Bé bị đổ ghèn 1 bên mắt có nguy hiểm không? Cách điều trị

Bé bị đổ ghèn 1 bên mắt là tình trạng khá thường gặp ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, phần lớn liên quan đến tắc tuyến lệ bẩm sinh nên thường không quá nguy hiểm. Tuy nhiên, nếu mắt bé đổ ghèn kéo dài kèm sưng đỏ, chảy nước mắt liên tục, quấy khóc hoặc khó mở mắt sau khi ngủ dậy, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý mắt cần được thăm khám sớm. Vậy bé bị đổ ghèn 1 bên mắt do đâu, có sao không và chăm sóc thế nào đúng cách? Hãy cùng Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa tìm hiểu qua bài viết dưới đây.

1. Bé bị đổ ghèn 1 bên mắt là gì?

Tình trạng bé bị đổ ghèn 1 bên mắt là hiện tượng mắt trẻ tiết ra nhiều dịch nhầy hoặc gỉ mắt ở một bên mắt. Ghèn mắt có thể có màu trắng, vàng nhạt hoặc xanh, ở dạng khô, dính hoặc có mủ nhẹ và thường tích tụ nhiều ở khóe mắt, đặc biệt sau khi bé ngủ dậy. Trong nhiều trường hợp, ghèn khiến mí mắt dính lại, bé khó mở mắt, quấy khóc hoặc cảm thấy khó chịu.

Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có hệ miễn dịch còn non nớt nên đôi mắt rất nhạy cảm, dễ bị virus, vi khuẩn và các tác nhân bên ngoài tấn công. Vì vậy, các dấu hiệu như đổ ghèn, chảy nước mắt sống, mắt sưng đỏ hoặc dụi mắt thường xuyên đều cần được cha mẹ chú ý theo dõi.

2. Nguyên nhân làm bé bị đổ ghèn 1 bên mắt

Dưới đây là các nguyên nhân phổ biến gây phổ biến làm bé bị đổ ghèn 1 bên mắt:

2.1. Trẻ bị tắc tuyến lệ

Đây là nguyên nhân hàng đầu gây nên tình trạng trẻ sơ sinh bị đổ ghèn 1 bên mắt. Đây là hiện tượng ống dẫn nước mắt ở một bên không hoạt động, khiến nước mắt không thể thoát xuống mũi mà bị ứ đọng, chảy ngược lại và tích tụ ở khóe mắt tạo thành dịch nhầy.

Sau khi bé ngủ dậy, dịch vàng thường dính quanh mí mắt khiến bé khó mở mắt. Thông thường, tình trạng này sẽ tự cải thiện sau vài tháng khi ống lệ hoàn thiện.

2.2. Có dị vật bên trong mắt

Những vật nhỏ như hạt cát, bụi bẩn, lông thú cưng hoặc lông mi rụng có thể bám vào niêm mạc mắt. Nếu không được loại bỏ kịp thời, mắt sẽ tự phản ứng bằng cách tiết dịch và ghèn để đẩy dị vật ra ngoài, gây ra nguy cơ nhiễm trùng.

Nếu bé đột ngột đổ ghèn một bên kèm quấy khóc, sợ ánh sáng và chảy nước mắt liên tục, có thể do dị vật hoặc xước giác mạc. Trường hợp này cần đi khám ngay, không tự vệ sinh tại nhà.

2.3. Viêm kết mạc do virus

Triệu chứng đặc trưng là lòng trắng mắt bị đỏ rực, chảy nước mắt nhiều và có ghèn nhầy lỏng. Trẻ có thể cảm thấy ngứa, đau xót và đôi khi kèm theo sốt siêu vi. Đây là một dạng nhiễm trùng mắt có khả năng lây lan nhanh, đặc biệt trong môi trường trường học hoặc các khu vui chơi của trẻ.

2.4. Viêm kết mạc do vi khuẩn

Khác với virus, vi khuẩn khiến mắt trẻ tiết ghèn đặc, làm hai mí mắt dính chặt vào nhau sau khi ngủ dậy. Tình trạng này có thể xuất hiện khi bé bị đổ ghèn 1 bên mắt rồi lây sang mắt còn lại. Các tác nhân nguy hiểm thường gặp bao gồm vi khuẩn lậu cầu hoặc Chlamydia.

2.5 Do dịch nước ối và máu dính vào mắt lúc sinh

Nếu trẻ vừa chào đời đã bị đổ ghèn mắt, nguyên nhân có thể liên quan đến tình trạng kích ứng tạm thời do dịch tiết trong quá trình sinh nở hoặc nhiễm khuẩn mắt sơ sinh. Nếu ghèn kéo dài, mắt đỏ hoặc sưng nề, cha mẹ nên đưa bé đi khám để được kiểm tra kịp thời.

2.6. Vệ sinh mắt sai cách

Thói quen đưa tay bẩn lên mắt hoặc người chăm sóc không rửa tay sạch trước khi chạm vào bé là con đường ngắn nhất dẫn đến nhiễm khuẩn. Vệ sinh mắt không kỹ hoặc dùng dụng cụ không đảm bảo vô trùng cũng khiến mắt bé đổ ghèn nghiêm trọng hơn.

3. Bé bị đổ ghèn 1 bên mắt có nguy hiểm không?

Không, bé bị đổ ghèn 1 bên mắt thường không nguy hiểm nếu chỉ đổ ít ghèn sau khi bé ngủ dậy, chủ yếu do tắc tuyến lệ bẩm sinh, có thể tự khỏi khi ống dẫn lệ hoàn thiện. Tuy nhiên, tình trạng này sẽ trở nên đáng báo động, cha mẹ cần đặc biệt theo dõi và đưa trẻ đi khám ngay nếu thấy các biểu hiện sau:

• Lòng trắng của mắt bị đỏ, sưng nề mi mắt.
• Ghèn chuyển sang màu sắc bất thường.
• Cha mẹ cần thận trọng nếu mắt bé xuất hiện ghèn xanh hoặc vàng đậm, vì đây có thể là dấu hiệu nhiễm khuẩn mắt và cần được bác sĩ thăm khám sớm.

Cảnh báo: Nếu vùng góc mắt (cạnh mũi) sưng nề đỏ, bé đau khi chạm vào hoặc kèm sốt, đây là dấu hiệu viêm túi lệ cấp. Cần can thiệp y tế sớm để tránh biến chứng áp-xe

4. Cách điều trị bé bị đổ ghèn 1 bên mắt

Để điều trị dứt điểm tình trạng bé bị đổ ghèn 1 bên mắt, cha mẹ cần kết hợp giữa việc vệ sinh đúng cách tại nhà và tuân thủ phác đồ của bác sĩ. Dưới đây là các phương pháp xử lý hiệu quả nhất:

4.1. Vệ sinh mắt chuẩn y khoa tại nhà

Đây là bước quan trọng nhất để loại bỏ dịch mủ và ngăn ngừa nhiễm trùng lan rộng:

• Sử dụng gạc vô trùng thấm nước muối sinh lý 0.9% để lau nhẹ nhàng từ khóe mắt ra đuôi mắt.
• Mỗi miếng gạc chỉ dùng cho một lần lau duy nhất và không dùng chung gạc cho hai mắt để tránh lây nhiễm chéo.
• Thực hiện vệ sinh 2 – 3 lần mỗi ngày hoặc bất cứ khi nào thấy ghèn xuất hiện nhiều.

4.2. Massage thông tuyến lệ (Nếu do tắc lệ đạo)

Nếu nguyên nhân là tắc tuyến lệ bẩm sinh, bác sĩ sẽ hướng dẫn cha mẹ massage vùng túi lệ:

• Dùng đầu ngón tay trỏ (đã rửa sạch) vuốt nhẹ nhàng từ góc trong của mắt dọc xuống phía mũi. Lưu ý: Luôn lau sạch ghèn mủ trước khi thực hiện để tránh dịch viêm bị ép ngược vào trong gây viêm nặng hơn.
• Động tác này tạo áp lực hỗ trợ thông ống dẫn lệ, giúp nước mắt và dịch tiết thoát ra tự nhiên.

4.3. Sử dụng thuốc điều trị theo chỉ định

Trong trường hợp mắt bé có dấu hiệu nhiễm khuẩn (ghèn vàng đặc hoặc xanh), bác sĩ có thể chỉ định sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt trị đổ ghèn

Cha mẹ không tự ý mua thuốc nhỏ chứa kháng sinh hoặc Corticoid tại hiệu thuốc khi chưa có sự thăm khám của bác sĩ. Dùng thuốc sai liều lượng hoặc sai loại có thể gây kháng thuốc hoặc tổn thương giác mạc nghiêm trọng.

Lưu ý: Ngoài tránh Corticoid, không tự ý dùng các thuốc nhỏ mắt có tác dụng co mạch (làm trắng mắt nhanh) cho trẻ sơ sinh vì có thể gây tác dụng phụ toàn thân nguy hiểm.

5. Cách vệ sinh mắt đúng cách khi trẻ sơ sinh đổ ghèn

Khi trẻ sơ sinh đổ ghèn, cha mẹ cần thực hiện quy trình vệ sinh nhẹ nhàng như sau:

• Bước 1: Sát khuẩn tay: Trước khi chạm vào vùng mặt của trẻ, mẹ cần rửa tay thật sạch bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn để tránh đưa thêm vi khuẩn mới vào mắt bé.
• Bước 2: Chuẩn bị dụng cụ: Sử dụng gạc vô trùng hoặc khăn bông mềm loại dùng một lần. Không dùng bông gòn vì các sợi bông nhỏ có thể vướng vào lông mi hoặc rơi vào trong nhãn cầu gây kích ứng thêm.
• Bước 3: Thấm ướt gạc: Sử dụng nước muối sinh lý (NaCl 0.9%) loại dành riêng cho mắt để thấm ướt miếng gạc.
• Bước 4: Lau nhẹ nhàng: Lau theo một chiều duy nhất từ khóe mắt ra đuôi mắt. Nguyên tắc vàng: Mỗi miếng gạc chỉ lau một lần rồi bỏ, không lau đi lau lại bằng cùng một miếng gạc để tránh đẩy vi khuẩn ngược vào trong.
• Bước 5: Vệ sinh mắt còn lại: Dùng một miếng gạc mới hoàn toàn cho mắt bên kia để ngăn ngừa tình trạng lây nhiễm chéo giữa hai mắt.

Lưu ý: Mẹ nên thực hiện vệ sinh 2 – 3 lần mỗi ngày hoặc bất cứ khi nào thấy dịch tiết làm dính mí mắt bé.

6. Phòng tránh tình trạng trẻ sơ sinh đổ ghèn 1 bên mắt

Để ngăn ngừa tình trạng trẻ sơ sinh đổ ghèn 1 bên mắt tái phát hoặc trở nặng, cha mẹ nên duy trì thói quen chăm sóc mắt khoa học hàng ngày cho con:

• Rửa tay sạch trước khi chạm vào mắt bé hoặc vệ sinh mắt.
• Dùng gạc/khăn sạch riêng cho từng mắt, không dùng chung.
• Vệ sinh mắt cho bé bằng nước muối sinh lý khi có ghèn hoặc bụi bẩn bám quanh mắt.
• Khi cho bú, tránh để sữa mẹ bắn vào mắt bé.
• Cắt móng tay thường xuyên, hạn chế bé dụi mắt bằng tay bẩn.
• Khăn mặt, gối, chăn của bé nên dùng riêng và giặt sạch thường xuyên.
• Không nhỏ sữa mẹ vào mắt vì có thể làm vi khuẩn phát triển, gây viêm nhiễm nguy hiểm.

7. Câu hỏi thường gặp

7.1. Tại sao bé bị đổ ghèn 1 bên mắt mà không bị cả hai?

Bé bị đổ ghèn 1 bên mắt mà không bị cả hai thường do tắc tuyến lệ hoặc viêm kết mạc khu trú ở một bên, khiến nước mắt không thoát được, lâu dần tích tụ vi khuẩn và gây đổ ghèn. Tình trạng này phổ biến ở trẻ sơ sinh, thường tự khỏi khi bé được vài tháng tuổi.

7.2. Trẻ sơ sinh đổ ghèn 1 bên mắt chảy nước mắt có sao không?

Không sao, mắt trẻ sơ sinh bị đổ ghèn 1 bên kèm chảy nước mắt thường không nguy hiểm, chủ yếu do tắc tuyến lệ hoặc viêm kết mạc nhẹ, có thể tự khỏi sau vài tháng. Cha mẹ cần chú ý vệ sinh mắt bé hàng ngày. Nếu mắt đỏ, sưng, hoặc ghèn có màu vàng đặc/ xanh, hãy đưa bé đi khám ngay.

7.3. Khi nào cần phải thông tuyến lệ cho bé?

Nếu massage không cải thiện hoặc trẻ bị viêm tái phát nhiều lần, bác sĩ có thể cân nhắc thông lệ đạo, thường được thực hiện trong khoảng 6–12 tháng tuổi tùy từng trường hợp. Đa phần tắc lệ đạo sẽ tự khỏi sau khi bé được 1 tuổi, nhưng thực hiện thông tuyến lệ sớm (trước 1 tuổi) giúp tăng tỷ lệ thành công.

Tuy tình trạng bé bị đổ ghèn 1 bên mắt không quá nguy hiểm nhưng không nên chủ quan. Cha mẹ cần chủ động theo dõi và vệ sinh mắt bé thường xuyên, tránh những tổn thương không đáng có về sau. Khi phát hiện các dấu hiệu bất thường như mắt sưng đỏ, đổ ghèn liên tục không thuyên giảm cần đưa trẻ đến Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa để điều trị kịp thời.