đủ khả năng đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tối thiểu.

Nếu trẻ thường xuyên nheo mắt, nhìn xa không rõ hoặc có biểu hiện hai mắt nhìn không đều, phụ huynh nên cho trẻ đo mắt cận và kiểm tra thị lực từng mắt. Việc này giúp xác định chính xác độ cận, mức chênh lệch giữa hai mắt và phát hiện sớm nguy cơ nhược thị để có hướng xử trí phù hợp.

4. Cận bao nhiêu độ thì BẮT BUỘC phải đeo kính để phòng nhược thị?

Không có một mốc số độ duy nhất quyết định mọi trẻ phải đeo kính giống nhau. Hướng dẫn sử dụng kính còn phụ thuộc vào thị lực từng mắt, mức chênh lệch hai bên và các vấn đề thị giác đi kèm.

5. Cách phòng tránh nhược thị do cận thị

Để bảo vệ cửa sổ tâm hồn, bạn cần tuân thủ các nguyên tắc sau:

• Đeo kính đúng độ và thường xuyên: Tuyệt đối không dùng chung kính hoặc đeo kính sai độ.
• Khám mắt định kỳ: Ít nhất 6 tháng/lần để kiểm soát độ cận và tầm soát sớm dấu hiệu nhược thị.
• Quy tắc 20-20-20: Sau 20 phút làm việc, nhìn xa 20 feet (6m) trong 20 giây để mắt thư giãn.
• Tăng cường hoạt động ngoài trời: Ánh sáng tự nhiên giúp làm chậm quá trình tăng độ cận.

Đeo kính đúng giúp trẻ có hình ảnh rõ để hỗ trợ phát triển thị giác, nhưng không có nghĩa độ cận sẽ tự ngừng tăng. Nếu qua nhiều lần tái khám cho thấy số độ vẫn tiếp tục thay đổi, phụ huynh có thể tìm hiểu thêm về kiểm soát tiến triển cận thị để biết khi nào trẻ cần được đánh giá và lựa chọn phương pháp phù hợp.

6. Câu hỏi thường gặp

6.1. Bị cận lệch 1 mắt có dễ bị nhược thị không? 

Có, đây còn là tình trạng cực kỳ nguy hiểm. Cận lệch hai mắt (bất đồng khúc xạ) là một trong những nguyên nhân phổ biến gây nhược thị ở trẻ em. Khi một mắt nhìn rõ và một mắt mờ, não bộ sẽ tự động xóa bỏ hình ảnh mờ từ mắt cận nặng hơn để tránh tình trạng song thị (nhìn đôi). Lâu dần, mắt mờ sẽ hoàn toàn mất chức năng nhìn, dù cấu tạo mắt vẫn bình thường.

6.2. Bị cận bao lâu không đeo kính thì bị nhược thị? 

Không có cột mốc thời gian cố định, bởi nhược thị hình thành nhanh hay chậm phụ thuộc chủ yếu vào độ tuổi và ngưỡng thích nghi của não bộ. 

Ở trẻ em, đặc biệt dưới 4 tuổi, chỉ cần vài tháng không đeo kính khi bị cận nặng hoặc cận lệch đã có thể gây nhược thị tiến triển nhanh. Với trẻ từ 4 đến 12 tuổi, nguy cơ này vẫn rất cao nếu bỏ bê không đeo kính từ 6 tháng đến một năm. Ở người trưởng thành, không đeo kính phù hợp chủ yếu làm khả năng nhìn xa giảm và có thể gây bất tiện trong học tập, làm việc hoặc lái xe; điều này không đồng nghĩa sẽ hình thành nhược thị mới.

Bị cận không đeo kính có bị nhược thị không? Nguy cơ này đáng lưu ý hơn ở trẻ em, đặc biệt khi hai mắt chênh lệch độ hoặc một mắt nhìn kém hơn rõ rệt. Vì vậy, trẻ đã được chỉ định kính nên đeo đúng hướng dẫn và kiểm tra thị lực khi khả năng nhìn thay đổi. Nếu trẻ thường xuyên nheo mắt, nhìn xa mờ hoặc đã lâu chưa đo lại độ, phụ huynh nên đưa trẻ khám mắt để được đánh giá và tư vấn phù hợp.