Các loại thuốc nhỏ mắt kháng sinh cho trẻ: Cách dùng, lưu ý

Thuốc nhỏ mắt kháng sinh cho trẻ thường được sử dụng trong các trường hợp nhiễm khuẩn mắt như viêm kết mạc, viêm bờ mi hoặc một số bệnh lý khác theo chỉ định của bác sĩ. Tuy nhiên, mỗi loại thuốc có thành phần, công dụng và cách sử dụng khác nhau. Vậy các loại thuốc nhỏ mắt kháng sinh cho trẻ nào thường được sử dụng và cần lưu ý những gì khi dùng? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

1. Khi nào cần dùng thuốc nhỏ mắt kháng sinh cho trẻ?

Thuốc nhỏ mắt kháng sinh chỉ được sử dụng khi mắt bị nhiễm khuẩn do vi khuẩn hoặc để phòng ngừa nhiễm trùng theo chỉ định của bác sĩ. Không phải mọi trường hợp đỏ mắt, ngứa mắt hay chảy nước mắt đều cần dùng thuốc nhỏ mắt kháng sinh.

Các trường hợp thường được chỉ định:

• Viêm kết mạc do vi khuẩn: Thường gây mắt đỏ, nhiều ghèn vàng hoặc xanh, mi mắt dính chặt sau khi ngủ dậy. Thuốc nhỏ mắt kháng sinh giúp kiểm soát nhiễm khuẩn và cải thiện triệu chứng.
• Viêm bờ mi: Người bệnh thường bị đỏ, ngứa, cộm mắt và có vảy bám quanh chân lông mi. Nếu nguyên nhân do vi khuẩn, bác sĩ có thể chỉ định thuốc nhỏ mắt hoặc thuốc mỡ kháng sinh.
• Lẹo mắt: Là tình trạng nhiễm khuẩn ở tuyến bờ mi, gây sưng đỏ, đau và đôi khi có mủ. Thuốc nhỏ mắt kháng sinh có thể được sử dụng để hạn chế sự phát triển của vi khuẩn và giảm nguy cơ lan rộng của nhiễm trùng.
• Viêm giác mạc do vi khuẩn: Thường gây đau mắt, chảy nước mắt, sợ ánh sáng, nhìn mờ hoặc giảm thị lực. Đây là tình trạng nghiêm trọng cần điều trị sớm bằng thuốc kháng sinh để ngăn ngừa loét giác mạc và biến chứng ảnh hưởng đến thị lực.

Các trường hợp thường không cần dùng thuốc nhỏ mắt kháng sinh gồm:

• Đỏ mắt nhưng chưa xác định được nguyên nhân.
• Dị ứng mắt thường gây ngứa nhiều hơn là đau hoặc có ghèn mủ.
• Khô mắt do giảm tiết nước mắt hoặc rối loạn phim nước mắt.
• Đau mắt đỏ do virus vì kháng sinh không có tác dụng với virus.

Lưu ý: Thuốc nhỏ mắt kháng sinh cần được sử dụng đúng loại, đúng liều và đúng thời gian theo hướng dẫn của bác sĩ. Nếu mắt đỏ, đau, nhìn mờ hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng, người bệnh nên thăm khám chuyên khoa mắt để được chẩn đoán và điều trị phù hợp.

2. Các loại thuốc kháng sinh nhỏ mắt cho trẻ em phổ biến hiện nay

Không phải tất cả thuốc nhỏ mắt kháng sinh đều phù hợp với trẻ em. Tùy vào độ tuổi, nguyên nhân gây bệnh và mức độ nhiễm trùng, bác sĩ sẽ chỉ định loại thuốc phù hợp để đảm bảo hiệu quả điều trị và an toàn cho mắt của trẻ. Dưới đây là một số thuốc kháng sinh nhỏ mắt thường được sử dụng hiện nay.

2.1. Chloramphenicol

Chloramphenicol là kháng sinh phổ rộng thường được dùng để điều trị các bệnh nhiễm khuẩn mắt như viêm kết mạc, viêm bờ mi, viêm giác mạc và loét giác mạc. Liều dùng tham khảo: 1–2 giọt/lần, cách 3–6 giờ hoặc theo chỉ định của bác sĩ.

Lưu ý quan trọng: Tuyệt đối không tự ý sử dụng cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ do nguy cơ tác dụng phụ nghiêm trọng lên hệ tạo máu. Thuốc có thể gây xót hoặc kích ứng nhẹ sau khi nhỏ.

2.2. Ciprofloxacin (Ciloxan)

Ciprofloxacin là kháng sinh thuộc nhóm fluoroquinolone, có hiệu quả đối với nhiều loại vi khuẩn gây bệnh ở mắt. Thuốc thường được chỉ định trong các trường hợp viêm kết mạc và viêm giác mạc do vi khuẩn. Đối với các trường hợp nhiễm khuẩn nhẹ đến trung bình, liều dùng thường là 1–2 giọt/lần, từ 4–6 lần mỗi ngày theo chỉ định.

Lưu ý: Ba mẹ cần cho bé dùng đủ liều theo hướng dẫn để hạn chế tình trạng kháng thuốc. Thuốc có thể gây rát mắt hoặc nhìn mờ thoáng qua sau khi nhỏ.

2.3. Ofloxacin

Đây cũng là một kháng sinh thuộc nhóm fluoroquinolone, được sử dụng phổ biến trong điều trị các bệnh nhiễm khuẩn mắt như viêm kết mạc, viêm bờ mi, chắp, lẹo mắt và viêm loét giác mạc. Ngoài ra, thuốc còn được dùng để phòng ngừa nhiễm trùng trước và sau một số phẫu thuật mắt.

Liều dùng thường bắt đầu với 1 – 2 giọt mỗi 2 – 4 giờ trong hai ngày đầu, sau đó giảm xuống khoảng 4 lần mỗi ngày tùy theo mức độ đáp ứng điều trị và hướng dẫn của bác sĩ.

Lưu ý: Không tự ý ngưng thuốc khi triệu chứng vừa cải thiện. Một số trẻ có thể bị xót mắt, đỏ mắt hoặc nhìn mờ tạm thời sau khi sử dụng.

2.4. Tobramycin

Tobramycin là kháng sinh thuộc nhóm aminoglycosid, thường được sử dụng để điều trị các bệnh nhiễm khuẩn mắt như viêm kết mạc, viêm giác mạc, viêm bờ mi và lẹo mắt. Liều dùng tham khảo là 1–2 giọt mỗi 4 giờ đối với nhiễm khuẩn nhẹ đến trung bình; trường hợp nặng có thể cần nhỏ thường xuyên hơn theo chỉ định của bác sĩ.

Lưu ý: Chỉ có tác dụng với nhiễm khuẩn do vi khuẩn, không điều trị bệnh do virus hoặc nấm. Thuốc có thể gây đỏ mắt, ngứa hoặc kích ứng nhẹ.

2.5. Thuốc nhỏ mắt kháng sinh Azithromycin

Azithromycin là kháng sinh nhóm macrolid có tác dụng ức chế sự phát triển của vi khuẩn gây nhiễm trùng mắt. Thuốc thường được chỉ định trong điều trị viêm kết mạc do vi khuẩn và không có tác dụng với các bệnh lý do virus hoặc nấm. Liều dùng phổ biến ở trẻ từ 1 tuổi trở lên là nhỏ 1 giọt/lần, ngày 2 lần trong 2 ngày đầu, sau đó giảm theo hướng dẫn của bác sĩ.

Lưu ý: Có thể gây cay mắt, ngứa mắt hoặc nhìn mờ thoáng qua sau khi nhỏ. Không sử dụng cho trẻ dị ứng với Azithromycin hoặc các kháng sinh nhóm macrolid.

2.6. Moxifloxacin (Vigamox, Moxeza)

Đây là kháng sinh thuộc nhóm fluoroquinolone thế hệ mới, thường được sử dụng để điều trị viêm kết mạc do vi khuẩn. Liều dùng tham khảo là 1 giọt/lần, 3 lần mỗi ngày trong khoảng 7 ngày hoặc theo chỉ định của bác sĩ. Đây là thuốc kê đơn nên cần được sử dụng đúng hướng dẫn chuyên môn.

Lưu ý: Moxifloxacin không có tác dụng đối với nhiễm trùng do virus hoặc nấm và thường không khuyến cáo cho trẻ dưới 1 tuổi. Tác dụng phụ thường gặp gồm kích ứng, đỏ mắt hoặc nhìn mờ tạm thời.

2.7. Polytrim (Polymyxin B/Trimethoprim)

Polytrim là thuốc nhỏ mắt kháng sinh kết hợp giữa Polymyxin B và Trimethoprim, có tác dụng trên nhiều loại vi khuẩn gây nhiễm trùng mắt. Thuốc thường được chỉ định trong các trường hợp viêm kết mạc và các bệnh nhiễm khuẩn mắt do vi khuẩn. Liều dùng tham khảo là nhỏ 1 giọt vào mắt bị bệnh mỗi 3–6 giờ hoặc 4–6 lần/ngày theo hướng dẫn của bác sĩ. Để đạt hiệu quả điều trị, cần sử dụng đủ liệu trình ngay cả khi triệu chứng đã cải thiện.

Lưu ý: Thuốc cần dùng đủ liệu trình để hạn chế tái phát và kháng thuốc. Thuốc có thể gây châm chích, đỏ mắt hoặc kích ứng nhẹ sau khi nhỏ.

3. Hướng dẫn mẹ cách nhỏ mắt cho trẻ không quấy khóc

Nhỏ mắt đúng cách không chỉ giúp thuốc phát huy hiệu quả mà còn hạn chế tình trạng trẻ sợ hãi, quấy khóc hoặc chống đối mỗi lần dùng thuốc.

Mẹo nhỏ: Nếu trẻ nhắm chặt mắt và không hợp tác, mẹ có thể nhỏ thuốc vào khóe mắt trong khi trẻ đang nằm ngửa. Khi trẻ mở mắt, thuốc sẽ tự chảy vào mắt. Đây là cách thường được áp dụng với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.

4. Thuốc nhỏ mắt kháng sinh cho trẻ có tác dụng phụ không?

Như đã đề cập phía trên, một số loại thuốc nhỏ mắt kháng sinh có thể gây một số tác dụng phụ, đặc biệt khi sử dụng không đúng chỉ định hoặc lạm dụng trong thời gian dài.

Các tác dụng phụ thường gặp cơ bản là:

• Đỏ mắt, ngứa hoặc xót mắt sau khi nhỏ thuốc.
• Chảy nước mắt nhiều hơn bình thường.
• Nhìn mờ thoáng qua trong vài phút đầu.
• Khô mắt hoặc cảm giác cộm mắt.

Các nguy cơ khi dùng sai cách hoặc lạm dụng thường là:

• Kháng kháng sinh do dùng không đủ liệu trình hoặc tự ý ngưng thuốc.
• Kích ứng kéo dài hoặc tổn thương bề mặt mắt.
• Tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể nếu lạm dụng các thuốc phối hợp kháng sinh và corticoid.
• Làm chậm quá trình phát hiện và điều trị đúng nguyên nhân bệnh nếu tự ý dùng thuốc khi chưa được chẩn đoán.

5. Lưu ý vàng khi dùng thuốc nhỏ mắt kháng sinh cho trẻ

Để thuốc nhỏ mắt kháng sinh phát huy hiệu quả và hạn chế tác dụng phụ, cha mẹ cần lưu ý một số nguyên tắc quan trọng dưới đây:

• Chỉ dùng kháng sinh khi mắt bị nhiễm khuẩn, không tự ý dùng khi đỏ mắt do virus hoặc dị ứng.
• Lau sạch gỉ mắt bằng nước muối sinh lý trước khi nhỏ thuốc.
• Mỗi lần chỉ cần 1 giọt là đủ, tránh nhỏ quá nhiều.
• Ấn nhẹ góc trong mắt sau khi nhỏ để tăng hiệu quả hấp thu.
• Nếu dùng nhiều loại thuốc, nhỏ dạng nước trước rồi chờ 5–10 phút mới dùng thuốc mỡ.
• Không dùng chung thuốc nhỏ mắt với người khác để tránh lây nhiễm.

6. Câu hỏi thường gặp

6.1. Thuốc nhỏ mắt kháng sinh cho trẻ sơ sinh có an toàn không?

Có, thuốc nhỏ mắt kháng sinh có thể an toàn cho trẻ sơ sinh nếu được bác sĩ kê đơn đúng loại và đúng liều. Đây là nhóm thuốc thường dùng để điều trị hoặc phòng ngừa nhiễm khuẩn mắt ở trẻ nhỏ. Tuy nhiên, cha mẹ không nên tự ý mua và sử dụng vì có thể gây kích ứng, dùng sai bệnh hoặc làm tăng nguy cơ kháng kháng sinh.

6.2. Có nên dùng thuốc nhỏ mắt chứa Corticoid cho trẻ không?

Không nên tự ý sử dụng. Các loại thuốc nhỏ mắt phối hợp kháng sinh và Corticoid (như Maxitrol, Vigadexa, Tobradex…) rất nguy hiểm nếu dùng sai chỉ định. Ở trẻ em, Corticoid có thể gây ra những biến chứng nghiêm trọng như tăng nhãn áp (gây tổn thương thần kinh thị giác vĩnh viễn) và đục thủy tinh thể tiến triển nhanh. Cha mẹ chỉ được dùng loại thuốc này khi có đơn và sự theo dõi sát sao từ bác sĩ chuyên khoa mắt.

6.3. Bé bị đau mắt đỏ thông thường có cần nhỏ kháng sinh không?

Không phải trường hợp nào cũng cần dùng kháng sinh. Phần lớn đau mắt đỏ ở trẻ là do virus và có thể tự khỏi sau khoảng 7–10 ngày nếu chăm sóc đúng cách. Kháng sinh chỉ được chỉ định khi có dấu hiệu nhiễm khuẩn như nhiều ghèn vàng/xanh, mí mắt dính chặt, và cần được bác sĩ thăm khám để xác định nguyên nhân chính xác.

Các loại thuốc nhỏ mắt kháng sinh cho trẻ có thể giúp kiểm soát nhiễm khuẩn và bảo vệ thị lực khi được sử dụng đúng chỉ định. Tuy nhiên, cha mẹ không nên tự ý mua hoặc dùng lại đơn thuốc cũ cho trẻ mà cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa mắt. Nếu trẻ có các dấu hiệu như mắt đỏ kéo dài, chảy ghèn nhiều, sưng đau hoặc nhìn mờ, hãy đưa trẻ đến khám tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa hoặc liên hệ Hotline 0846 403 403 để được bác sĩ thăm khám và tư vấn điều trị phù hợp.