Hiện tượng mắt nhìn thấy đốm sáng: Nguyên nhân, Cách điều trị

Hiện tượng mắt nhìn thấy đốm sáng hay chớp sáng lập lòe thường vô hại, do quá trình lão hóa tự nhiên thường gặp ở người lớn tuổi. Tuy nhiên, đây cũng có thể là tín hiệu cảnh báo các bệnh lý nguy hiểm ở mắt. Vậy khi nào cần đi khám bác sĩ? Làm thế nào để phòng ngừa hiện tượng mắt nhìn thấy đom đóm, đốm sáng? Hãy cùng tìm hiểu nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị và phòng ngừa chi tiết qua bài viết sau của Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa.

1. Mắt nhìn thấy đốm sáng là gì?

Mắt nhìn thấy đốm sáng hoặc chớp sáng là tình trạng tầm nhìn đột ngột xuất hiện các vệt sáng, tia sét hoặc đốm trắng lập lòe như ánh đèn flash. Hiện tượng này diễn ra từ 1 – 3 giây, rõ nhất trong bóng tối hoặc khi nhắm mắt.

Bác sĩ nhãn khoa phân biệt rõ hiện tượng này với tình trạng “ruồi bay” thường đi kèm:

• Chớp sáng (Flashes): Vệt sáng tự phát rực rồi tắt. Do dịch kính co rút, tạo lực kéo cơ học vào võng mạc ở đáy mắt, làm phát tín hiệu giả lên não (Cảnh báo nguy hiểm).
• Ruồi bay (Floaters): Đốm đen, sợi chỉ tối màu trôi bồng bềnh khi liếc mắt. Do sợi collagen bị lão hóa, vón cục trong dịch kính đổ bóng xuống võng mạc (Đa số lành tính).

Các nhóm đối tượng nguy cơ cao cần đặc biệt lưu ý:

2. Triệu chứng thường gặp của mắt nhìn thấy đốm sáng

Khi gặp hiện tượng mắt nhìn thấy đốm sáng, dưới đây là các triệu chứng thường gặp nhất:

• Đột ngột nhìn thấy các chấm, đốm màu trắng hoặc tia sáng lập lòe từ 1-3 giây
• Thường xuyên nhìn thấy các dải sợi chỉ màu trắng/xám
• Nhìn thấy các đốm đen hoặc những bóng nhỏ lơ lửng trước mắt.
• Các đốm sáng thường dễ nhận thấy hơn khi nhìn vào nền sáng như tường trắng hoặc bầu trời xanh.

Tình trạng mắt nhìn thấy đốm sáng thường chỉ xảy ra ở một mắt vào một thời điểm xác định, rất ít khi bùng phát đồng thời ở cả hai mắt cùng một lúc.

3. Nguyên nhân dẫn đến hiện tượng mắt nhìn thấy đốm sáng

Hiện tượng mắt nhìn thấy đốm sáng hoặc các tia chớp lóe lên trong tầm nhìn thường là tín hiệu cảnh báo bệnh lý nghiêm trọng. Dưới đây là các nguyên nhân phổ biến dẫn đến tình trạng này:

• Bong dịch kính sau lành tính (PVD): Đây là nguyên nhân phổ biến nhất do lão hóa. Khối gel dịch kính chiếm vệt lòng mắt bị teo lại, hóa lỏng và tách rời khỏi bề mặt võng mạc. Trong quá trình tách ra, nếu nó giật nhẹ vào võng mạc sẽ tạo ra chớp sáng tạm thời.
• Rách hoặc Bong võng mạc (Cấp cứu nhãn khoa): Nếu lực co kéo của dịch kính tại một vị trí bám quá chặt, nó sẽ làm rách một vệt trên võng mạc. Dịch lỏng trong mắt sẽ chui qua lỗ rách này, tràn xuống phía dưới và làm bong màng võng mạc ra khỏi thành nhãn cầu. Đây là tình trạng cực kỳ nguy hiểm, nếu không mổ kịp thời sẽ mất thị lực vĩnh viễn.
• Đau nửa đầu dạng mắt (Ocular Migraine): Hiện tượng co thắt mạch máu não và mạch máu võng mạc tạm thời sẽ kích phát các đốm sáng nhấp nháy, đường zigzag loang lổ xuất hiện ở cả hai mắt. Hiện tượng này thường kéo dài 20 – 30 phút rồi tự hết, có thể đi kèm hoặc không đi kèm cơn đau đầu sau đó.

4. Quy trình chẩn đoán và điều trị mắt nhìn thấy vệt sáng

Dưới đây là các phương pháp chẩn đoán và hướng điều trị đối với hiện tượng mắt nhìn thấy đốm sáng:

4.1. Quy trình chẩn đoán

Để kiểm tra một bệnh nhân thấy chớp sáng, phải thực hiện các bước chuyên sâu:

• Đo thị lực và kiểm tra khúc xạ: Đánh giá chức năng nhìn và xác định độ cận thị.
• Khám đèn khe (Sinh hiển vi): Kiểm tra phần trước của mắt.
• Nhỏ thuốc giãn đồng tử (Bắt buộc): Bác sĩ sẽ nhỏ thuốc để đồng tử giãn to tối đa, sau đó dùng kính soi đáy mắt chuyên dụng để quét toàn bộ võng mạc chu biên. Đây là bước duy nhất giúp phát hiện các vết rách võng mạc siêu nhỏ ở vùng rìa.

4.2. Cách điều trị

Hiện tượng này không thể điều trị bằng thuốc nhỏ mắt thông thường mà phụ thuộc vào nguyên nhân gốc rễ:

• Do lão hóa dịch kính lành tính: Không cần can thiệp. Não bộ sẽ tự thích nghi và các đốm sáng sẽ giảm dần sau vài tuần đến vài tháng.
• Do rách võng mạc (Chưa bong): Bác sĩ sẽ tiến hành bắn laser quang đông chu biên. Tia laser sẽ tạo các vết sẹo xung quanh lỗ rách, “hàn chặt” võng mạc lại để ngăn không cho dịch tràn xuống gây bong võng mạc. Đây là thủ thuật nhanh chóng, không đau.
• Do bong võng mạc diện rộng: Bắt buộc phải phẫu thuật ngoại khoa cấp cứu (Ấn độn củng mạc hoặc Cắt dịch kính kết hợp bơm khí/dầu silicone) để áp lại võng mạc.
• Do Ocular Migraine: Điều trị nội khoa thần kinh, điều chỉnh chế độ sinh hoạt, giảm stress.

5. Cách phòng ngừa hiện tượng mắt nhìn thấy đốm sáng

Bạn hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa tình trạng mắt nhìn thấy vệt sáng và bảo vệ thị lực bằng các biện pháp chăm sóc khoa học hằng ngày dưới đây:

• Khám mắt định kỳ 1–2 lần/năm để phát hiện sớm các vấn đề về mắt.
• Đeo kính râm và hạn chế tiếp xúc với ánh nắng gắt để bảo vệ võng mạc.
• Vệ sinh mắt hằng ngày bằng nước muối sinh lý hoặc dung dịch chuyên dụng.
• Áp dụng quy tắc 20-20-20 để giảm mỏi mắt khi dùng thiết bị điện tử.
• Điều chỉnh độ sáng màn hình và giữ khoảng cách an toàn khi đọc, làm việc.
• Cho mắt nghỉ ngơi, thư giãn hợp lý để giảm áp lực điều tiết.
• Bổ sung thực phẩm giàu vitamin A, vitamin E, omega-3 và chất chống oxy hóa tốt cho mắt.

6. Mắt nhìn thấy vệt sáng khi nào cần đi khám bác sĩ ngay?

Bạn cần đến ngay cơ sở nhãn khoa có phân khoa Đáy mắt trong vòng 24 giờ nếu xuất hiện các triệu chứng sau:

• Số lượng đốm sáng, chớp sáng tăng lên đột biến, dồn dập về tần suất.
• Hiện tượng “ruồi bay” (đốm đen, mạng nhện) bùng phát quá nhiều cùng một lúc giống như có ai đó rắc một nắm bồ hóng vào mắt.
• Xuất hiện mảng tối/màn đen: Có một bóng tối như tấm rèm che khuất một phần tầm nhìn (phía trên, phía dưới hoặc một bên), dấu hiệu cho thấy một phần võng mạc đã bị bong ra.
• Thị lực sụt giảm nghiêm trọng, nhìn mờ như có sương mù dày đặc.

7. Câu hỏi thường gặp

7.1. Mắt nhìn thấy đốm sáng có sao không?

Mắt nhìn thấy đom đóm, đốm sáng thường không nguy hiểm do lão hóa dịch kính, thường gặp ở người lớn tuổi. Tuy nhiên, nếu đốm sáng xuất hiện đột ngột kèm theo chớp sáng liên tục, hiện tượng ruồi bay hoặc tầm nhìn bị che khuất một phần, đây là dấu hiệu cảnh báo nghiêm trọng cần đi khám ngay.

7.2. Nhìn thấy đốm sáng khi mang thai có nguy hiểm không?

Có thể rất nguy hiểm. Nếu phụ nữ mang thai đột ngột nhìn thấy các đốm sáng, vệt sáng lập lòe (đặc biệt là ở cả hai mắt), đây thường là dấu hiệu của việc tăng huyết áp đột ngột hoặc lưu lượng máu lên não bị xáo trộn. Đây là triệu chứng chỉ điểm kinh điển của tiền sản giật. Thai phụ cần được đo huyết áp ngay lập tức và đến cơ sở sản khoa để kiểm tra, tránh nguy cơ co giật.

7.3. Thấy đom đóm trước mắt có nguy hiểm không?

Hiện tượng thấy đom đóm trước mắt thường là phản ứng vô hại của võng mạc. Tuy nhiên, nếu tình trạng này xuất hiện liên tục kèm tầm nhìn bị che bóng, đó là dấu hiệu của các bệnh lý về mắt cần được can thiệp y tế ngay lập tức.

Hiện tượng mắt nhìn thấy đốm sáng hay chớp lóe lập lòe không đơn thuần là dấu hiệu của quá trình lão hóa tự nhiên, mà còn là lời cảnh báo khẩn cấp về các tổn thương sâu bên trong võng mạc. Bạn đột ngột nhìn thấy các đốm sáng lóe lên trước mắt, thấy nhiều đốm đen hoặc nhận thấy tầm nhìn bị mờ nhòe gần đây? Đến ngay Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa để thăm khám và điều trị kịp thời ngay nhé!