Mắt mỏi buồn ngủ nhưng không ngủ được là do đâu? Dấu hiệu

Tình trạng mắt mỏi buồn ngủ nhưng không ngủ được khá phổ biến ở người thường xuyên làm việc với màn hình điện tử, căng thẳng kéo dài hoặc nghỉ ngơi thiếu khoa học. Nếu tình trạng này kéo dài, chất lượng giấc ngủ và sức khỏe thị lực đều có thể bị ảnh hưởng đáng kể. Bài viết dưới đây của Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa sẽ phân tích nguyên nhân, dấu hiệu kèm theo và các cách cải thiện hiệu quả.

1. Mắt mỏi buồn ngủ nhưng không ngủ được là do đâu?

Tình trạng mỏi mắt kết hợp với cảm giác buồn ngủ nhưng khó ngủ thường xuất phát từ một số nguyên nhân chính dưới đây:

1.1. Sử dụng thiết bị điện tử quá lâu (hội chứng thị giác màn hình)

Hội chứng thị giác màn hình (Computer Vision Syndrome – CVS) là nguyên nhân hàng đầu gây mỏi mắt kèm buồn ngủ nhưng khó ngủ. Việc nhìn màn hình liên tục làm giảm tần suất chớp mắt, gây khô mắt, mỏi cơ mi và mệt mỏi toàn thân. Ngoài ra, ánh sáng xanh từ thiết bị điện tử có thể làm giảm sản xuất Melatonin – hormone đóng vai trò điều hòa giấc ngủ tự nhiên của cơ thể.

1.2. Căng thẳng, stress và rối loạn lo âu

Căng thẳng kéo dài và rối loạn lo âu có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cả mắt và chất lượng giấc ngủ. Khi stress tăng cao, hệ thần kinh giao cảm hoạt động mạnh hơn, khiến các cơ quanh mắt luôn trong trạng thái căng cứng, mắt nhạy cảm hơn với ánh sáng và dễ xuất hiện cảm giác nhức mỏi, khó chịu.

Trong nhiều trường hợp, dù cơ thể đã mệt nhưng não bộ vẫn hoạt động liên tục, suy nghĩ nhiều hoặc khó thư giãn hoàn toàn.

1.3. Rối loạn nhịp sinh học (hội chứng DSPS)

Hội chứng ngủ muộn (Delayed Sleep Phase Syndrome – DSPS) là tình trạng rối loạn nhịp sinh học khiến thời gian buồn ngủ của cơ thể bị lệch về khuya hơn bình thường. Người mắc DSPS thường chỉ có cảm giác buồn ngủ vào đêm muộn nhưng vẫn phải thức dậy sớm để học tập hoặc làm việc, từ đó dẫn đến thiếu ngủ kéo dài.

Việc ngủ không đủ giấc trong thời gian dài có thể khiến mắt thường xuyên trong trạng thái mệt mỏi, khô rát và khó tập trung. Nhiều người cảm thấy buồn ngủ, uể oải vào ban ngày nhưng đến tối não bộ lại tỉnh táo, dù mắt đã rất mỏi.

1.4. Thiếu ngủ mãn tính hoặc ngủ không đủ giấc

Thiếu ngủ mãn tính khiến mắt không được nghỉ ngơi đầy đủ, tích tụ mỏi mắt và cảm giác nặng mi dù buồn ngủ. Tình trạng ngủ chập chờn, dễ thức giấc giữa đêm hoặc ngủ không sâu khiến não bộ khó được phục hồi hoàn toàn, dẫn đến cảm giác cơ thể mệt nhưng vẫn khó ngủ trở lại.

Ngoài ra, việc ngủ trưa quá lâu hoặc duy trì giờ giấc sinh hoạt thất thường cũng có thể làm rối loạn đồng hồ sinh học của cơ thể. Điều này khiến tình trạng mỏi mắt vào ban ngày trở nên nghiêm trọng hơn và tiếp tục ảnh hưởng tiêu cực đến giấc ngủ vào ban đêm.

1.5. Yếu tố môi trường và thói quen

Chất lượng môi trường ngủ kém (ánh sáng, tiếng ồn, nhiệt độ cao), thói quen dùng caffeine/rượu buổi tối hoặc ăn muộn gây ra tình trạng mỏi mắt do kích thích và khô mắt. Quạt điều hòa thổi trực tiếp hoặc ánh sáng chói cũng làm mắt mỏi hơn, cản trở giấc ngủ.

Những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến quá trình sản xuất melatonin, khiến nhiều người dù cảm thấy buồn ngủ và mỏi mắt nhưng vẫn khó ngủ hoặc ngủ không sâu giấc.

1.6. Bệnh lý liên quan

Một số bệnh lý như khô mắt mãn tính, tật khúc xạ chưa chỉnh, tiểu đường, rối loạn tuyến giáp, trào ngược dạ dày hoặc thiểu năng tuần hoàn não gây mỏi mắt kèm buồn ngủ nhưng khó ngủ. Những tình trạng này ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ và làm mắt mệt mỏi liên tục.

2. Một số dấu hiệu đi kèm mỏi mắt nhưng không ngủ được

Khi bị mỏi mắt nhưng không ngủ được, người bệnh thường gặp nhiều biểu hiện khác liên quan đến mắt và hệ thần kinh. Một số dấu hiệu thường gặp gồm:

• Nhìn mờ tạm thời hoặc nhạy cảm hơn với ánh sáng.
• Đau đầu, nhức vùng trán và quanh thái dương.
• Khô mắt, nóng rát hoặc có cảm giác cộm xốn.
• Cơ thể mệt mỏi, giảm khả năng tập trung khi làm việc.
• Khó đi vào giấc ngủ, ngủ không sâu hoặc dễ tỉnh giấc ban đêm.
• Đau mỏi cổ vai gáy kèm cảm giác choáng nhẹ, uể oải.

3. Cách cải thiện tình trạng mắt mỏi nhưng khó ngủ

Tình trạng mắt mỏi buồn ngủ nhưng không ngủ được có thể được cải thiện nếu bạn chăm sóc mắt đúng cách. Vậy mỏi mắt nên làm gì để giảm khó chịu và hỗ trợ ngủ ngon hơn? Dưới đây là những phương pháp phổ biến:

3.1. Áp dụng quy tắc 20-20-20

Đây là cách đơn giản và hiệu quả nhất để giảm mỏi mắt. Cứ sau 20 phút làm việc gần (nhìn màn hình hoặc đọc sách), hãy nhìn xa khoảng 6 mét (20 feet) trong ít nhất 20 giây. Phương pháp này giúp cơ mi thư giãn, giảm khô mắt và mỏi cơ, từ đó giảm cảm giác buồn ngủ ban ngày nhưng khó ngủ ban đêm.

Ngoài ra, hãy thực hiện chớp mắt chủ động: Nhắm chặt mắt trong 2 giây rồi thả lỏng. Bài tập này giúp tái tạo màng phim nước mắt hiệu quả, khắc phục tình trạng “quên” chớp mắt khi quá tập trung vào màn hình.

3.2. Chườm ấm mắt và massage thư giãn

Dùng khăn sạch nhúng nước ấm khoảng 40 – 42°C, vắt khô rồi đắp lên mắt đang nhắm trong khoảng 5 – 10 phút để hỗ trợ lưu thông máu và giảm căng cơ quanh mắt. Massage nhẹ nhàng vùng hốc mắt, lông mày và thái dương theo chuyển động tròn cũng giúp giảm áp lực cho mắt.

Nên thực hiện trước khi đi ngủ khoảng 15 – 30 phút để cơ thể được thả lỏng. Nếu mắt đang quá khô hoặc kích ứng, không nên chườm lạnh vì có thể khiến cảm giác khó chịu tăng lên.

3.3. Sử dụng thuốc nhỏ mắt chống mỏi mắt

Thuốc nhỏ mắt chống mỏi mắt là lựa chọn nhanh chóng để làm dịu khô mắt, giảm ngứa rát và mỏi. Các sản phẩm chứa vitamin (A, B6, E), axit amin và chất bôi trơn giúp bổ sung nước mắt nhân tạo, cải thiện triệu chứng chỉ sau vài phút. Nên dùng 1 – 2 giọt/lần, từ 3 – 4 lần/ngày và ưu tiên dùng loại nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản nếu dùng lâu dài. Tránh lạm dụng và cần tham khảo ý kiến từ bác sĩ nếu triệu chứng kéo dài.

Cảnh báo: Tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt có chứa Corticoid (thường quảng cáo làm mắt hết đỏ cực nhanh) để trị mỏi mắt. Việc lạm dụng Corticoid không có chỉ định là nguyên nhân hàng đầu gây tăng nhãn áp (Glocom), đục thủy tinh thể và dẫn đến mù lòa vĩnh viễn.

3.4. Điều chỉnh môi trường làm việc và ánh sáng

Giảm ánh sáng xanh từ màn hình bằng cách bật chế độ Night Shift, dùng kính lọc ánh sáng xanh, đặt màn hình cách mắt 50 – 60cm và điều chỉnh độ sáng phù hợp với ánh sáng phòng. Tránh dùng thiết bị điện tử ít nhất 1 giờ trước khi ngủ để cơ thể tăng sản xuất Melatonin tự nhiên.

Đối với không gian nghỉ ngơi, nên giữ phòng ngủ yên tĩnh, ánh sáng dịu, nhiệt độ mát khoảng 18 – 22°C và sử dụng rèm che sáng nếu cần để tạo cảm giác thư giãn, dễ đi vào giấc ngủ.

3.5. Cải thiện thói quen ngủ và giờ giấc sinh hoạt

Ngủ đủ từ 7 – 9 giờ/ ngày và cố gắng đi ngủ, thức dậy vào khung giờ cố định để ổn định đồng hồ sinh học. Hạn chế sử dụng cà phê, trà, rượu bia hoặc các chất kích thích vào buổi chiều và buổi tối. Việc tập thể dục nhẹ nhàng vào ban ngày cũng giúp cơ thể thư giãn tốt hơn, tuy nhiên không nên vận động quá gần giờ đi ngủ.

Cần bổ sung các thực phẩm giàu vitamin và omega-3 như cà rốt, cá hồi, rau xanh đậm, đồng thời uống đủ nước mỗi ngày để hạn chế khô mắt. Các hoạt động thư giãn như thiền, hít thở sâu hoặc nghe nhạc nhẹ trước khi ngủ cũng có thể giúp giảm stress hiệu quả.

3.6. Thăm khám chuyên khoa khi cần

Nếu mỏi mắt kéo dài, hãy thăm khám chuyên khoa mắt để kiểm tra tật khúc xạ, khô mắt mãn tính hoặc các bệnh lý khác. Đeo kính đúng độ giúp giảm gánh nặng cho mắt đáng kể. Nếu triệu chứng không cải thiện sau 1 – 2 tuần, cần gặp bác sĩ để được tư vấn chuyên sâu.

4. Cách phòng tránh mắt mỏi và khó ngủ về đêm

Để hạn chế tình trạng mắt mỏi buồn ngủ nhưng không ngủ được tái diễn, bạn nên duy trì lối sống khoa học và chăm sóc mắt đúng cách mỗi ngày.

• Duy trì giờ ngủ và thức dậy cố định, hạn chế ngủ trưa quá lâu.
• Bổ sung thực phẩm tốt cho mắt như rau xanh, cá béo và trái cây giàu vitamin.
• Đảm bảo không gian làm việc có ánh sáng phù hợp, tránh quá tối hoặc quá chói.
• Chủ động chớp mắt và cho mắt nghỉ ngơi định kỳ khi sử dụng thiết bị điện tử.
• Tập thể dục khoảng 30 phút mỗi ngày để cải thiện tuần hoàn và chất lượng giấc ngủ.
• Hạn chế rượu bia, thuốc lá và các chất kích thích vào buổi tối.
• Dành 10 – 15 phút thiền hoặc hít thở sâu trước khi ngủ để giảm căng thẳng và giúp cơ thể dễ đi vào giấc ngủ hơn.
• Thăm khám mắt định kỳ từ 6 – 12 tháng/lần để phát hiện sớm các vấn đề về thị lực.

5. Câu hỏi thường gặp

Dưới đây là một số thắc mắc phổ biến về tình trạng mắt mỏi buồn ngủ nhưng không ngủ được để bạn tham khảo:

5.1. Mỏi mắt do dùng màn hình có ảnh hưởng đến giấc ngủ không?

Có, mỏi mắt do dùng màn hình có liên quan mật thiết và ảnh hưởng tiêu cực đến giấc ngủ. Nguyên nhân là do ánh sáng xanh từ các thiết bị điện tử làm ức chế quá trình sản sinh hormone melatonin (hormone giúp cơ thể buồn ngủ). Điều này không chỉ khiến bạn khó đi vào giấc ngủ mà còn làm giảm chất lượng giấc ngủ và gây rối loạn nhịp sinh học của cơ thể.

5.2. Mắt mỏi nhưng không ngủ được có phải bệnh nguy hiểm?

Mắt mỏi nhưng không ngủ được thường là dấu hiệu của chứng rối loạn giấc ngủ kết hợp với tình trạng căng thẳng thị giác. Bản thân hiện tượng này không phải là một căn bệnh gây tử vong, nhưng nếu kéo dài, nó có thể là lời cảnh báo của nhiều bệnh lý nguy hiểm và làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng cuộc sống.

Tình trạng mắt mỏi buồn ngủ nhưng không ngủ được có thể cải thiện tốt nếu điều chỉnh thói quen sớm và can thiệp đúng cách. Nếu mắt thường xuyên mệt mỏi, khó ngủ kéo dài hoặc xuất hiện các dấu hiệu bất thường về thị lực, hãy liên hệ ngay Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa qua hotline 0846 403 403 để được hỗ trợ và đặt lịch khám nhanh chóng.