Thuốc nhỏ mắt kháng sinh là gì? Khi nào cần dùng và lưu ý

Thuốc nhỏ mắt kháng sinh là nhóm thuốc thường được bác sĩ chỉ định để điều trị các bệnh nhiễm khuẩn ở mắt như viêm kết mạc, viêm bờ mi hoặc viêm giác mạc do vi khuẩn. Tuy nhiên, không phải trường hợp đỏ mắt, cộm mắt hay chảy ghèn đều cần dùng kháng sinh. Vậy thuốc nhỏ mắt kháng sinh là gì, khi nào cần dùng và cần lưu ý những gì để đảm bảo an toàn cho mắt? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

1. Thuốc nhỏ mắt kháng sinh là gì?

Thuốc nhỏ mắt kháng sinh là thuốc chứa hoạt chất kháng khuẩn, được sử dụng để điều trị các bệnh nhiễm trùng mắt như viêm kết mạc, viêm bờ mi, lẹo mắt, chắp mắt và viêm loét giác mạc.

Về cơ bản, thuốc nhỏ mắt kháng sinh giúp kiểm soát nhiễm khuẩn theo hai cơ chế chính:

• Diệt khuẩn: Tiêu diệt trực tiếp vi khuẩn gây bệnh, giúp giảm nhanh tình trạng nhiễm trùng.
• Kìm khuẩn: Ngăn vi khuẩn phát triển và nhân lên, tạo điều kiện để hệ miễn dịch loại bỏ tác nhân gây bệnh.

Một số hoạt chất thường gặp trong thuốc nhỏ mắt kháng sinh gồm ciprofloxacin, levofloxacin, ofloxacin, moxifloxacin, tobramycin, chloramphenicol, polymyxin B và natri sulfacetamide.

2. Khi nào dùng thuốc nhỏ mắt kháng sinh?

Thuốc nhỏ mắt kháng sinh không phải trường hợp đỏ mắt nào cũng cần dùng và chỉ nên sử dụng khi có chỉ định của bác sĩ, đặc biệt trong các bệnh lý do vi khuẩn gây ra.

Các trường hợp thường được chỉ định:

• Viêm kết mạc do vi khuẩn: mắt đỏ, nhiều ghèn vàng hoặc xanh, thường dính chặt mi mắt sau khi ngủ dậy. Kháng sinh giúp tiêu diệt vi khuẩn và giảm triệu chứng nhanh hơn.
• Viêm bờ mi: bờ mi đỏ, ngứa, có vảy bám quanh chân lông mi, cần kháng sinh để kiểm soát nhiễm khuẩn tại chỗ.
• Lẹo mắt: ổ nhiễm trùng nhỏ ở mi gây sưng đau, có thể có mủ; dùng kháng sinh giúp hạn chế lan rộng.
• Viêm giác mạc do vi khuẩn: tình trạng nặng gây đau, chảy nước mắt, sợ ánh sáng, giảm thị lực; cần dùng kháng sinh sớm để tránh loét giác mạc.
• Sau phẫu thuật mắt: như mổ đục thủy tinh thể hoặc các thủ thuật mắt, kháng sinh được dùng để phòng ngừa nhiễm trùng.

Trường hợp không nên tự ý dùng:

• Đỏ mắt chưa rõ nguyên nhân vì có thể không phải do vi khuẩn.
• Dị ứng mắt (thường gây ngứa nhiều hơn là đau hoặc ghèn mủ).
• Khô mắt vì kháng sinh không điều trị được và có thể gây kích ứng thêm.
• Đau mắt đỏ do virus, kháng sinh không có tác dụng và dễ gây lạm dụng thuốc.

Lưu ý: Thuốc nhỏ mắt kháng sinh cần dùng đúng chỉ định của bác sĩ, tránh tự ý sử dụng để hạn chế kháng thuốc và biến chứng không mong muốn.

3. 7 loại thuốc nhỏ mắt kháng sinh tốt, hiệu quả

Dưới đây là 7 loại thuốc nhỏ mắt kháng sinh thường được bác sĩ sử dụng để điều trị các bệnh nhiễm khuẩn mắt:

3.1. Thuốc nhỏ mắt kháng sinh Cravit 0,5%

Cravit 0,5% là thuốc nhỏ mắt kháng sinh kê đơn thuộc nhóm Fluoroquinolone, sản xuất bởi Santen Pharmaceutical (Nhật Bản). Đây là kháng sinh đơn thuần, không chứa thành phần Corticoid.

• Thành phần: Levofloxacin hydrat 5 mg/ml (0,5%).
• Công dụng:
  • Điều trị các nhiễm khuẩn tại mắt: Viêm kết mạc, viêm giác mạc, viêm bờ mi, viêm túi lệ.
  • Điều trị lẹo mắt, chắp mắt do nhiễm khuẩn.
  • Dự phòng nhiễm khuẩn trước và sau các phẫu thuật mắt theo chỉ định.
• Liều dùng: Nhỏ 1 giọt/lần, khoảng 3 lần mỗi ngày. Tần suất này có thể thay đổi tùy thuộc vào mức độ nhiễm khuẩn theo chỉ định của bác sĩ.
• Lưu ý: Chỉ sử dụng thuốc khi có chỉ định trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa.

3.2. Thuốc nhỏ mắt Neocin

Neocin là thuốc nhỏ mắt kháng sinh kê đơn thuộc nhóm Aminoglycoside, có tác dụng tiêu diệt hiệu quả nhiều loại vi khuẩn gây nhiễm trùng nhãn khoa. Đây là kháng sinh đơn thuần, không chứa thành phần Corticoid.

• Thành phần: Neomycin sulfat (25mg/5ml).
• Công dụng:
  • Điều trị các nhiễm khuẩn tại mắt: Viêm kết mạc, viêm giác mạc, viêm bờ mi, viêm túi lệ.
  • Dự phòng và điều trị nhiễm trùng sau phẫu thuật mắt hoặc sau chấn thương mắt.
• Liều dùng:
  • Nhiễm trùng thông thường: Nhỏ 2 giọt/lần, ngày 3–4 lần.
  • Nhiễm trùng nặng: Bác sĩ có thể chỉ định nhỏ 2–4 giọt mỗi giờ tùy vào mức độ đáp ứng của người bệnh.
• Lưu ý: Chỉ sử dụng thuốc khi có chỉ định trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa.

3.3. Thuốc kháng sinh nhỏ mắt Vigadexa

Vigadexa là thuốc nhỏ mắt phối hợp kê đơn (gồm kháng sinh và kháng viêm Corticoid), chỉ được sử dụng khi có chỉ định của bác sĩ sau khi đã thăm khám và loại trừ các nguyên nhân không do vi khuẩn (như nấm, virus).

• Thành phần:
  • Moxifloxacin (5mg): Kháng sinh nhóm Fluoroquinolone thế hệ 4, có phổ kháng khuẩn rộng.
  • Dexamethasone (1mg): Thuốc kháng viêm mạnh nhóm Corticoid, giúp giảm nhanh sưng, đỏ và đau nhức mắt.
• Công dụng:
  • Điều trị nhiễm khuẩn mắt do vi khuẩn nhạy cảm kèm tình trạng viêm nặng.
  • Điều trị viêm bờ mi, viêm giác mạc do vi khuẩn.
  • Phòng ngừa viêm và nhiễm khuẩn sau các phẫu thuật mắt (như mổ đục thủy tinh thể, phẫu thuật khúc xạ).
• Liều dùng:
  • Điều trị: Nhỏ 1 giọt/lần, ngày 4 lần. Thời gian sử dụng tối đa thường là 7 ngày hoặc theo chỉ định nghiêm ngặt từ bác sĩ.
  • Phòng ngừa sau phẫu thuật: Nhỏ 1 giọt/lần, ngày 4 lần, bắt đầu từ 1 ngày trước phẫu thuật.
• Lưu ý quan trọng: Vì có chứa thành phần Corticoid (Dexamethasone), tuyệt đối không tự ý sử dụng thuốc này khi mắt đỏ chưa rõ nguyên nhân hoặc kéo dài thời gian dùng thuốc khi chưa được bác sĩ cho phép, nhằm tránh nguy cơ gây tăng nhãn áp và đục thủy tinh thể.

3.4. Thuốc nhỏ mắt Oflovid

Oflovid là thuốc nhỏ mắt kháng sinh kê đơn từ hãng Santen (Nhật Bản). Đây là kháng sinh đơn thuần, không chứa thành phần Corticoid.

• Thành phần: Ofloxacin 0,3% (3mg/ml). Đây là kháng sinh thuộc nhóm Fluoroquinolone thế hệ 2, có khả năng diệt khuẩn mạnh bằng cách ức chế sự tổng hợp DNA của vi khuẩn.
• Công dụng:
  • Điều trị các nhiễm khuẩn tại mắt: Viêm kết mạc, viêm giác mạc, loét giác mạc do vi khuẩn.
  • Điều trị viêm bờ mi, viêm túi lệ, chắp hoặc lẹo mắt.
  • Dự phòng nhiễm trùng trước và sau các phẫu thuật nội nhãn (mổ Phaco, mổ khúc xạ).
• Liều dùng: Thông thường nhỏ 1 giọt/lần, 3 lần mỗi ngày. Tần suất này có thể thay đổi tùy thuộc vào mức độ trầm trọng của tình trạng nhiễm khuẩn thực tế theo chỉ định của bác sĩ.
• Lưu ý: Chỉ sử dụng thuốc khi có chỉ định trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa sau khi thăm khám.

3.5. Thuốc nhỏ mắt Maxitrol

• Maxitrol là hỗn dịch nhỏ mắt phối hợp kê đơn chứa kháng sinh và kháng viêm Corticoid. Thuốc chỉ được sử dụng khi có chỉ định nghiêm ngặt từ bác sĩ.
• Thành phần:
  • Dexamethasone (1mg): Corticoid kháng viêm mạnh.
  • Neomycin sulfate (3,5mg) & Polymyxin B sulfate (6.000 IU): Kháng sinh phối hợp với phổ diệt khuẩn rộng.
• Công dụng:
  • Điều trị viêm mắt có kèm nhiễm khuẩn hoặc nguy cơ nhiễm khuẩn: Viêm kết mạc, viêm bờ mi, viêm giác mạc, lẹo mắt, chắp mắt.
  • Hỗ trợ giảm viêm sau phẫu thuật mắt theo chỉ định.
• Liều dùng:
  • Trường hợp nhẹ đến trung bình: Nhỏ 1–2 giọt vào mắt bệnh, 4–6 lần/ngày.
  • Trường hợp nặng: Nhỏ 1–2 giọt mỗi giờ, sau đó giảm dần số lần dùng khi triệu chứng cải thiện.
• Lưu ý quan trọng: Vì có chứa thành phần Corticoid (Dexamethasone), tuyệt đối không tự ý sử dụng thuốc này khi mắt đỏ chưa rõ nguyên nhân hoặc kéo dài thời gian dùng thuốc khi chưa được bác sĩ cho phép, nhằm tránh nguy cơ gây tăng nhãn áp và đục thủy tinh thể.

3.6. Thuốc nhỏ mắt Vigamox

Vigamox là thuốc nhỏ mắt kháng sinh kê đơn thuộc nhóm Fluoroquinolone thế hệ 4, sở hữu phổ kháng khuẩn rộng. Đây là kháng sinh đơn thuần, không chứa thành phần Corticoid.

• Thành phần: Moxifloxacin 0,5% (dưới dạng moxifloxacin hydrochlorid).
• Công dụng:
  • Điều trị các nhiễm khuẩn tại mắt: Viêm kết mạc, viêm loét giác mạc do vi khuẩn.
  • Dự phòng nhiễm khuẩn trước và sau các phẫu thuật mắt.
• Liều dùng:
  • Người lớn, người cao tuổi và trẻ em: Nhỏ 1 giọt/lần, 3 lần mỗi ngày. Thời gian điều trị thông thường là 7 ngày hoặc theo chỉ định của bác sĩ.
• Lưu ý: Chỉ sử dụng thuốc khi có chỉ định trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa.

3.7. Thuốc nhỏ mắt Tobrex

Tobrex là thuốc nhỏ mắt kháng sinh kê đơn thuộc nhóm Aminoglycoside, được sản xuất bởi Alcon (Bỉ), có tác dụng tiêu diệt hiệu quả nhiều loại vi khuẩn gây nhiễm trùng nhãn khoa. Đây là kháng sinh đơn thuần, không chứa thành phần Corticoid.

• Thành phần: Tobramycin 0,3%.
• Công dụng:
  • Điều trị các nhiễm khuẩn tại mắt: Viêm kết mạc, viêm bờ mi, viêm giác mạc, lẹo mắt và các nhiễm trùng phần phụ của mắt do vi khuẩn nhạy cảm.
• Liều dùng:
  • Nhiễm khuẩn nhẹ đến trung bình: Nhỏ 1–2 giọt vào mắt bệnh, cách mỗi 4 giờ/lần.
  • Nhiễm khuẩn nặng: Nhỏ 2 giọt mỗi giờ. Bác sĩ sẽ giảm dần tần suất sử dụng khi triệu chứng cải thiện.
  • Lưu ý: Thuốc dùng được cho người lớn và trẻ em trên 1 tuổi.
• Lưu ý: Chỉ sử dụng thuốc khi có chỉ định trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa.

4. Cách sử dụng thuốc kháng sinh nhỏ mắt

Sử dụng thuốc nhỏ mắt kháng sinh đúng cách không chỉ giúp thuốc phát huy hiệu quả mà còn giảm nguy cơ nhiễm khuẩn và kích ứng mắt. Bạn có thể thực hiện theo các bước sau:

5. Lưu ý khi sử dụng thuốc nhỏ mắt có kháng sinh

• Các thuốc nhỏ mắt nên cách nhau 10–15 phút; nếu dùng thuốc mỡ thì dùng sau cùng.
• Không tự ý ngừng thuốc khi thấy đỡ triệu chứng để tránh tái phát.
• Bảo quản nơi khô ráo, thoáng mát; sau khi mở nắp thường chỉ dùng trong 15–30 ngày.
• Ghi lại ngày mở nắp để theo dõi và đảm bảo an toàn khi sử dụng.

6. Câu hỏi thường gặp

6.1. Có thuốc nhỏ mắt kháng sinh cho trẻ không?

Có. Hiện nay có nhiều loại thuốc nhỏ mắt kháng sinh được sử dụng cho trẻ để điều trị các bệnh nhiễm khuẩn mắt như viêm kết mạc, viêm bờ mi hoặc lẹo mắt (Tobrex, Cravit, Vigamox..). Tuy nhiên, không phải loại nào cũng phù hợp với mọi độ tuổi và tình trạng bệnh của bé. Vì vậy, ba mẹ không nên tự ý mua thuốc cho trẻ mà cần đưa trẻ đi khám để bác sĩ lựa chọn loại thuốc và liều dùng phù hợp.

6.2. Thuốc nhỏ mắt kháng sinh có dùng được cho người đeo kính áp tròng không?

Không nên. Người đeo kính áp tròng cần tháo kính ra trước khi nhỏ thuốc kháng sinh cho mắt. Vừa đeo lens vừa dùng thuốc có thể làm thuốc bám vào kính, giảm hiệu quả điều trị và tăng nguy cơ kích ứng hoặc nhiễm trùng mắt. Chỉ nên đeo kính áp tròng trở lại khi mắt đã hồi phục và có sự đồng ý của bác sĩ nhãn khoa.

6.3. Thuốc nhỏ mắt kháng sinh có cần kê đơn không?

Có. Thuốc nhỏ mắt kháng sinh là thuốc kê đơn và nên được sử dụng theo chỉ định của bác sĩ. Việc tự ý dùng thuốc có thể khiến bệnh không khỏi đúng cách, làm tăng nguy cơ kháng kháng sinh hoặc gây tác dụng phụ không mong muốn. Nếu mắt có dấu hiệu đỏ, đau, chảy ghèn hoặc nhìn mờ, người bệnh nên đi khám để được chẩn đoán và điều trị phù hợp.

Thuốc nhỏ mắt kháng sinh có vai trò quan trọng trong điều trị các bệnh nhiễm khuẩn ở mắt, nhưng cần được sử dụng đúng chỉ định và đúng cách để đạt hiệu quả tốt nhất. Người bệnh không nên tự ý mua hoặc kéo dài thời gian dùng thuốc khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa. Nếu xuất hiện các triệu chứng như đỏ mắt, đau nhức mắt, chảy ghèn nhiều hoặc thị lực giảm, hãy đến thăm khám tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa hoặc liên hệ hotline 0846 403 403 để được bác sĩ tư vấn và điều trị kịp thời.