Rách giác mạc bao lâu thì khỏi? Giác mạc có tự lành không?

Khả năng chữa lành của giác mạc phụ thuộc hoàn toàn vào độ nông sâu của vết thương. Những vết xước nhẹ trên bề mặt (biểu mô) có thể tự tái rất nhanh, nhưng những vết rách sâu hoặc xuyên thấu sẽ cần nhiều thời gian hơn để hồi phục. Vậy rách giác mạc bao lâu thì khỏi? Bài viết dưới đây của Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa sẽ cung cấp cho bạn góc nhìn toàn diện về vấn đề này!

1. Giác mạc có tự lành không?

Giác mạc hoàn toàn có thể tự lành, nhưng khả năng và thời gian tái tạo phụ thuộc rất lớn vào việc vết rách đó nằm ở lớp nào. Cấu tạo giác mạc gồm 5 lớp chính, bao gồm: biểu mô, màng Bowman, nhu mô, màng Descemet và nội mô. Khả năng tái tạo và lành thương diễn ra mạnh mẽ nhất ở lớp biểu mô (ngoài cùng).

• Tổn thương nông (Lớp biểu mô): Đây là lớp có khả năng tái tạo và lành thương diễn ra mạnh mẽ nhất. Các tế bào biểu mô sẽ di chuyển và lấp đầy vết trầy xước chỉ trong 2 – 3 ngày. Nếu màng đáy (nền móng của biểu mô) phục hồi tốt sau 8 – 10 ngày, giác mạc sẽ lấy lại độ trong suốt hoàn hảo và không để lại sẹo.
• Tổn thương sâu (Lớp nhu mô): Khi vết rách xuyên qua màng Bowman vào đến nhu mô, cơ thể sẽ huy động các tế bào đặc biệt (Myofibroblasts) để đóng kín vết thương. Quá trình này mất từ 1 – 4 tháng để đóng kín vết rách nhưng sẽ gây ra tình trạng xơ hóa, tạo thành sẹo giác mạc làm thị lực bị mờ hoặc loạn thị.
• Tổn thương lớp nội mô (Lớp trong cùng): Các tế bào này không có khả năng tái tạo. Khi bị tổn thương, các tế bào còn lại chỉ có thể trải rộng ra để bù đắp khoảng trống. Nếu mất quá nhiều tế bào nội mô, giác mạc sẽ bị phù nề và đục vĩnh viễn, thường phải can thiệp bằng phẫu thuật ghép giác mạc.

2. Rách giác mạc bao lâu thì khỏi?

Thời gian hồi phục của giác mạc không giống nhau ở mỗi người. Khả năng hồi phục thường được quyết định bởi độ nông sâu của vết thương và loại mô bị ảnh hưởng [1]:

• Trầy xước giác mạc (tổn thương lớp biểu mô): Quá trình tái tạo có thể giúp bề mặt biểu mổ giác mạc được đóng kín trong vòng 2-3 ngày. Tuy nhiên, màng đáy (EBM) cần từ 8 – 10 ngày để phục hồi hoàn toàn, giúp tế bào bám chắc vào nhau.
• Vết rách sâu vào nhu mô: Người bệnh cần 1 – 4 tháng để các tế bào Myofibroblasts đóng kín vết thương hoàn toàn. Tuy nhiên, quá trình này sẽ khiến cho giác mạc mất đi độ trong suốt (sẹo giác mạc). Tùy thuộc vào khả năng tái tạo của màng đáy, việc phục hồi độ trong suốt của giác mạc có thể mất nhiều tháng hoặc nhiều năm hoặc sẽ tồn tại vĩnh viễn nếu bị tổn thương quá nặng.
• Trường hợp cần khâu giác mạc: Chỉ khâu thường được giữ 3 đến 6 tháng để mô ổn định. Sau đó, mắt có thể cần thêm thời gian để thích nghi với loạn thị hoặc thay đổi độ cong giác mạc do sẹo.

Ngoài ra, các yếu tố thần kinh và biến chứng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc xác định thời gian lành của giác mạc. Các dây thần kinh giác mạc bị tổn thương thường cần đến nhiều tháng để tái tạo hoàn toàn và phục hồi cảm giác.

>>> Xem thêm: Rách giác mạc có nguy hiểm không?

3. Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình phục hồi giác mạc

Không phải ai bị rách giác mạc cũng có thời gian lành như nhau. Quá trình này nhanh hay chậm do các yếu tố sau:

• Tuổi tác: Người trẻ có tốc độ tái tạo tế bào nhanh hơn. Ở người cao tuổi, quá trình biểu mô hóa diễn ra chậm, làm kéo dài thời gian điều trị.
• Tình trạng khô mắt: Đây là yếu tố rất quan trọng. Nước mắt giúp nuôi dưỡng và làm trơn bề mặt giác mạc. Nếu mắt quá khô, các tế bào mới không có môi trường thuận lợi để di chuyển và bao phủ vết thương, khiến vết rách lâu lành và dễ bị tái phát.
• Sử dụng kính áp tròng: Việc đeo kính áp tròng, đặc biệt khi kéo dài hoặc không đúng cách, có thể làm giảm lượng oxy đến giác mạc. Nếu tiếp tục sử dụng khi giác mạc đang tổn thương, nguy cơ nhiễm trùng và hình thành ổ loét giác mạc sẽ tăng cao.
• Tuân thủ điều trị: Tuân thủ đơn thuốc và tái khám đúng hẹn đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình hồi phục. Tự ý ngưng thuốc khi thấy bớt đau hoặc sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc sẽ khiến vết thương tiến triển xấu.
• Mức độ tổn thương & Nhiễm trùng: Vết rách do vật bẩn (lá cây, tay dính đất…) có nguy cơ nhiễm trùng cao. Nếu xảy ra nhiễm trùng thứ phát, thời gian lành thương sẽ bị đình trệ đáng kể.
• Bệnh lý nền: Người mắc bệnh tiểu đường hoặc suy giảm miễn dịch thường có thời gian hồi phục giác mạc lâu hơn bình thường.

ĐĂNG KÝ NHẬN ƯU ĐÃI

4. Dấu hiệu vết rách giác mạc đang trở nặng, cần đi khám gấp!

Bạn tuyệt đối không đợi xem giác mạc có tự lành hay không và cần đến bệnh viện ngay lập tức nếu xuất hiện các dấu hiệu “báo động đỏ”:

• Cơn đau nhức đột ngột tăng lên dữ dội, đau buốt dần lan lên đầu
• Tròng đen (giác mạc) xuất hiện các đốm trắng đục. Đây là dấu hiệu nghi ngờ nhiễm trùng và hình thành ổ loét giác mạc, một tình trạng nghiêm trọng có thể tiến triển gây hoại tử và suy giảm thị lực nếu không điều trị kịp thời.
• Mắt tiết ra nhiều ghèn vàng/xanh, dính chặt mi mắt.
• Thị lực sụt giảm nghiêm trọng.

5.  Bí quyết chăm sóc giúp giác mạc mau khỏi, không để lại sẹo

Trước hết, bạn cần tuyệt đối tuân thủ theo thuốc chỉ định của bác sĩ, đặc biệt là việc sử dụng nước mắt nhân tạo không chất bảo quản để bôi trơn và giảm tối đa sự cọ xát của mi mắt lên vết rách mỗi khi chớp mắt.

Song song đó, hãy nhỏ thuốc kháng sinh đúng liều lượng để tạo màng bảo vệ ngăn vi khuẩn xâm nhập. Một lưu ý quan trọng sống còn là bạn không được tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt kháng viêm hoặc thuốc chứa Corticoid khi chưa có chỉ định, bởi chúng có thể làm chậm quá trình liền sẹo và khiến vết loét trầm trọng hơn.

Bên cạnh việc dùng thuốc, chế độ dinh dưỡng đóng vai trò then chốt trong việc tái tạo mô. Người bệnh nên bổ sung các vitamin nhóm A, C và Kẽm hỗ trợ quá trình phục hồi mô. Hãy thực hiện nghiêm ngặt: Không dụi mắt; Không đeo kính áp tròng; Không trang điểm vùng mắt.

Cuối cùng, hãy để mắt nghỉ ngơi tuyệt đối bằng cách hạn chế điện thoại, máy tính vì việc tập trung nhìn màn hình sẽ làm giảm tần suất chớp mắt, gây khô mắt và đau nhức. Khi ra ngoài, nên đeo kính râm để tránh bụi và gió. 

Lưu ý đặc biệt: Nếu nghi ngờ vết thương bị xuyên thấu hoặc thủng giác mạc, chỉ dùng vật che bảo vệ cứng (như cốc sạch) úp nhẹ lên mắt, tuyệt đối không băng ép chặt gây áp lực lên nhãn cầu.

>>> Tìm hiểu thêm: Rách giác mạc kiêng ăn gì?

6. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

6.1. Rách giác mạc nhỏ thuốc gì?

Phác đồ điều trị thường bao gồm: Thuốc nhỏ/mỡ kháng sinh (giúp ngừa nhiễm trùng) và Nước mắt nhân tạo/Gel phục hồi (giúp bôi trơn, tái tạo tế bào biểu mô). Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc nào phải do bác sĩ nhãn khoa trực tiếp chỉ định sau khi soi chiếu vết rách. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt kháng viêm ngoài hiệu thuốc để tránh nguy cơ làm vết thương loét sâu và gây mù lòa.

6.2. Rách giác mạc bao lâu thì nhìn lại bình thường?

Với tổn thương nông, thị lực phục hồi sau 2-3 ngày. Với tổn thương quá sâu, thị lực có thể bị ảnh hưởng vĩnh viễn bởi sẹo hoặc loạn thị, cần can thiệp bằng kính thuốc, có thể cần điều chỉnh bằng kính hoặc các phương pháp chuyên sâu.

6.3. Có cần kiêng ăn gì khi bị rách giác mạc không?

Hiện chưa có bằng chứng khoa học cho thấy các thực phẩm như thịt gà, đồ nếp hay rau muống ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình lành giác mạc. Tuy nhiên người bệnh nên duy trì chế độ ăn cân bằng, giàu vitamin A, C và uống đủ nước để hỗ trợ quá trình hồi phục.

Rách giác mạc là một cấp cứu nhãn khoa thường gặp nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu bạn lơ là theo dõi và điều trị đúng cách. Việc nắm rõ rách giác mạc bao lâu thì khỏi giúp bạn chủ động hơn trong việc theo dõi và điều trị. Nếu bạn đang bị chấn thương hoặc gặp các vấn đề tổn thương về mắt, hãy liên hệ ngay bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa để được tư vấn và đặt lịch thăm khám ngay nhé!

(*) Nguồn tham khảo:

1. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7483425