Tỷ lệ cận thị ở trẻ em đang gia tăng ở mức báo động đỏ, ước tính khoảng 6,7 triệu trẻ em Việt Nam (30%) bị cận, có các trường hợp phải đeo kính ở độ tuổi rất nhỏ. Dù vậy,  tỷ lệ các em nhỏ điều trị kiểm soát tiến triển cận thị ở Việt Nam chỉ dưới 2%. Do đó, các bậc cha mẹ phải lưu tâm phát hiện các biểu hiện và đưa con đi điều trị từ sớm để có phương án kiểm soát kịp thời.

1. Cận thị ở trẻ em là gì?

Cận thị ở trẻ em là tật khúc xạ khiến nhãn cầu của trẻ dài hơn bình thường từ trước ra sau. Các tia sáng tạo nên hình ảnh sẽ tập trung vào trước võng mạc, theo đó, các vật thể ở khoảng cách xa sẽ bị mờ và không rõ ràng. 

Cận thị ở trẻ thường xuất hiện vào độ tuổi học đường tức 6 – 12 tuổi và có xu hướng tăng nhanh trong giai đoạn phát triển từ 13 – 18 tuổi. Tình trạng cận thị học đường hiện nay được xem là một vấn đề đáng báo động vì tỷ lệ trẻ em bị cận đang có xu hướng tăng vọt. Đây là vấn đề sức khỏe ngày càng phổ biến ở các nước Châu Á, đặc biệt là Việt Nam.

2. Nguyên nhân bị cận thị ở trẻ em

Di truyền từ ba mẹ là một nguyên nhân khiến bé bị cận thị bẩm sinh. Bên cạnh đó, thói quen sinh hoạt thiếu khoa học là nhân tố chính khiến trẻ bị suy giảm thi lực, bao gồm:

• Thiếu ngủ, ngủ không đủ 7 – 8 tiếng/ ngày vì ham chơi, học quá nhiều, đặc biệt là trong lứa tuổi từ 7 – 9 tuổi và 12 – 14 tuổi sẽ dễ bị cận thị
• Sử dụng các thiết bị điện tử hoặc đọc sách ở khoảng cách quá gần (dưới 30cm) trong thời gian dài.
• Ngồi học, ngồi đọc sách cúi gằm xuống bàn, không đúng tư thế
• Đọc truyện, xem sách trong điều kiện ánh sáng kém
• Ít vận động ngoài trời do dành thời gian học tập quá nhiều
• Chế độ ăn thiếu vitamin A, D và các chất dinh dưỡng cần thiết cho mắt phát triển

3. Biểu hiện cận thị ở trẻ em

Điều khó khăn nhất để phát hiện cận thị sớm với các em nhỏ là đôi khi các con không phát hiện thị lực của mình đang thay đổi. Do đó, cha mẹ và người thân của các bé phải dành thời gian quan tâm và chú ý đến các biểu hiện bất thường của bé khi vui chơi, học tập như sau:

• Thường xuyên dụi mắt khi quan sát tập trung lâu vào vật gì đó
• Xem tivi, đọc sách, sử dụng các thiết bị điện tử ở khoảng cách gần
• Phải dùng ngón tay trỏ theo các từ cần đọc, có thể bị lạc chỗ khi đọc khi không chỉ tay
• Phải nheo mắt hoặc lấy tay che mắt, chảy nước mắt nhiều khi tiếp xúc trực tiếp với ánh sáng mạnh như ánh sáng mặt trời, ánh sáng đèn trong nhà
• Nhắm một mắt khi đọc sách hoặc xem tivi
• Hay nheo mắt và nghiêng đầu để quan sát bài giảng
• Đau, mỏi mắt khi sử dụng điện thoại, máy tính,…

4. Cận thị ở trẻ nguy hiểm như thế nào?

Cận thị ở trẻ em không chỉ khiến việc nhìn xa trở nên khó khăn mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình học tập và sinh hoạt hằng ngày. Trẻ phải nheo mắt, cúi sát vở để nhìn rõ, dễ mỏi mắt, giảm tập trung và ngại giao tiếp.

Nguy hiểm hơn, trẻ em bị cận nặng nếu không được theo dõi và kiểm soát kịp thời có thể dẫn đến nguy cơ mắc các bệnh lý nguy hiểm về mắt như: Đục thủy tinh thể, thoái hóa điểm vàng, bong võng mạc,… Đây chính là những nguyên nhân chính dẫn đến mù lòa vĩnh viễn.

5. Cách điều trị cận thị ở trẻ

Trên thực tế, cận thị ở trẻ em không thể chữa khỏi hoàn toàn, trẻ em không đủ điều kiện để thực hiện để phẫu thuật mắt cận, chỉ có cách kiểm soát để độ cận không tăng lên quá nhanh.

Kính gọng được xem là lựa chọn đầu tiên và nhanh chóng cho trẻ bị cận, nhưng không có tác dụng kiểm soát cận thị tiến triển, độ cận của trẻ vẫn sẽ tăng lên nhanh chóng qua từng năm.

Việc kết hợp các phương pháp kiểm soát tiến triển cận thị như: tròng kính Essilor, kính Ortho-K, nhỏ thuốc Atropin,… được xem là giải pháp chữa cận thị ở trẻ em tối ưu nhất, giúp kiểm soát cận thị tiến triển, thậm chí là hết cận nếu độ cận thấp (< 1.00 độ) và áp dụng theo đúng chỉ định của bác sĩ.

Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa ra mắt gói kiểm soát tiến triển cận thị ứng dụng AI với khả năng dự đoán sớm nguy cơ ở trẻ chưa cận thị và ước lượng độ cận của trẻ đến năm 17 tuổi. Phụ huynh nên đưa trẻ đến thăm khám ngay để bảo vệ thị lực cho trẻ.

ĐĂNG KÝ NHẬN ƯU ĐÃI

6. Cách phòng tránh cận thị ở trẻ

Để hạn chế các biến chứng nguy hiểm và sự tác động tiêu cực của cận thị đến cuộc sống của con trẻ, phụ huynh hãy đồng hành xây dựng và duy trì thói quen sống khoa học cho con. Dưới đây là một số cách phòng chống cận thị ở trẻ:

• Đảm bảo đủ ánh sáng trong các phòng học, lớp học, không gian học tập của con
• Sách và tài liệu phải được in rõ ràng, không quá bóng sẽ gây lóa mắt
• Tránh sử dụng các thiết bị điện tử liên tục trong thời gian dài
• Dành thời gian cho mắt nghỉ ngơi 5 – 10 phút sau khi học tập, dùng các thiết bị điện tử bằng cách nhắm mắt lại hoặc nhìn ra xa
• Đọc sách, xem TV, dùng điện thoại ở khoảng cách vừa phải, tối thiểu 30 – 40 cm từ mắt đến sách, màn hình thiết bị
• Dành thời gian tham gia các hoạt động ngoài trời như cắm trại, thể dục nhẹ nhàng,… mỗi ngày
• Ưu tiên bổ sung các thực phẩm giàu vitamin A,B,C,E và canxi vào bữa ăn hàng ngày
• Tái khám thị lực định kỳ

7. Một số câu hỏi thường gặp

7.1. Trẻ bị cận có nên đeo kính không?

Trẻ bị cận nên đeo kính, vì đây là giải pháp giúp trẻ nhìn rõ hơn, giảm mỏi mắt và hạn chế nheo mắt khi học tập hay sinh hoạt. Đeo kính đúng độ giúp trẻ học tập thoải mái, tránh nhức mắt, Mức độ đeo kính thường xuyên phụ thuộc vào độ cận, với cận nhẹ có thể chỉ cần đeo khi cần nhìn xa, trong khi cận nặng hơn thì cần đeo thường xuyên hơn.

>> Xem chi tiết: Trẻ bị cận thị có nên đeo kính?

7.2. Cận thị ở trẻ có chữa khỏi hoàn toàn được không?

Không thể, chỉ có cách kiểm soát tiến triển để độ cận không tăng quá nhanh, khiến trẻ bị cận quá nặng, dẫn đến các biến chứng nguy hiểm ở mắt. Trẻ bị cận 1 độ (6 tuổi) có thể tăng đến 7 độ khi 9 tuổi nếu không được kiểm soát, nhưng độ cận sẽ được kiểm soát ở mức <2.5 độ nếu được kiểm soát kịp thời.

>> Xem thêm: Các mức độ cận thị: Trẻ đang bị cận ở mức độ nào?

Cận thị ở trẻ em là một trong số các tật khúc xạ phổ biến nhất, gây ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả học tập và chất lượng cuộc sống của con trẻ. Để bảo vệ thị lực cho con, gia đình hãy duy trì việc khám mắt định kỳ và điều trị sớm theo lời khuyên của bác sĩ.