Đục thủy tinh thể người già: Dấu hiệu và khi nào cần mổ?

Đục thủy tinh thể người già là tình trạng thủy tinh thể tự nhiên giảm độ trong suốt theo tuổi tác, khiến người bệnh nhìn mờ, chói sáng, khó nhìn ban đêm hoặc thấy màu sắc nhạt hơn. Giai đoạn nhẹ có thể hỗ trợ bằng kính và điều chỉnh ánh sáng; phẫu thuật được cân nhắc khi thị lực ảnh hưởng sinh hoạt hoặc cản trở việc theo dõi bệnh mắt khác. Hiện chưa có thuốc nhỏ mắt nào được chứng minh làm trong lại thủy tinh thể đã đục. Cùng đội ngũ Bác sĩ nhãn khoa tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa tìm hiểu chi tiết về bệnh lý này để có giải pháp bảo vệ đôi mắt của bạn!

1. Đục thuỷ tinh thể người già là gì? 

Thủy tinh thể là một cấu trúc trong suốt nằm phía sau đồng tử, có nhiệm vụ hội tụ ánh sáng lên võng mạc để tạo hình ảnh rõ nét.

Khi tuổi tác tăng lên, các protein và sợi trong thủy tinh thể có thể biến đổi, kết tụ và làm cấu trúc này mất dần độ trong suốt. Ánh sáng vì thế không còn đi qua và hội tụ chính xác, khiến thị lực trở nên mờ, đục hoặc kém tương phản. Đây là cơ chế thường gặp của đục thủy tinh thể do tuổi tác, còn được gọi là đục thể thủy tinh lão suy hoặc cườm khô ở người già.

Bệnh thường tiến triển từ từ, có thể xuất hiện ở một hoặc cả hai mắt nhưng không lây hoặc lan từ mắt này sang mắt còn lại. Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể chưa nhận thấy triệu chứng rõ ràng. Khi vùng đục lớn và dày hơn, khả năng đọc sách, lái xe, đi lại hoặc nhận diện khuôn mặt có thể bị ảnh hưởng.

Đục thủy tinh thể phổ biến ở người lớn tuổi nhưng không phải ai cũng tiến triển với cùng tốc độ. Có người duy trì thị lực đáp ứng sinh hoạt trong nhiều năm, trong khi người khác giảm thị lực nhanh hơn do đái tháo đường, thuốc đang sử dụng hoặc bệnh mắt đi kèm.

2. Dấu hiệu đục thủy tinh thể người già

Các triệu chứng thường phát triển chậm và dễ bị nhầm với lão thị hoặc thay đổi độ kính thông thường.

• Nhìn mờ như có màn sương: Người bệnh có cảm giác nhìn qua lớp kính bị hấp hơi hoặc màn sương. Thị lực có thể mờ cả khi nhìn xa và nhìn gần, đồng thời không cải thiện hoàn toàn dù đã thay kính.
• Chói mắt và nhạy cảm với ánh sáng: Ánh nắng, đèn trong nhà hoặc đèn pha xe có thể trở nên quá sáng. Một số người phải nheo mắt hoặc tránh lái xe vào ban đêm vì khó chịu và mất an toàn.
• Nhìn thấy quầng sáng quanh đèn: Quầng sáng hoặc tia sáng có thể xuất hiện quanh bóng đèn, đèn đường và đèn xe. Triệu chứng thường rõ hơn trong môi trường tối.
• Khó nhìn vào ban đêm: Người bệnh cần nhiều ánh sáng hơn để đọc, khó nhận ra vật cản hoặc bậc thang trong điều kiện thiếu sáng.
• Màu sắc nhạt hoặc ngả vàng: Các màu có thể trở nên kém tươi, giảm tương phản hoặc có sắc vàng, nâu so với trước đây.
• Nhìn đôi bằng một mắt: Ánh sáng đi qua vùng thủy tinh thể đục có thể bị tán xạ, khiến một vật tạo thành hai hoặc nhiều hình ảnh dù đã che mắt còn lại.
• Thường xuyên phải đổi kính: Độ kính có thể thay đổi nhiều lần trong thời gian ngắn nhưng chất lượng thị lực vẫn không ổn định.

Nhìn mờ, màu sắc nhạt, chói sáng, khó nhìn ban đêm, quầng sáng và nhìn đôi là những triệu chứng điển hình của đục thủy tinh thể. Tuy nhiên, các biểu hiện này cũng có thể xuất hiện trong bệnh giác mạc, võng mạc hoặc glaucoma, nên người bệnh cần được khám để xác định đúng nguyên nhân.

3. Khi nào người lớn tuổi cần khám mắt sớm?

Đục thủy tinh thể thường gây giảm thị lực từ từ và không đau. Vì vậy, đau mắt hoặc giảm thị lực đột ngột không nên được mặc định là do cườm khô.

Người bệnh cần khám sớm khi:

• Thị lực giảm nhanh hoặc đột ngột.
• Đau mắt, đỏ mắt hoặc nhức đầu.
• Nhìn thấy chớp sáng hoặc nhiều ruồi bay mới.
• Xuất hiện bóng tối hoặc màn che trong tầm nhìn.
• Nhìn méo hình hoặc mờ vùng trung tâm.
• Một mắt nhìn kém hơn mắt còn lại rõ rệt.
• Mất khả năng tự đi lại, đọc hoặc thực hiện sinh hoạt hằng ngày.
• Đang có đái tháo đường, glaucoma hoặc bệnh võng mạc.

Các triệu chứng bất thường có thể liên quan đến bệnh võng mạc, tăng nhãn áp, viêm hoặc các tình trạng khác cần được đánh giá, không nên chờ đến lịch khám định kỳ.

4. Các dạng đục thủy tinh thể thường gặp ở người già

4.1. Đục nhân thủy tinh thể

Vùng trung tâm của thủy tinh thể dần cứng và ngả vàng hoặc nâu. Người bệnh thường giảm thị lực từ xa, khó nhìn ban đêm, giảm khả năng phân biệt màu sắc hoặc có thay đổi độ cận.

4.2. Đục vỏ thủy tinh thể

Các vùng đục dạng nan hoa xuất hiện ở phần vỏ ngoại vi và tiến dần về trung tâm. Người bệnh có thể bị chói, quầng sáng và giảm độ tương phản, đặc biệt khi lái xe ban đêm.

4.3. Đục dưới bao sau

Vùng đục hình thành gần mặt sau của thủy tinh thể, trên đường đi của ánh sáng. Dạng này có thể gây chói rõ, khó đọc, giảm thị lực trong ánh sáng mạnh và đôi khi tiến triển nhanh hơn các dạng khác.

Một người có thể đồng thời mắc nhiều dạng đục thủy tinh thể. Hình thái và vị trí vùng đục giúp bác sĩ giải thích triệu chứng nhưng không phải là yếu tố duy nhất quyết định thời điểm phẫu thuật.

5. Nguyên nhân gây đục thủy tinh thể người già

Tuổi tác là nguyên nhân phổ biến nhất của đục thủy tinh thể. Sau tuổi trung niên, protein trong thủy tinh thể bắt đầu biến đổi tự nhiên và có thể kết tụ theo thời gian.

Một số yếu tố khác có thể làm tăng nguy cơ hoặc thúc đẩy bệnh tiến triển:

• Đái tháo đường: Đường huyết cao kéo dài có thể làm thủy tinh thể biến đổi và đục sớm hơn.
• Thuốc corticosteroid: Sử dụng kéo dài có thể làm tăng nguy cơ đục thủy tinh thể; người bệnh không được tự ngừng thuốc nhưng cần được bác sĩ theo dõi.
• Hút thuốc lá: Có liên quan đến quá trình oxy hóa và nguy cơ đục thủy tinh thể.
• Uống nhiều rượu bia: Có thể làm tăng nguy cơ hình thành bệnh.
• Tiếp xúc tia UV: Thường xuyên ở ngoài trời mà không bảo vệ mắt có thể thúc đẩy tổn thương thủy tinh thể.
• Chấn thương mắt: Chấn thương kín hoặc xuyên có thể gây đục thủy tinh thể.
• Phẫu thuật hoặc bệnh mắt trước đó: Một số bệnh và can thiệp nội nhãn có thể ảnh hưởng thủy tinh thể.
• Tiền sử gia đình: Người có người thân mắc đục thủy tinh thể sớm có thể có nguy cơ cao hơn.

Không phải người có các yếu tố trên chắc chắn sẽ mắc bệnh. Nguy cơ thực tế còn phụ thuộc thời gian tiếp xúc, mức độ kiểm soát bệnh nền và đặc điểm của từng người.

6. Chẩn đoán đục thủy tinh thể bằng cách nào?

Để chẩn đoán các bất thường liên quan đến đục thuỷ tinh thể ở người già, các bác sĩ sẽ tiến hành kiểm tra theo trình tự dưới đây:

• Đo thị lực và đo khúc xạ: Đánh giá mức độ suy giảm tầm nhìn hiện tại của bệnh nhân.
• Khám bằng đèn khe (Kính hiển vi sinh học): Bác sĩ nhỏ thuốc giãn đồng tử và dùng kính hiển vi để quan sát chi tiết cấu trúc bên trong, xác định hình thái và mức độ đục của thủy tinh thể.
• Soi đáy mắt: Kiểm tra võng mạc và dây thần kinh thị giác nhằm loại trừ các bệnh lý nguy hiểm khác ở bán phần sau của mắt.
• Đo nhãn áp: Kiểm tra áp lực trong mắt, loại trừ nguy cơ mắc bệnh Glocom (cườm nước).

7. Giải pháp điều trị đục thủy tinh thể người già dứt điểm

Nhiều gia đình lầm tưởng có thể chữa cườm khô bằng thuốc nhỏ mắt. Tuy nhiên, theo các chuyên gia nhãn khoa: Không có loại thuốc nào chữa khỏi được đục thủy tinh thể. Thuốc chỉ dùng ở giai đoạn đầu để làm chậm quá trình lão hóa.

Khi thị lực giảm sút, ảnh hưởng đến sinh hoạt, thay tinh thể mắt là phương pháp duy nhất và mang lại hiệu quả tối ưu nhất. Hiện nay, Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa đang áp dụng 2 công nghệ mổ hiện đại, cực kỳ an toàn cho người cao tuổi:

• Phẫu thuật Phaco (Phacoemulsification): Sử dụng sóng siêu âm cao tần tán nhuyễn và hút thủy tinh thể đục ra ngoài, thay thế bằng thấu kính nhân tạo (IOL). Vết mổ siêu nhỏ (chỉ 2-3mm), không cần khâu, không chảy máu. Thời gian mổ chỉ 10-15 phút.
• Mổ đục thủy tinh thể bằng Laser (Phaco Laser): Công nghệ đỉnh cao không dùng dao cơ học. Tia laser tự động hóa hoàn toàn các thao tác tạo đường mổ và xé bao. Mang lại độ chính xác tuyệt đối, vết mổ phục hồi cực nhanh, thị lực sắc nét êm ái.

8. Chi phí mổ đục thủy tinh thể người già có bảo hiểm y tế (BHYT) không?

Tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa, bệnh nhân hoàn toàn được áp dụng thanh toán Bảo hiểm Y tế (BHYT) thông tuyến toàn quốc (không cần giấy chuyển tuyến).

Đối với mổ Phaco, quỹ BHYT sẽ chi trả một phần chi phí mổ cườm khô, vật tư y tế và cả thủy tinh thể nhân tạo (IOL) theo tỷ lệ mức hưởng của thẻ (thường là 80% – 100% đúng tuyến). Điều này giúp gia đình tiết kiệm tối đa chi phí mà ông bà, cha mẹ vẫn được tận hưởng dịch vụ y tế chất lượng cao.

=> Xem chi tiết tại: Mổ cườm mắt có được bảo hiểm không? Mức hưởng BHYT 2026

ĐẶT LỊCH NGAY!

Chọn Bệnh viện*Mắt Sài Gòn Biên HòaMắt Sài Gòn Đồng ThápOrtho-K Việt Quận 8

Lưu ý: Mức hưởng thực tế sẽ phụ thuộc vào việc bệnh nhân khám chữa bệnh đúng tuyến/trái tuyến và mã quyền lợi trên thẻ BHYT.

9. Cách phòng tránh bệnh đục thủy tinh thể ở người già 

Người lớn tuổi có cơ địa phục hồi chậm hơn, do đó người nhà cần lưu ý chế độ chăm sóc sau mổ:

• Nhỏ thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ.
• Đeo kính bảo vệ mắt thường xuyên (cả ngày lẫn đêm) trong tuần đầu tiên để tránh vô tình dụi tay vào mắt.
• Không để nước xà phòng, bụi bẩn dính vào mắt khi tắm gội.
• Tránh mang vác vật nặng, không cúi gập người.
• Bổ sung dinh dưỡng mềm, dễ tiêu, giàu Vitamin A, C, E.

10. Câu hỏi thường gặp

10.1. Đục thuỷ tinh thể ở người già nguy hiểm không?

Có. Bệnh nếu không được phẫu thuật kịp thời sẽ dẫn đến mù loà vĩnh viễn. Hơn nữa, khi thuỷ tinh thể đục quá “chín”, nó có thể phồng lên gây biến chứng Tăng nhãn áp (Glocom thứ phát). Đây là tình trạng đau nhức dữ dội, tổn thương thần kinh thị giác không thể phục hồi.

10.2. Khi nào cần mổ đục thuỷ tinh thể?

Bác sĩ khuyên nên mổ ngay khi tình trạng mờ mắt làm ảnh hưởng đến chất lượng sống, khiến người bệnh khó tự sinh hoạt, sợ vấp ngã, không tự tin lái xe hay không thể xem TV, đọc báo.

10.3. Bị tiểu đường có mổ mắt được không?

Hoàn toàn có thể mổ được. Tuy nhiên, người bệnh tiểu đường cần được bác sĩ chuyên khoa nội tiết phối hợp cùng bác sĩ mắt để kiểm soát chỉ số đường huyết về mức an toàn (<10 mmol/L) trước khi bước vào phòng mổ nhằm tránh biến chứng nhiễm trùng hoặc xuất huyết đáy mắt.

Đục thủy tinh thể người già là quy luật tất yếu của sự lão hóa, nhưng mù lòa là điều hoàn toàn có thể ngăn chặn được. Hãy đưa người thân đến thăm khám mắt định kỳ. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, liên hệ ngay Hotline của Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa để được Bác sĩ tư vấn miễn phí!