Rách giác mạc có nguy hiểm không? Lưu ý để tránh mất thị lực

Rách giác mạc đặc biệt là các trường hợp rách sâu hoặc thủng là một cấp cứu nhãn khoa có thể dẫn đến nhiễm trùng nội nhãn hoặc mù lòa nếu không xử lý đúng cách. Vậy cụ thể rách giác mạc có nguy hiểm không và những dấu hiệu nào cho thấy mắt đang ở tình trạng báo động? Hãy cùng các chuyên gia Nhãn khoa Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa tìm hiểu chi tiết ngay dưới đây.

1. Rách giác mạc có nguy hiểm không?

So với xước giác mạc thông thường, rách giác mạc nguy hiểm hơn rất nhiều do mức độ tổn thương sâu (có thể rách một phần hoặc toàn bộ chiều dày lớp giác mạc). Mức độ nguy hiểm khi bị rách giác mạc sẽ phụ thuộc vào độ nông sâu của vết cắt.

Nếu tổn thương chỉ nằm ở lớp biểu mô ngoài cùng của giác mạc, đây thường là dạng nhẹ. Phần lớn các vết xước nông có thể tự lành sau khoảng 2 – 3 ngày hoặc chỉ cần điều trị bằng thuốc nhỏ mắt, ít khi để lại sẹo và thường không ảnh hưởng đến thị lực.

Trường hợp rách sâu một phần hoặc rách toàn bộ bề dày giác mạc (thủng giác mạc), mức độ nguy hiểm sẽ cao hơn nhiều nếu không được điều trị kịp thời:

• Nguy cơ mù lòa vĩnh viễn: Rách giác mạc là nguyên nhân chính gây ra sẹo giác mạc. Nếu sẹo nằm ở vùng trung tâm, che phủ đồng tử, thị lực của người bệnh có thể bị mờ vĩnh viễn, giống như nhìn qua lớp kính bị trầy xước. Các loại thuốc thông thường không thể làm mất sẹo giác mạc đã hình thành.
• Phá vỡ cấu trúc nhãn cầu: Vết rách xuyên thấu làm thất thoát thủy dịch, gây xẹp tiền phòng và làm biến dạng hình dạng tự nhiên của mắt.
• Sa lồi các tổ chức nội nhãn: Các bộ phận bên trong như mống mắt có xu hướng bị đẩy ra ngoài qua vết rách.
• Gây các chấn thương thứ phát nặng nề: Rách giác mạc thường đi kèm với đục thủy tinh thể do chấn thương, tăng nhãn áp, xuất huyết dịch kính hoặc bong võng mạc.
• Viêm mủ nội nhãn: Vết rách ở giác mạc mở đường cho vi khuẩn xâm nhập trực tiếp vào bên trong nhãn cầu, trường hợp nhiễm trùng nặng có nguy cơ phải bỏ mắt.

2. Khả năng phục hồi phục thị lực sau điều trị rách giác mạc

Khả năng hồi phục thị lực sau khi điều trị rách giác mạc phụ thuộc rất lớn vào tình trạng lúc người bệnh nhập viện và các tổn thương đi kèm. Theo một nghiên cứu lâm sàng [1], các yếu tố quyết định mức độ hồi phục bao gồm:

• Tình trạng thị lực lúc chấn thương: Người bệnh vẫn đảm bảo thị lực tốt ngay khi chấn thương có khả năng phục hồi tốt hơn. Ngược lại, tổn thương càng nghiêm trọng thì khả năng khôi phục thị lực càng thấp.
• Vị trí và độ sâu vết rách: Các vết rách xuyên tâm hoặc lấn vào vùng trung tâm thường để lại sẹo, gây cản trở tầm nhìn vĩnh viễn.
• Các biến chứng đi kèm: Mức độ hồi phục bị hạn chế đáng kể nếu rách giác mạc kèm theo các biến chứng sa lồi màng bồ đào, đục thủy tinh thể do chấn thương hoặc xuất huyết dịch kính,…
• Thời gian cấp cứu: Việc phẫu thuật khâu giác mạc sớm trong vòng 24–48 giờ giúp giảm thiểu nguy cơ viêm nội nhãn, đây là một biến chứng nguy hiểm có thể dẫn đến mất thị lực hoàn toàn.

Mức độ hồi phục thị lực khi bị rách giác mạc phụ thuộc chặt chẽ vào thời gian cấp cứu và tình trạng vết thương ban đầu, việc chủ quan có thể khiến bạn bỏ lỡ cơ hội phục hồi tốt nhất. Ngay khi có chấn thương mắt, hãy đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa để được can thiệp kịp thời, bảo vệ cơ hội hồi phục cao nhất cho đôi mắt của bạn.

3. Làm sao để giảm thiểu mức độ nguy hiểm khi bị rách giác mạc?

Khi nghi ngờ bị rách giác mạc, việc xử lý đúng cách và kịp thời có thể giúp giảm nguy cơ biến chứng và bảo vệ thị lực. Người bệnh cần lưu ý một số biện pháp quan trọng sau:

• Sơ cứu đúng cách: Ngay sau chấn thương mắt, không dụi mắt, không tự ý rút dị vật và không nhỏ thuốc khi chưa có chỉ định. Khi di chuyển đến bệnh viện, không ép băng gạc lên mắt; thay vào đó dùng vật cứng, sạch che chắn nhẹ bên ngoài hốc mắt (không chạm nhãn cầu) để tránh va chạm và đến khám càng sớm càng tốt.
• Điều trị sớm: Việc thăm khám sớm, đặc biệt trong 24 giờ đầu với các trường hợp nặng, có ý nghĩa quan trọng trong tiên lượng thị lực.
• Ghép giác mạc: Ghép giác mạc chỉ áp dụng khi đã để lại sẹo vĩnh viễn sau chấn thương, không phải xử lý ngay lúc mới bị rách (lúc đó cần khâu phục hồi trước). Đây cũng thường là phương án điều trị cuối cùng khi các biện pháp khác không còn hiệu quả.

4. Câu hỏi thường gặp

4.1. Rách giác mạc kiêng ăn gì?

Khi bị rách giác mạc, nên hạn chế các thực phẩm dễ gây kích ứng như đồ cay nóng, rượu bia, thuốc lá. Nếu có cơ địa dị ứng, nên hạn chế các thực phẩm dễ gây phản ứng như hải sản hoặc các món chiên giòn như phồng tôm. Những thực phẩm này có thể khiến mắt dễ sưng đỏ, chảy nước mắt nhiều hơn và làm chậm quá trình lành vết thương.

>>> Xem danh sách thực phẩm nên và không nên ăn tại đây: rách giác mạc kiêng ăn gì

4.2. Bị rách giác mạc có phải mổ không? 

Không phải tất cả các trường hợp rách giác mạc đều phải phẫu thuật. Việc có cần mổ hay không phụ thuộc vào độ sâu và mức độ tổn thương của giác mạc.

• Trường hợp nhẹ – điều trị nội khoa (nhỏ thuốc): Nếu vết rách chỉ ở lớp biểu mô nông, bác sĩ thường chỉ định thuốc nhỏ mắt kháng sinh, thuốc chống viêm hoặc nước mắt nhân tạo để giúp giác mạc hồi phục. Những tổn thương nhẹ này thường tự lành sau vài ngày và ít ảnh hưởng đến thị lực. Lưu ý: Không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa Corticoid (như Polydexa, Tobradex) khi chưa có chỉ định, vì có thể làm mắt lâu lành và tăng nguy cơ nhiễm nấm hoặc virus.
• Trường hợp nặng – cần phẫu thuật khâu giác mạc: Nếu vết rách lan sâu vào các lớp bên trong hoặc xuyên giác mạc, bác sĩ có thể phải khâu giác mạc để đóng vết rách và bảo vệ cấu trúc nhãn cầu. Đây là thủ thuật ngoại khoa cần thực hiện sớm nhằm ngăn ngừa nhiễm trùng và giảm nguy cơ mất thị lực.

4.3. Rách giác mạc bao lâu thì nhìn rõ lại?

Thời gian phục hồi thị lực phụ thuộc vào mức độ tổn thương của giác mạc. Với các vết xước nông, mắt thường có thể nhìn rõ lại sau khoảng 1 – 3 ngày. Tuy nhiên, nếu vết rách sâu và phải khâu giác mạc, quá trình hồi phục có thể kéo dài vài tuần đến vài tháng. Trong một số trường hợp, nếu vết rách nằm ở vùng trung tâm giác mạc, thị lực có thể bị ảnh hưởng lâu dài.

>>> Tham khảo lộ trình phục hồi chi tiết tại: rách giác mạc bao lâu thì khỏi

Mức độ nguy hiểm của rách giác mạc phụ thuộc vào mức độ tổn thương của giác mạc. Những vết rách nhỏ và nông thường có thể hồi phục tốt nếu được chăm sóc và điều trị đúng cách. Trong khi đó, các vết rách lớn có thể để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng. Vì vậy, khi mắt xuất hiện các dấu hiệu như đau, cộm, chảy nước mắt nhiều hoặc nhìn mờ, người bệnh nên đi khám sớm để được kiểm tra và điều trị phù hợp.

Để được bác sĩ chuyên khoa mắt tư vấn và thăm khám kịp thời, bạn có thể liên hệ Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa qua hotline 0846 403 403.

(*) Tài liệu tham khảo:

1. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30479992