Mắt đổ ghèn nhiều khi ngủ dậy là bệnh gì? 5 cách xử lý nhanh

Mắt đổ ghèn nhiều khi ngủ dậy là tình trạng khá phổ biến ở cả trẻ em và người lớn, đặc biệt khi lớp ghèn dày, dính mí mắt hoặc có màu bất thường. Đây có thể là phản ứng sinh lý bình thường của mắt, nhưng cũng là dấu hiệu cảnh báo một số bệnh lý nhãn khoa cần chú ý. Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về tình trạng này trong bài viết dưới đây.

1. Mắt đổ ghèn nhiều khi ngủ dậy là bệnh gì?

Mắt đổ ghèn nhiều khi ngủ dậy thường là biểu hiện của một số bệnh lý sau:

1.1. Viêm kết mạc (đau mắt đỏ)

Viêm kết mạc là nguyên nhân phổ biến nhất gây mắt đổ ghèn nhiều. Bệnh xảy ra khi lớp màng mỏng bao phủ lòng trắng mắt và mặt trong mí mắt bị viêm do virus, vi khuẩn hoặc dị ứng.

• Viêm do vi khuẩn: Ghèn đặc, dính, màu vàng/ xanh lục hoặc xám, khiến mí mắt dính chặt khó mở mắt vào sáng.
• Viêm do virus: Ghèn dạng nước, trắng hoặc vàng nhạt, thường kèm đỏ mắt, ngứa, chảy nước mắt.
• Viêm do dị ứng: Ghèn dạng sợi hoặc nước, ngứa nhiều, ảnh hưởng cả hai mắt, không lây.

1.2. Chắp, lẹo mắt

• Chắp mắt: Nốt sưng đỏ không đau do tuyến dầu Meibomian bị tắc, gây tích tụ ghèn. Thường tự khỏi nhưng dễ tái phát.
• Lẹo mắt: Khối u nhỏ đau, sưng đỏ ở mí mắt do nhiễm khuẩn nang lông mi, tiết mủ vàng gây mắt đổ ghèn nhiều, khó chịu khi chớp mắt.

Lưu ý: Tuyệt đối không tự ý nặn chắp/ lẹo để tránh lan nhiễm trùng.

1.3. Viêm bờ mi mắt

Viêm bờ mi là tình trạng viêm mạn tính của mí mắt do rối loạn tuyến dầu hoặc viêm nang lông mi. Người bệnh thường thức dậy với ghèn vàng/ xanh đặc, mí mắt dính, đỏ và khó chịu. Bệnh liên quan đến rối loạn chức năng tuyến Meibomian. Do vậy, cần vệ sinh mí mắt hàng ngày kết hợp thuốc theo chỉ định bác sĩ.

1.4. Tắc tuyến lệ

Tắc ống dẫn nước mắt (lệ đạo) khiến nước mắt không thoát được, ứ đọng gây viêm, tiết ghèn dính màu vàng hoặc trắng. Thường gặp ở trẻ sơ sinh (bẩm sinh) hoặc người lớn do viêm, chấn thương. Triệu chứng kèm chảy nước mắt sống, sưng góc mắt trong. Nhiều trường hợp cần phẫu thuật tạo đường dẫn mới (DCR nội soi hoặc hở) để điều trị triệt để.

1.5. Viêm túi lệ

Do tắc lệ đạo khiến vi khuẩn phát triển tại túi chứa nước mắt (góc trong mắt, sát sống mũi). Triệu chứng điển hình là sưng đau góc mắt, khi ấn vào có mủ nhầy trào ra khiến mắt đổ ghèn liên tục. Cần điều trị bằng kháng sinh theo đơn bác sĩ và phẫu thuật nối thông túi lệ mũi (DCR) nếu tình trạng tái phát mãn tính.

1.6. Loét giác mạc

Loét giác mạc do chấn thương, nhiễm khuẩn hoặc nấm không điều trị kịp thời có thể gây tiết dịch dày đặc, ghèn mủ, đau mắt dữ dội, đỏ, sưng mí và mờ tầm nhìn. Đây là tình trạng nghiêm trọng, có nguy cơ mất thị lực nếu phát hiện và điều trị chậm trễ.

2. Tại sao sáng ngủ dậy mắt đổ ghèn nhiều?

Ghèn mắt (gỉ mắt) là hỗn hợp gồm dịch nhầy, dầu từ tuyến Meibomian, tế bào da bong tróc và bụi bẩn. Ban ngày, việc chớp mắt liên tục giúp cuốn trôi lớp dịch này. Khi ngủ, mắt nhắm lại và tần suất chớp mắt giảm mạnh khiến ghèn dễ tích tụ ở khóe mắt và bờ mi sau một đêm.

Ngoài hiện tượng sinh lý bình thường, mắt đổ ghèn nhiều vào buổi sáng còn có thể liên quan đến các nguyên nhân như:

• Viêm kết mạc (đau mắt đỏ) do virus, vi khuẩn hoặc dị ứng.
• Khô mắt, rối loạn tuyến dầu hoặc viêm bờ mi làm tăng tiết dịch mắt.
• Tắc tuyến lệ, chắp hoặc lẹo mắt gây ứ đọng dịch và viêm nhiễm.
• Thói quen thức khuya, đeo kính áp tròng lâu hoặc vệ sinh mắt kém khiến mắt dễ kích ứng và tiết ghèn nhiều hơn.

3. Mắt đổ ghèn nhiều khi ngủ dậy có sao không?

Mắt đổ ghèn nhiều khi ngủ dậy không phải lúc nào cũng nguy hiểm, nhưng cần phân biệt rõ để xử lý kịp thời. Dưới đây là bảng so sánh ghèn mắt bình thường và bất thường:

4. Sáng ngủ dậy mắt đổ ghèn nhiều phải làm sao? 5 cách xử lý

Tình trạng mắt đổ ghèn nhiều khi ngủ dậy cần xử lý đúng cách để giảm triệu chứng và ngăn ngừa nhiễm trùng lan rộng. Dưới đây là 5 phương pháp phổ biến:

4.1. Vệ sinh mắt đúng cách bằng khăn ấm sạch

Mỗi sáng thức dậy, dùng khăn sạch ngâm nước ấm (khoảng 40 – 42°C), vắt khô rồi đắp nhẹ lên mí mắt 1 – 2 phút để làm mềm ghèn. Lau nhẹ nhàng theo chiều từ khóe mắt ra ngoài, tránh dụi mắt hoặc dùng tay chạm trực tiếp vào mắt.

Dùng khăn riêng cho từng mắt nếu nghi nhiễm trùng để tránh lây lan. Bạn có thể áp dụng cách này vào buổi sáng và trước khi đi ngủ để giữ mắt sạch hơn.

4.2. Sử dụng nước mắt nhân tạo và dung dịch vệ sinh mắt

Nhỏ nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản từ 4 – 6 lần/ngày để bổ sung độ ẩm, loãng ghèn và làm sạch bề mặt mắt. Có thể kết hợp thêm dung dịch vệ sinh mắt chuyên dụng theo hướng dẫn của bác sĩ.

Tuy nhiên, không nên tự ý sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt chứa Corticoid hoặc kháng sinh khi chưa được thăm khám và chỉ định bởi bác sĩ chuyên khoa. Cách này đặc biệt hiệu quả với trường hợp khô mắt hoặc rối loạn tuyến dầu Meibomian.

4.3. Điều chỉnh thói quen sinh hoạt hàng ngày

Người bệnh nên ngủ đủ từ 7 – 9 giờ mỗi ngày, hạn chế dùng thiết bị điện tử trước khi ngủ 1 – 2 giờ. Khi làm việc lâu với màn hình, có thể đeo kính chống ánh sáng xanh và cho mắt nghỉ định kỳ để giảm khô mỏi mắt.

Cần giữ không gian sống sạch sẽ, thông thoáng và sử dụng máy tạo ẩm nếu môi trường quá khô. Với người thường xuyên trang điểm, nên tẩy trang vùng mắt kỹ trước khi đi ngủ và tránh trang điểm mắt quá dày.

4.4. Tránh các yếu tố gây kích ứng và dị ứng

Rửa tay sạch trước khi chạm vào mắt, không dụi mắt và không dùng chung khăn mặt, mỹ phẩm hoặc các vật dụng cá nhân. Nếu nghi ngờ mắt bị kích ứng do phấn hoa, bụi mịn hoặc lông thú cưng, nên đeo khẩu trang và kính bảo hộ khi ra ngoài để bảo vệ mắt tốt hơn.

Cần hạn chế tiếp xúc với khói bụi, gió mạnh hoặc luồng hơi lạnh từ máy lạnh thổi trực tiếp vào mắt vì có thể làm mắt khô và tăng tiết ghèn. Đối với người sử dụng kính áp tròng, cần vệ sinh kính đúng cách, thay dung dịch ngâm kính thường xuyên và không nên đeo kính khi ngủ.

4.5. Khám chuyên khoa khi tình trạng kéo dài

Nếu tình trạng mắt đổ ghèn nhiều kéo dài trên 3 – 5 ngày, ghèn có màu vàng hoặc xanh, kèm theo các biểu hiện như mí mắt dính chặt sau khi ngủ dậy, đỏ mắt, đau nhức, nhìn mờ hoặc tái phát nhiều lần thì người bệnh nên đến bệnh viện mắt để được thăm khám sớm.

5. Cách phòng ngừa tình trạng đổ ghèn sau khi thức dậy

Việc áp dụng cách chữa mắt bị đổ ghèn ở người lớn hiệu quả ngay từ sớm sẽ giúp giảm triệu chứng, ngăn ngừa tái phát và bảo vệ thị lực lâu dài. Dưới đây là các biện pháp phòng ngừa:

• Vệ sinh mắt sáng và tối bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý.
• Tránh dụi mắt, đặc biệt khi tay chưa rửa sạch.
• Tẩy trang điểm mắt hoàn toàn trước khi ngủ.
• Đeo kính bảo hộ khi làm việc trong môi trường khói bụi hoặc dùng máy tính lâu.
• Ngủ đủ giấc, giữ độ ẩm không khí bằng máy tạo ẩm.
• Sử dụng kính áp tròng đúng cách, thay nước ngâm và vệ sinh định kỳ.
• Kiểm soát dị ứng bằng cách tránh tác nhân gây dị ứng.

6. Câu hỏi thường gặp

Dưới đây là một số thắc mắc phổ biến về tình trạng mắt đổ ghèn nhiều khi ngủ dậy mà nhiều người quan tâm:

6.1. Mắt đổ ghèn liên tục ở trẻ em là bệnh gì?

Mắt trẻ em đổ ghèn liên tục thường là dấu hiệu của tắc tuyến lệ (phổ biến ở trẻ sơ sinh) hoặc viêm kết mạc (đau mắt đỏ) do vi khuẩn/ virus. Các nguyên nhân khác bao gồm dị ứng, khói bụi, hoặc dị vật trong mắt. Cần theo dõi màu sắc ghèn (vàng/ xanh) và biểu hiện mắt đỏ để đưa trẻ đi khám kịp thời.

6.2. Có phải nóng trong người, mắt đổ ghèn không?

Có, nhưng thường chỉ gây ra một lượng ít ghèn khô ở khóe mắt do cơ thể thiếu nước, thức khuya hoặc ăn đồ cay nóng làm ảnh hưởng đến chất lượng nước mắt. Tuy nhiên, nếu mắt đổ ghèn nhiều, đặc quánh, có màu vàng hoặc xanh và kèm sưng đỏ, thì đây không còn là tình trạng “nóng trong” đơn thuần mà là dấu hiệu của viêm nhiễm hoặc tắc lệ đạo cần được bác sĩ can thiệp ngay.

6.3. Ghèn mắt màu vàng có nguy hiểm không?

Ghèn mắt màu vàng, đặc biệt khi đi kèm triệu chứng mắt đỏ, sưng, nhiều dịch hoặc kéo dài 3 – 5 ngày, thường cảnh báo tình trạng nhiễm khuẩn, viêm kết mạc (đau mắt đỏ) hoặc tắc lệ đạo, có thể gây nguy hiểm cho thị lực nếu không điều trị kịp thời. Cần đi khám ngay nếu có dấu hiệu nặng.

6.4. Sáng ngủ dậy mắt đổ ghèn nhiều nhưng không đỏ có sao không?

Sáng ngủ dậy mắt đổ ghèn nhiều nhưng không đỏ có thể là bình thường do tích tụ dịch nhầy qua đêm, nhưng nếu kéo dài kèm theo các dấu hiệu như ghèn xanh/ vàng, ngứa ngáy, hoặc nhìn mờ, đó có thể là dấu hiệu của khô mắt, dị ứng, hoặc viêm nhiễm nhẹ. Cần vệ sinh mắt bằng nước muối sinh lý và theo dõi thêm

6.5. Loại thuốc nhỏ mắt trị đổ ghèn nào an toàn?

Việc lựa chọn thuốc nhỏ mắt trị đổ ghèn an toàn phụ thuộc vào nguyên nhân, nhưng phổ biến và an toàn nhất là nước muối sinh lý Natri Clorid 0,9% (như Pharmedic hoặc Efticol) để vệ sinh hàng ngày. Nếu đổ ghèn do khô mắt, nên dùng nước mắt nhân tạo như Systane Ultra, Refresh Tears, hoặc Sanlein 0.1.

Mắt đổ ghèn nhiều khi ngủ dậy phần lớn là tình trạng có thể kiểm soát được nếu phát hiện sớm và xử lý đúng cách. Tuy nhiên, khi kèm theo triệu chứng bất thường, việc thăm khám chuyên khoa nhãn khoa là cần thiết để bảo vệ thị lực lâu dài. Hãy liên hệ ngay Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa qua hotline 0846 403 403 để được hỗ trợ và đặt lịch khám nhanh chóng.