Bị cận có làm mắt nhỏ lại không? Đeo kính cận mắt bị nhỏ?

“Bị cận có làm mắt nhỏ lại không?” là câu hỏi mà không ít người dùng kính tự đặt ra khi nhìn vào gương. Hiện tượng mắt “nhỏ lại” thường là ảo giác quang học do kính cận gây ra, chứ không phải mắt thực sự teo nhỏ. Trong bài này Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa giúp bạn hiểu nguyên nhân, cách bảo vệ mắt và khi nào nên thay kính để mắt cân đối hơn.

1. Bị cận có làm mắt nhỏ lại không?

Trực tiếp trả lời cho thắc mắc đeo kính nhiều mắt có bị nhỏ lại không (hay đeo kính mắt có nhỏ lại không): Câu trả lời về mặt sinh lý học là KHÔNG.

Kích thước nhãn cầu của con người phát triển hoàn thiện ở độ tuổi trưởng thành và gần như không thay đổi về mặt thể tích vật lý (trừ các trường hợp bệnh lý nghiêm trọng gây teo nhãn cầu). Việc bạn bị cận thị và đeo kính gọng hoàn toàn không làm cho nhãn cầu của bạn bị co rút hay teo nhỏ lại.

Tuy nhiên, cảm giác “mắt nhỏ đi” khi đeo kính là có thật. Kính cận sử dụng thấu kính phân kỳ, vì vậy khi người đối diện nhìn qua tròng kính, đôi mắt có thể trông nhỏ hơn so với lúc tháo kính. Hiệu ứng này thường dễ nhận thấy hơn ở người có độ cận cao.

Ở chiều ngược lại, người cận thị cao đôi khi lại lo lắng mắt trông to hoặc nhô hơn trước. Đây cũng là lý do cần phân biệt thay đổi về hình dáng bên ngoài với tình trạng mắt lồi do cận và lồi mắt do bệnh lý.

ĐĂNG KÝ NHẬN ƯU ĐÃI

Chọn nơi khámBiên Hòa: 1403 Nguyễn Ái Quốc, KP.11, P.Tam Hiệp.TP.HCM: Ortho-K Việt, 857A Tạ Quang Bửu, P. Chánh Hưng.

2. Nguyên nhân khiến bị cận làm mắt nhỏ lại

Mắt trông nhỏ hơn khi bị cận không đồng nghĩa với việc kích thước nhãn cầu đã giảm. Phần lớn sự thay đổi mà người đeo kính nhận thấy đến từ hiệu ứng của tròng kính hoặc vẻ ngoài của vùng mắt khi mệt mỏi.

2.1. Do hiệu ứng quang học của kính cận

Kính cận là thấu kính phân kỳ có tác dụng điều chỉnh đường đi của ánh sáng để người cận nhìn rõ hơn. Chính đặc tính quang học của loại tròng kính này đồng thời có thể khiến hình ảnh phía sau kính trông nhỏ hơn.

Vì vậy, khi người khác nhìn vào mắt bạn qua kính cận, đôi mắt có thể trông nhỏ hơn bình thường. Hiệu ứng thường rõ hơn khi độ cận cao, trong khi sau khi tháo kính, kích thước thực tế của mắt không thay đổi.

Đây là nguyên nhân phổ biến khiến nhiều người có cảm giác “đeo kính lâu ngày làm mắt nhỏ lại”, dù về cấu trúc nhãn cầu không xảy ra hiện tượng teo nhỏ.

2.2. Mắt mỏi, nheo mắt khiến ánh nhìn kém linh hoạt

Khi kính không còn phù hợp hoặc phải nhìn gần trong thời gian dài, người cận có thể thường xuyên nheo mắt, cảm thấy khô, mỏi hoặc ánh nhìn thiếu linh hoạt. Nheo mắt và mỏi mắt cũng là những biểu hiện có thể xuất hiện khi tật khúc xạ chưa được chỉnh phù hợp.

Đây cũng là tình trạng nhiều người thường mô tả là mắt bị dại sau một thời gian đeo kính. Tuy nhiên, “mắt dại” chỉ là cách gọi dựa trên biểu hiện bên ngoài, không phải một chẩn đoán nhãn khoa riêng biệt.

Nếu mí trên thực sự sa thấp, hai mắt không cân xứng hoặc mí che một phần đồng tử, cần phân biệt với tình trạng mắt cận bị sụp mí thay vì cho rằng mắt đơn thuần “nhỏ lại” do kính.

Cận thị không phải nguyên nhân trực tiếp gây sụp mí. Sụp mí thực sự liên quan đến cơ nâng mi hoặc một số vấn đề khác tại cơ, thần kinh và vùng mí mắt.

2.3. Một số bất thường ở mắt có thể khiến hai bên trông không cân xứng

Nếu chỉ một bên mắt đột ngột trông nhỏ hơn, mí sa rõ, hai bên đồng tử khác nhau, mắt vận động bất thường hoặc xuất hiện nhìn đôi, không nên mặc định nguyên nhân là do cận thị hoặc đeo kính lâu ngày.

Trong những trường hợp này, người bệnh nên được khám mắt để xác định nguyên nhân, đặc biệt khi thay đổi xuất hiện đột ngột hoặc kèm giảm thị lực.

Việc mắt trông nhỏ qua kính chủ yếu là thay đổi về cảm nhận bên ngoài và không đồng nghĩa nhãn cầu đang teo đi. Với người cận thị cao, điều cần quan tâm hơn lại là những thay đổi bên trong mắt và các tác hại của cận thị có thể xuất hiện theo thời gian, thay vì chỉ tập trung vào sự thay đổi về ngoại hình. Cận thị cao có liên quan đến nguy cơ cao hơn của một số bệnh lý mắt, trong đó có bong võng mạc.

3. Làm thế nào để giảm nguy cơ bị cận mắt nhỏ lại?

Để loại bỏ hoàn toàn nỗi lo đeo kính cận nhiều mắt có bị nhỏ lại không, bạn hãy áp dụng ngay các lời khuyên y khoa sau để giữ cho đôi mắt luôn to tròn, linh hoạt:

• Chọn tròng kính phù hợp: Với người cận cao, có thể trao đổi với chuyên viên khúc xạ về loại tròng phù hợp với độ cận, kích thước gọng và nhu cầu sử dụng.
• Chọn gọng kính phù hợp: Không nên chọn gọng kính quá dày hoặc quá nhỏ. Hãy chọn gọng kính ôm vừa vặn khuôn mặt, viền mỏng để ánh nhìn không bị “tù túng”. Đảm bảo tâm kính khớp chuẩn với đồng tử.
• Khám mắt định kỳ 6 tháng/lần: Nếu bắt đầu nhìn mờ, phải nheo mắt nhiều hơn hoặc thường xuyên đau đầu, mỏi mắt, nên kiểm tra lại độ khúc xạ thay vì tiếp tục sử dụng kính cũ.
• Nghỉ mắt khi nhìn gần lâu: Có thể áp dụng quy tắc 20-20-20 như một cách nhắc bản thân chuyển tầm nhìn ra xa và cho mắt nghỉ sau thời gian làm việc gần. Đây là biện pháp hỗ trợ giảm mỏi mắt, không phải phương pháp điều trị sụp mí.
• Chớp mắt đều khi dùng màn hình: Việc tập trung vào màn hình lâu có thể khiến tần suất chớp mắt giảm, vì vậy chủ động chớp mắt và nghỉ ngắn giúp hạn chế cảm giác khô, khó chịu.

Nếu cảm giác mắt nhỏ chủ yếu xuất hiện khi đeo kính và người trưởng thành có nhu cầu giảm phụ thuộc kính gọng, mổ mắt cận có thể là một lựa chọn sau khi được kiểm tra đầy đủ điều kiện phẫu thuật. Phẫu thuật khúc xạ giúp điều chỉnh tật khúc xạ và giảm nhu cầu sử dụng kính ở người phù hợp, nhưng không phải phương pháp làm thay đổi kích thước nhãn cầu.

4. Khi nào phải thay kính cận 1 lần?

Thay kính nên được thực hiện khi độ cận thay đổi rõ rệt hoặc kính hiện tại khiến mắt mỏi, nhìn mờ, đau đầu. Nếu cứ tiếp tục dùng kính không đúng độ, mắt sẽ phải điều tiết quá mức dẫn đến mỏi kéo dài, sụp mí hoặc mở mắt không hết làm mắt “nhỏ lại” trong cảm nhận.

Lúc này, đo mắt cận sẽ giúp xác định độ khúc xạ hiện tại đã thay đổi hay kính đang dùng vẫn còn phù hợp. Đây cũng là cơ sở để tránh tự tăng hoặc giảm số kính chỉ dựa trên cảm giác nhìn mờ.

>>>Xem thêm chi tiết tại: Bao lâu thay kính cận 1 lần? Dấu hiệu nhận biết thay kính

5. Câu hỏi thường gặp

5.1. Đeo kính cận mắt bị nhỏ có ảnh hưởng gì không?

Hiện tượng nhìn vật bị cong (méo mó ở rìa kính) thường xảy ra khi bạn mới đổi kính, tăng độ, hoặc kính bị lắp sai trục loạn thị. Nếu sau 3 – 7 ngày mắt vẫn không thích nghi được và có cảm giác chóng mặt, bạn cần đem kính quay lại cơ sở nhãn khoa hoặc Bệnh viện Mắt để kiểm tra lại tâm quang học của kính.

5.2. Mắt bị dại do cận thị có phục hồi được không?

Hoàn toàn có thể. Mắt bị dại, lờ đờ (cảm giác mắt nhỏ lại) thường do thói quen phụ thuộc kính và ít liếc mắt xung quanh. Bạn chỉ cần chăm chỉ massage mắt, tập liếc mắt lên xuống/trái phải, và giữ tâm lý thoải mái thì “thần thái” của đôi mắt sẽ nhanh chóng phục hồi.

Bị cận có làm mắt nhỏ lại về mặt cấu trúc vật lý. Đó chỉ là hiệu ứng của thấu kính và hệ quả của đôi mắt mệt mỏi. Nếu bạn nhận thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào về thị lực, sụp mí nghiêm trọng, hãy đến ngay Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa để được các Bác sĩ chuyên khoa thăm khám và tư vấn giải pháp tối ưu nhất.