Sạn vôi ở mắt: Dấu hiệu, Mức độ nguy hiểm và Cách chữa

Sạn vôi ở mắt (sỏi kết mạc) là tình trạng lắng đọng canxi dưới lớp kết mạc mí mắt, gây ra cảm giác cộm xốn, đau rát khó chịu. Dù chỉ là một bệnh lý lành tính, nhưng nếu không được can thiệp kịp thời, những hạt sạn cứng này sẽ trồi lên cọ xát và gây tổn thương giác mạc, ảnh hưởng đến thị lực. Theo dõi ngay cách điều trị và chăm sóc ngăn ngừa sạn vôi trong mắt qua bài viết sau của Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa.

1. Sạn vôi ở mắt là gì?

Sạn vôi ở mắt (hay còn gọi là sỏi kết mạc) là tình trạng lắng đọng các chất tiết của kết mạc (như chất nhầy) và các tế bào biểu mô chết. Theo thời gian, các thành phần này bị canxi hóa, trở nên cứng và tạo thành các nốt nhỏ có màu trắng đục hoặc vàng nhạt nằm bên dưới lớp kết mạc sụn mi ở cả mi trên và mi dưới. Sạn vôi mi trên thường gây khó chịu nhiều hơn do mi trên di động mạnh mỗi khi chớp mắt.

Đây là một tình trạng nhãn khoa khá phổ biến, thường gặp ở mọi lứa tuổi, đặc biệt là những người có tiền sử viêm kết mạc mạn tính hoặc cơ địa dị ứng.

2. Dấu hiệu nhận biết khi bị sạn vôi trong mắt

Dưới đây là những dấu hiệu điển hình giúp bạn nhận diện tình trạng sạn vôi trong mắt:

• Cảm thấy mắt bị cộm xốn, giống như có cát rơi vào mắt. Cảm giác này rõ rệt hơn mỗi khi chớp mắt vì nốt sạn cọ xát vào nhãn cầu.
• Thường phải chớp mắt liên tục, dụi mắt hoặc chảy nước mắt liên tục.
• Nếu sạn nằm sâu trong lớp kết mạc, bạn có thể không cảm thấy đau nhức, ngứa mắt và cực kỳ khó chịu.
• Khi lật nhẹ mi trên hoặc mi dưới, bạn sẽ thấy một hoặc nhiều nốt nhỏ li ti màu trắng đục hoặc vàng nhạt nằm rải rác hoặc tập trung thành đám trên lớp kết mạc sụn mi.

Lưu ý: Bác sĩ sẽ dùng kính hiển vi đèn khe chuyên dụng để soi rõ vị trí và độ cứng của nốt sạn mà mắt thường rất khó quan sát.

3. Nguyên nhân hình thành sạn vôi ở mắt

Nguyên nhân chủ yếu gây ra bệnh sạn vôi ở mắt là do sự lắng đọng canxi bất thường tại lớp kết mạc mi mắt. Trong quá trình mắt hoạt động, các chất tiết (như dịch nhầy), tế bào biểu mô chết và các mảnh vụn viêm nhiễm không được đào thải hết sẽ tích tụ lại.

Theo thời gian, thành phần canxi trong nước mắt bám vào những mảnh vụn này, dần dần vôi hóa và tạo thành những cục sạn nhỏ li ti, cứng và có màu trắng hoặc vàng nhạt.

4. Sạn vôi ở mắt có nguy hiểm không?

Sạn vôi kết mạc tuy lành tính nhưng không thể tự tan. Việc điều trị phụ thuộc hoàn toàn vào vị trí và triệu chứng của sạn:

• Trường hợp cần xử lý ngay: Khi sạn trồi lên bề mặt, gây ra các triệu chứng cơ năng như cộm rát, đỏ mắt. Nếu không loại bỏ kịp thời, chúng sẽ liên tục ma sát làm trợt biểu mô, thậm chí gây loét giác mạc và ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng nhìn.
• Trường hợp chưa cần can thiệp: Khi sạn nằm sâu, phẳng và không gây cộm xốn. Việc cố tình lấy sạn lúc này có thể dẫn đến chảy máu hoặc tổn thương kết mạc.

5. Cách chữa bệnh sạn vôi ở mắt an toàn, dứt điểm

Tùy vào mức độ nghiêm trọng, bác sĩ sẽ chỉ định phương án phù hợp để xử lý dứt điểm tình trạng này:

5.1. Điều trị nội khoa (trường hợp nhẹ)

Nếu các hạt sạn vôi còn nhỏ, nằm sâu dưới lớp kết mạc và chưa gây cộm xốn nhiều, bác sĩ có thể chưa cần can thiệp thủ thuật ngay mà sẽ chỉ định dùng thuốc:

• Thuốc nhỏ mắt chống viêm: Giúp làm giảm tình trạng kích ứng, đỏ mắt và ngăn ngừa viêm nhiễm tại vùng có sạn vôi.
• Nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản: Đóng vai trò như một lớp đệm sinh học giúp bôi trơn và giảm tối đa ma sát giữa nốt sạn và nhãn cầu mỗi khi chớp mắt. Đặc biệt, việc sử dụng thường xuyên giúp bôi trơn bề mặt nhãn cầu, hỗ trợ cơ chế tự làm sạch của mắt bằng cách rửa trôi các mảnh vụn tế bào và các yếu tố gây viêm. Điều này giúp ngăn chặn sự bồi đắp và lắng đọng của các thành phần tạo nên nốt sạn mới.

Lưu ý y khoa: Hiện không có loại thuốc nhỏ mắt nào làm tan được hạt sạn vôi đã hình thành; thuốc chỉ giúp giảm cộm và ngăn chặn sạn to thêm.

5.2. Lấy sạn vôi (phương pháp phổ biến nhất)

Khi sạn vôi đã trồi lên bề mặt gây đau rát hoặc cộm xốn, tiểu phẫu lấy sạn là cách duy nhất để giải quyết triệt để:

• Thủ thuật đơn giản: Đây là một thủ thuật nhãn khoa thực hiện ngay tại phòng khám, không cần nằm viện.
• Thực hiện nhanh chóng: Toàn bộ quá trình chỉ mất khoảng 5–10 phút. Bác sĩ sẽ gây tê bề mặt bằng thuốc nhỏ mắt, sau đó sử dụng kính hiển vi sinh hiển vi để quan sát rõ vị trí và dùng kim chuyên dụng lấy nốt sạn ra một cách chính xác nhất, tránh làm tổn thương các mô lành xung quanh.
• Không cần phẫu thuật lớn: Bạn có thể ra về ngay sau khi thực hiện và sinh hoạt gần như bình thường, cảm giác cộm xốn sẽ biến mất ngay lập tức.
• Yên tâm: Vết khều sạn siêu nhỏ sẽ tự lấp đầy và lành hẳn chỉ sau khoảng 24 giờ khi dùng thuốc theo đơn của bác sĩ.

Lưu ý quan trọng:

• Tuyệt đối không tự lấy tại nhà: Việc tự ý dùng vật nhọn hoặc tay để khều sạn cực kỳ nguy hiểm, dễ dẫn đến nhiễm trùng, chảy máu hoặc gây rách giác mạc.
• Tránh biến chứng lâu dài: Nếu để sạn vôi quá lớn mà không xử lý, chúng sẽ liên tục chà xát gây loét và để lại các vết sẹo giác mạc vĩnh viễn, làm suy giảm thị lực nghiêm trọng.

6. Cách chăm sóc và phòng ngừa sạn vôi

Chăm sóc và áp dụng các biện pháp phòng ngừa là cách tốt nhất để bảo vệ thị lực lâu dài. Dưới đây là những lời khuyên từ chuyên gia nhãn khoa để ngăn ngừa sự hình thành và tái phát của sạn vôi ở mắt:

• Luôn đeo kính bảo vệ mắt khi đi đường hoặc làm việc trong môi trường nhiều gió bụi, hóa chất.
• Khi từ ngoài đường về nhà hoặc sau khi mắt tiếp xúc với khói bụi, hãy nhỏ nước muối sinh lý (NaCl 0,9%) để rửa trôi các mảnh vụn và chất bẩn bám trên kết mạc.
• Tuyệt đối không đưa tay lên dụi mắt khi thấy ngứa. Hành động này vô tình đưa thêm vi khuẩn vào mắt và gây chà xát, tổn thương giác mạc.
• Nếu bạn bị viêm kết mạc mạn tính, hãy tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ của bác sĩ để điều trị dứt điểm, tránh để bệnh tái phát nhiều lần làm tăng sự lắng đọng canxi.
• Sử dụng thuốc hỗ trợ đúng cách, có thể sử dụng nước mắt nhân tạo để hỗ trợ điều trị khô mắt và giảm kích ứng. Tuy nhiên, nếu tình trạng đỏ mắt không bớt sau khi nhỏ thuốc, bạn cần đi khám bác sĩ ngay.
• Thực hiện chườm ấm mắt hàng ngày (khoảng 5-10 phút) để giúp làm giãn nở các lỗ tuyến dầu, tránh tắc nghẽn các chất tiết – vốn là tiền thân của việc hình thành sạn vôi.
• Sử dụng các loại bọt hoặc gạc vệ sinh mi chuyên dụng để làm sạch lỗ tuyến dầu (Meibomius). Điều này giúp giảm chất nhầy tích tụ và ngăn chặn quá trình hình thành hạt sạn vôi mới hiệu quả.
• Thăm khám định kỳ giúp bác sĩ phát hiện sớm các nốt sạn mới hình thành, từ đó có phương án xử lý kịp thời.

7. Câu hỏi thường gặp

7.1. Có thuốc điều trị sạn vôi ở mắt không?

Không. Hiện nay chưa có loại thuốc nào có thể làm tan sạn vôi. Tiểu phẫu gắp/khều sạn vôi là phương pháp điều trị duy nhất và mang lại hiệu quả triệt để nhất. Các loại thuốc kháng sinh, kháng viêm được bác sĩ kê đơn chỉ sử dụng sau khi đã lấy sạn, nhằm mục đích chống nhiễm trùng và hỗ trợ tổn thương nhanh lành.

7.2. Chi phí lấy sạn vôi ở mắt là bao nhiêu?

Chi phí lấy sạn vôi ở mắt thường dao động từ 100.000 – 500.000/mắt, tùy thuộc vào cơ sở y tế và phương thức thực hiện. Ngoài ra chi phí phẫu thuật lấy sạn vôi có thể bao gồm phí khám ban đầu, phí thực hiện thủ thuật…

7.3. Lấy sạn vôi ở mắt có đau không?

Quá trình lấy sạn vôi diễn ra rất nhẹ nhàng và gần như không đau. Trước khi thực hiện, bác sĩ sẽ sử dụng thuốc nhỏ gây tê bề mặt mắt, giúp bệnh nhân hoàn toàn thoải mái. Đây là một tiểu phẫu an toàn, nhanh chóng (chỉ mất khoảng 5-10 phút) và hiếm khi xảy ra biến chứng nếu được thực hiện tại các cơ sở nhãn khoa uy tín.

Lưu ý sau tiểu phẫu:

• Hiện tượng cộm xốn nhẹ: Có thể xuất hiện trong vài giờ đầu do niêm mạc mắt chưa liền hẳn. Đây là phản ứng sinh lý bình thường và sẽ tự hết khi biểu mô kết mạc tái tạo.
• Chăm sóc tại nhà: Để vết thương nhanh lành và tránh nhiễm khuẩn, bệnh nhân cần tuân thủ việc nhỏ thuốc theo đơn của bác sĩ; đồng thời hạn chế tiếp xúc với khói bụi và tuyệt đối không đi bơi trong 2-3 ngày đầu.

7.4. Sạn vôi ở mắt có tự hết không?

Không, sạn vôi ở mắt không thể tự hết mà cần đi khám để bác sĩ thực hiện tiểu phẫu lấy sạn nhanh chóng, an toàn. Tuyệt đối không tự nặn sạn tại nhà để tránh nhiễm trùng.

7.5. Sạn vôi có tái phát không?

Sạn vôi rất dễ tái phát nếu nguyên nhân gốc rễ như viêm kết mạc mãn tính, khô mắt hoặc viêm bờ mi không được điều trị dứt điểm. Việc kiểm soát tốt các bệnh lý nền này là chìa khóa để hạn chế sạn mới hình thành. Để tránh tái phát dứt điểm, người bệnh cần phối hợp điều trị các bệnh lý nền như mắt hột hoặc rối loạn chức năng tuyến dầu mi mắt (MGD).

Hy vọng những thông tin trên đã giúp bạn hiểu rõ về mức độ nguy hiểm của sạn vôi ở mắt cũng như cách điều trị an toàn, hiệu quả. Bạn cần chủ động thăm khám ngay khi có dấu hiệu, giúp ngăn ngừa những biến chứng không đáng có. Bạn đang gặp cảm giác cộm xốn dai dẳng hoặc nhìn thấy nốt trắng nhỏ li ti ở mí mắt? Hãy đặt lịch thăm khám và lấy sạn vôi nhanh chóng tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa nhé!