Các bệnh giảm thị lực ở người già thường gặp hiện nay

Bệnh giảm thị lực ở người già chính là một trong những thách thức lớn nhất đối với sức khỏe của người lớn tuổi, gây ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận động và cả chất lượng cuộc sống của người bệnh. Hiểu rõ về nhóm bệnh lý này sẽ giúp người bệnh có kế hoạch tầm soát và can thiệp kịp thời, hạn chế các biến chứng mù lòa về sau. Ở bài viết dưới đây, Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa sẽ giúp bạn tìm hiểu về các bệnh lý này.

1. Vì sao người già dễ bị giảm thị lực?

Quá trình lão hóa tự nhiên chính là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến sự suy giảm thị lực. Khi tuổi tác càng cao, các bộ phận trong mắt như thủy tinh thể, võng mạc và các mạch máu nuôi dưỡng đều dần bị thoái hóa. Cấu trúc của thủy tinh thể trở nên xơ cứng và kém linh hoạt; khả năng điều tiết giảm sút rõ rệt.

Bên cạnh đó, việc tiếp xúc lâu dài với ánh sáng mặt trời, tia UV, ô nhiễm môi trường và sự tích tụ của các gốc tự do làm tổn thương các tế bào thị giác. Các bệnh lý nền như tiểu đường, cao huyết áp cũng góp phần đẩy nhanh tốc độ lão hóa mắt ở người già.

2. Các bệnh giảm thị lực ở người già phổ biến nhất

Dưới đây là tổng hợp các bệnh lý về mắt thường gặp nhất ở người cao tuổi theo đánh giá của các chuyên gia nhãn khoa:

2.1. Đục thủy tinh thể

Đây là nguyên nhân gây mù lòa hàng đầu ở người cao tuổi. Thủy tinh thể vốn có vai trò như một “thấu kính” trong suốt giúp hội tụ ánh sáng lên võng mạc. Theo thời gian, cấu trúc protein bên trong thủy tinh thể bị lão hóa và trở nên mờ đục như có một lớp sương phủ trước mắt, làm cản trở ánh sáng đi vào bên trong mắt.

Bệnh thường tiến triển chậm nên nhiều người dễ chủ quan ở giai đoạn đầu. Người bệnh có thể cảm thấy nhìn mờ, nhìn như qua màn khói, chói sáng khi đi nắng hoặc lái xe ban đêm, màu sắc kém tươi hơn và phải thay kính liên tục nhưng thị lực vẫn không cải thiện rõ rệt. Nếu không điều trị kịp thời, đục thủy tinh thể có thể làm suy giảm thị lực nghiêm trọng, thậm chí dẫn đến mù lòa.

2.2. Lão thị

Hầu hết mọi người sau tuổi 40–45 đều gặp phải tình trạng này. Nguyên nhân là do thủy tinh thể dần mất đi độ đàn hồi tự nhiên, khiến mắt khó điều tiết để nhìn rõ các vật ở khoảng cách gần. Người bị lão thị thường phải đưa sách, điện thoại ra xa mới nhìn rõ chữ hoặc cảm thấy nhanh mỏi mắt khi đọc sách, làm việc gần trong thời gian dài.

Ngoài ra, người bệnh còn có thể gặp tình trạng nhức đầu, khó tập trung hoặc nhìn mờ rõ hơn trong điều kiện ánh sáng yếu. Lão thị là một phần tự nhiên của quá trình lão hóa mắt nhưng vẫn cần được kiểm tra định kỳ để phân biệt với các bệnh lý thị lực khác ở người lớn tuổi.

2.3. Glaucoma

Glaucoma (cườm nước) là bệnh lý nguy hiểm liên quan đến tổn thương dây thần kinh thị giác, thường do tăng áp lực nội nhãn kéo dài. Đây được xem là bệnh diễn tiến âm thầm trong thời gian dài mà hầu như không có triệu chứng rõ rệt ở giai đoạn đầu.

Người bệnh thường mất thị lực ngoại vi trước nên khó nhận ra sự thay đổi cho đến khi bệnh đã tiến triển nặng. Một số trường hợp có thể xuất hiện đau nhức mắt, nhìn mờ, thấy quầng sáng quanh đèn hoặc buồn nôn nếu áp lực mắt tăng đột ngột. Thị lực đã mất do glaucoma thường không thể phục hồi, vì vậy việc khám mắt định kỳ và phát hiện sớm đóng vai trò rất quan trọng để bảo tồn thị lực.

2.4. Thoái hóa điểm vàng

Thoái hóa điểm vàng là bệnh lý ảnh hưởng đến hoàng điểm, vùng trung tâm của võng mạc chịu trách nhiệm cho khả năng nhìn chi tiết và nhận diện hình ảnh. Khi khu vực này bị tổn thương, người bệnh sẽ gặp khó khăn trong các hoạt động như đọc sách, lái xe, xem tivi hoặc nhận diện khuôn mặt.

Người bệnh thường có triệu chứng nhìn méo hình, đường thẳng trở nên cong vẹo, xuất hiện điểm tối ở giữa tầm nhìn hoặc giảm khả năng phân biệt màu sắc. Trong nhãn khoa, bệnh được chia làm hai dạng: dạng khô (tiến triển chậm) và dạng ướt (gây mất thị lực đột ngột và cực kỳ nguy hiểm).

Hiện nay, phương pháp tiêm thuốc kháng tăng sinh mạch máu (Anti-VEGF) vào nội nhãn được xem là “tiêu chuẩn vàng” để điều trị dạng ướt, giúp ngăn chặn sự rò rỉ máu và dịch, từ đó bảo tồn thị lực còn lại cho người bệnh.

2.5. Khô mắt

Ở người cao tuổi, tuyến lệ hoạt động kém hiệu quả hoặc chất lượng nước mắt suy giảm sẽ làm bề mặt nhãn cầu không được bôi trơn đầy đủ, dẫn đến tình trạng khô mắt mạn tính. Đây là một trong những bệnh lý rất phổ biến nhưng thường bị xem nhẹ.

Người bệnh có thể cảm thấy cộm xốn như có cát trong mắt, nóng rát, đỏ mắt, chảy nước mắt sống hoặc mờ mắt thoáng qua, đặc biệt khi đọc sách, dùng điện thoại hay ngồi lâu trong môi trường máy lạnh. Tình trạng khô mắt kéo dài không chỉ gây khó chịu mà còn ảnh hưởng đến chất lượng thị lực và làm tăng nguy cơ tổn thương giác mạc nếu không được chăm sóc đúng cách.

2.6. Bệnh võng mạc tiểu đường

Ở người cao tuổi mắc đái tháo đường, lượng đường trong máu tăng cao kéo dài có thể làm tổn thương các mạch máu nhỏ tại võng mạc. Các mạch máu này dễ bị rò rỉ dịch, xuất huyết hoặc hình thành mạch máu bất thường, gây phù võng mạc và suy giảm thị lực.

Điều nguy hiểm là bệnh võng mạc tiểu đường thường không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn sớm. Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể nhìn mờ, thấy đốm đen bay trước mắt, méo hình hoặc giảm thị lực đột ngột.

Để phát hiện bệnh ngay từ khi thị lực vẫn còn 10/10, người bệnh phải thực hiện chụp cắt lớp võng mạc (OCT). Đây là kỹ thuật hiện đại nhất giúp bác sĩ quan sát lớp vi mạch và phát hiện sớm tình trạng phù hoàng điểm. Việc can thiệp sớm bằng Laser quang đông hoặc tiêm thuốc nội nhãn sẽ giúp ngăn chặn biến chứng xuất huyết dịch kính và bong võng mạc dẫn đến mù lòa.

3. Dấu hiệu giảm thị lực ở người già không nên chủ quan

Bạn và người thân cần đặc biệt chú ý nếu người lớn tuổi bắt đầu xuất hiện các biểu hiện sau đây:

• Nhìn mờ đột ngột hoặc từ từ: Thấy mọi vật như qua một lớp màn sương hoặc khói.
• Thị trường bị thu hẹp: Khó quan sát ở hai bên trái và phải, dù nhìn thẳng vẫn thấy.
• Nhạy cảm với ánh sáng: Thường xuyên bị chói mắt, lóa mắt khi gặp ánh đèn ban đêm hoặc ánh nắng.
• Biến dạng hình ảnh: Nhìn đường thẳng thấy thành đường cong, hình dáng sự vật bị méo mó.
• Xuất hiện vật thể lạ: Thấy các chấm đen bay trước mắt (hiện tượng ruồi bay) hoặc các vệt sáng chớp tắt.

4. Cách điều trị và chăm sóc mắt cho người cao tuổi

Tùy vào từng bệnh lý, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị chuyên biệt:

• Can thiệp ngoại khoa: Phẫu thuật Phaco điều trị đục thủy tinh thể; phẫu thuật hoặc laser giải áp cho bệnh Glaucoma.
• Điều trị nội khoa: Sử dụng thuốc nhỏ mắt kiểm soát nhãn áp, nước mắt nhân tạo hoặc tiêm thuốc ức chế tăng sinh mạch máu võng mạc.
• Hỗ trợ thị giác: Đeo kính lão, kính trợ thị để cải thiện khả năng sinh hoạt hàng ngày.
• Chăm sóc tại nhà: Ưu tiên thực phẩm giàu Omega-3, Lutein (có trong cá béo, rau xanh đậm); đeo kính râm chống tia UV khi ra ngoài và duy trì khám mắt định kỳ 1-2 lần/năm.

5. Câu hỏi thường gặp

5.1. Người già nhìn mờ có phải lão hóa bình thường không?

Đây không hoàn toàn là sự lão hóa bình thường. Mặc dù lão thị là quy luật tự nhiên, nhưng nhìn mờ cũng có thể là triệu chứng sớm của đục thủy tinh thể hoặc bệnh võng mạc. Do đó, không nên mặc định nhìn mờ là do lão hóa do tuổi tác mà cần đi khám để can thiệp kịp thời.

5.2. Viêm xoang có làm giảm thị lực ở người lớn tuổi không?

Viêm xoang có thể gây ảnh hưởng đến thị lực ở người lớn tuổi. Tình trạng viêm xoang làm giảm thị lực xảy ra khi các hốc xoang bị viêm nặng, đặc biệt là xoang sàng và xoang bướm vốn nằm rất gần dây thần kinh thị giác. Viêm nhiễm có thể gây chèn ép hoặc lây lan gây viêm dây thần kinh thị giác hậu nhãn cầu, khiến thị lực giảm sút rõ rệt.

5.3. Có cách nào phòng ngừa bệnh giảm thị lực ở người già?

Cách phòng ngừa hiệu quả nhất là thông qua lối sống lành mạnh như: cai thuốc lá, kiểm soát tốt huyết áp và tiểu đường, tiêu thụ các loại thực phẩm tốt cho mất,… Quan trọng nhất là cần đi khám mắt định kỳ ít nhất 1 lần/năm để phát hiện sớm các bệnh lý âm thầm.

Bệnh giảm thị lực ở người già dù là do lão hóa hay bệnh lý đều cần được quan tâm đúng mực để duy trì khả năng tự chủ trong sinh hoạt. Phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ là chìa khóa giúp người cao tuổi giữ gìn đôi mắt sáng khỏe. Nếu người thân của bạn có dấu hiệu nhìn mờ hoặc đau nhức mắt, hãy đưa họ đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa mắt để kiểm tra mắt càng sớm càng tốt. Bạn cũng có thể liên hệ với Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa qua hotline 0846 403 403 để được tư vấn và thăm khám chuyên sâu kịp thời.