Mắt trẻ sơ sinh bị đổ ghèn có làm sao không? Cách vệ sinh

Mắt trẻ sơ sinh bị đổ ghèn khiến nhiều bậc cha mẹ không khỏi lo lắng, tình trạng này khiến hai mi mắt dính chặt vào nhau. Trên thực tế, đây có thể là phản ứng sinh lý bình thường nhưng cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo các bệnh lý nhiễm trùng nhãn khoa nguy hiểm. Ở bài viết dưới đây, hãy cùng Bệnh viện mắt Sài Gòn Biên Hòa tìm hiểu chi tiết về tình trạng này ngay sau đây.

1. Tình trạng mắt trẻ sơ sinh bị đổ ghèn

Sau khi chào đời, trẻ sơ sinh phải thích nghi với môi trường mới đầy bụi bẩn và vi khuẩn, khác hoàn toàn với môi trường vô trùng trong bụng mẹ. Ghèn mắt (hay gỉ mắt) thực chất là hỗn hợp của các tế bào biểu mô chết, dịch tiết niêm mạc, dầu và các bụi bẩn tích tụ lại.

Thông thường, mắt đổ ghèn ở mức độ nhẹ là cơ chế tự làm sạch của nhãn cầu. Tuy nhiên trong một số trường hợp, khi hệ thống lệ đạo (ống dẫn nước mắt) chưa hoàn thiện hoặc bị vi khuẩn xâm nhập, mắt bé bị đổ ghèn sẽ trở nên bất thường với số lượng nhiều hơn, gây khó khăn cho việc mở mắt mỗi khi bé thức dậy.

2. Nguyên nhân trẻ sơ sinh bị đổ ghèn ở mắt

Để tìm ra được hướng xử lý đúng, cha mẹ cần phân biệt rõ các tác nhân gây nên tình trạng này:

2.1. Tắc lệ đạo bẩm sinh

Nguyên nhân này chiếm khoảng 20% ở trẻ sơ sinh, đây là tình trạng ống dẫn nước mắt bị tắc nghẽn (thường do một lớp màng mỏng ở cuối ống lệ chưa mở). Khi nước mắt không thể thoát xuống mũi, chúng sẽ bị ứ đọng lại ở góc mắt, tạo môi trường cho vi khuẩn phát triển và hình thành ghèn nhầy. Đặc điểm nhận dạng là bé bị đổ ghèn 1 bên mắt hoặc cả hai nhưng mắt thường không bị đỏ.

2.2. Viêm kết mạc sơ sinh

Đây là tình trạng nhiễm trùng nặng xảy ra trong vòng 28 ngày đầu sau sinh. Bé có thể nhiễm khuẩn từ đường sinh sản của mẹ (như Chlamydia hoặc lậu cầu). Các triệu chứng thường xuất hiện rầm rộ như: mi mắt sưng mọng, mắt đỏ rực và dịch tiết đặc như mủ.

2.3. Dịch nước ối và máu dính vào mắt khi sinh

Trong quá trình chuyển dạ, nước ối hoặc máu có thể tràn vào mắt bé. Nếu không được nhân viên y tế làm sạch kỹ lưỡng ngay sau khi sinh, các dịch tiết này sẽ khô lại và gây kích ứng, dẫn đến mắt bé sơ sinh đổ ghèn nhiều trong những ngày đầu tiên.

2.4. Dị vật và tác động từ môi trường

Khi mới sinh, hệ miễn dịch của trẻ sơ sinh còn rất yếu. Bụi mịn từ chăn ga, lông thú cưng hoặc khói nhang có thể làm kích ứng kết mạc, khiến mắt tiết dịch liên tục để đẩy dị vật ra ngoài và làm mất bé đổ ghèn nhiều hơn.

2.5. Viêm túi lệ cấp tính

Biến chứng từ việc tắc lệ đạo lâu ngày nếu không được xử lý đúng sẽ khiến vi khuẩn phát triển mạnh trong túi lệ, gây sưng nóng, đỏ đau ở vùng góc trong mắt và tiết nhiều ghèn.

2.6. Phản ứng với thuốc nhỏ mắt sau sinh

Một số trẻ bị đổ ghèn nhẹ trong 1-2 ngày đầu do phản ứng với thuốc nhỏ mắt ngừa khuẩn (như Bạc nitrat) được dùng ngay sau khi sinh. Tình trạng này được gọi là viêm kết mạc hóa học và thường sẽ tự ổn định nhanh chóng sau vài ngày.

3. Phân loại màu sắc ghèn mắt: Khi nào cha mẹ cần lo lắng?

Màu sắc và tính chất của dịch tiết là thước đo giúp cha mẹ nhận diện mức độ nghiêm trọng. Bạn có thể tham khảo bảng đối chiếu chuyên sâu dưới đây:

Lưu ý: Nếu bạn thấy mắt đổ ghèn nhiều khi ngủ dậy đến mức bé không thể tự mở mắt, tuyệt đối không được dùng tay cạy khô. Hãy thấm ướt bằng nước muối sinh lý trước khi lau để tránh làm rách da mi mắt mỏng manh của bé. Trong trường hợp bé bị đổ ghèn 1 bên mắt, khả năng cao trẻ đang bị tắc lệ đạo khu trú, cha mẹ cần massage đúng cách để thông ống dẫn lệ cho trẻ.

4. Mắt trẻ sơ sinh bị đổ ghèn nhiều có sao không?

Đa số trường hợp đổ ghèn do tắc tuyến lệ sẽ tự khỏi khi bé được 6-12 tháng tuổi. Tuy nhiên, cha mẹ không nên chủ quan vì đôi mắt trẻ sơ sinh cực kỳ nhạy cảm. Nếu tình trạng mắt bé sơ sinh đổ ghèn nhiều kèm theo các biểu hiện dưới đây, hãy đưa bé đến gặp bác sĩ ngay lập tức:

• Tròng trắng mắt bị đỏ hoặc mi mắt sưng nề, nóng hổi khi chạm vào.
• Bé có dấu hiệu sợ ánh sáng (luôn nheo mắt hoặc quay đi khi gặp đèn).
• Ghèn xuất hiện liên tục ngay cả khi vừa mới lau sạch xong.
• Bé quấy khóc, bỏ bú hoặc sốt nhẹ.

Biến chứng nguy hiểm nhất của việc để nhiễm trùng kéo dài là viêm loét giác mạc, có thể để lại sẹo vĩnh viễn và làm suy giảm thị lực của trẻ ngay từ những năm tháng đầu đời.

5. Trẻ sơ sinh bị đổ ghèn mắt phải làm sao?

5.1. Quy trình vệ sinh

Vệ sinh đúng cách chính là chìa khóa giúp bé nhanh khỏi và tránh lây nhiễm chéo. Quy trình vệ sinh mắt cho bé gồm các bước sau:

• Bước 1: Rửa tay sạch bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn trước khi chăm sóc mắt cho bé.
• Bước 2: Chuẩn bị bông y tế hoặc gạc vô trùng thấm nước muối sinh lý NaCl 0.9%, ưu tiên loại đơn liều hoặc chai mới mở nắp.
• Bước 3: Lau mắt nhẹ nhàng từ góc mắt ra đuôi mắt, mỗi miếng bông chỉ dùng một lần rồi bỏ đi.
• Bước 4: Dùng gạc khô sạch thấm nhẹ lại vùng mắt để tránh ẩm ướt và hạn chế vi khuẩn xâm nhập.

Việc vệ sinh mắt cho bé cần được thực hiện thường xuyên, đặc biệt khi mắt đổ ghèn nhiều khi ngủ dậy để tránh dịch tiết bị khô lại gây dính chặt mí mắt bé. Lưu ý thêm: Cha mẹ nên cắt gọn móng tay trước khi vệ sinh mắt cho trẻ.

5.2. Cách điều trị

Ngoài vệ sinh đúng cách cho trẻ, bác sĩ thường sẽ chỉ định thêm một số biện pháp khác như:

• Massage lệ đạo: Dùng ngón tay áp út (cần cắt ngắn móng tay) áp nhẹ vào gốc mũi (nơi gần hốc mắt) và vuốt dọc xuống dưới hướng về phía lỗ mũi. Động tác này tạo áp lực thủy tĩnh giúp thông màng ngăn tuyến lệ. Bạn nên thực hiện 3-5 lần/ngày, mỗi lần khoảng 5-10 nhịp cho bé.
• Thủ thuật thông lệ đạo: Nếu trẻ trên 6 tháng tuổi mà tình trạng tắc không cải thiện, bác sĩ có thể chỉ định can thiệp thông lệ đạo bằng que chuyên dụng.
• Sử dụng thuốc nhỏ mắt: Nếu đổ ghèn đi kèm các dấu hiệu nhiễm khuẩn, bác sĩ sẽ kê đơn thuốc kháng sinh nhẹ phù hợp với độ tuổi. Cha mẹ cần tuân thủ đúng liều lượng, không tự ý dừng thuốc ngay cả khi thấy mắt bé đã sạch ghèn.

6. Cách phòng ngừa mắt đổ ghèn ở trẻ sơ sinh

Để đôi mắt bé luôn sáng khỏe, việc phòng ngừa là vô cùng quan trọng và cần bắt đầu từ môi trường sống:

• Khăn mặt của bé nên dùng riêng, giặt sạch và phơi nắng hoặc sấy khô để hạn chế vi khuẩn.
• Trong giai đoạn này, nên hạn chế cho bé tiếp xúc với gấu bông, thảm hoặc thú cưng nhiều lông để tránh bụi bẩn.
• Người chăm sóc cần rửa tay sạch trước khi bế hoặc chạm vào bé.
• Nếu bé đang bú mẹ, mẹ nên bổ sung thực phẩm giàu vitamin A và hạn chế đồ cay nóng để hỗ trợ sức đề kháng cho bé.

7. Một số câu hỏi thường gặp

7.1. Trẻ sơ sinh bị chảy nước mắt và đổ ghèn là dấu hiệu gì?

Đây thường là dấu hiệu điển hình của tắc lệ đạo bẩm sinh, nước mắt không thể thoát được nên chảy ngược ra ngoài và bị oxy hóa tạo thành ghèn bám quanh mi mắt.

7.2. Trẻ sơ sinh bị ghèn mắt bao lâu thì khỏi?

Nếu do sinh lý hoặc tắc lệ đạo nhẹ, tình trạng sẽ cải thiện sau vài tuần chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, nếu do nhiễm trùng, bé cần dùng thuốc kháng sinh theo đơn bác sĩ và thường khỏi sau 5-7 ngày.

7.3. Có nên dùng thuốc nhỏ mắt cho trẻ sơ sinh không?

Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc nhỏ mắt trị đổ ghèn chứa Corticoid hoặc kháng sinh mạnh dùng cho bé. Việc dùng sai thuốc có thể gây tác dụng phụ nghiêm trọng như đục thủy tinh thể bẩm sinh hoặc tăng nhãn áp ở trẻ. Lưu ý chỉ dùng thuốc khi có toa bác sĩ.

Tình trạng mắt trẻ sơ sinh bị đổ ghèn tuy phổ biến nhưng đòi hỏi sự theo dõi sát sao và chăm sóc đúng kỹ thuật từ cha mẹ. Nếu tình trạng đổ ghèn không thuyên giảm sau 2-3 ngày vệ sinh tại nhà, bạn nên đưa bé đến ngay Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa để được các bác sĩ giàu kinh nghiệm thăm khám và điều trị kịp thời, giúp bảo vệ đôi mắt của trẻ luôn sáng khỏe.