Mắt bé bị đổ ghèn: Nguyên nhân và cách chữa an toàn tại nhà

Mắt bé bị đổ ghèn là hiện tượng thường gặp, có thể đơn thuần chỉ là phản ứng sinh lý bình thường làm sạch mắt, nhưng cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo các bệnh lý như tắc tuyến lệ hay viêm kết mạc. Cha mẹ cần nhận biết rõ các tình trạng mắt bé đổ ghèn để biết cách chăm sóc phù hợp, tránh các biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng thị lực của bé.

1. Mắt bé bị đổ ghèn là tình trạng như thế nào?

Tình trạng mắt bé bị đổ ghèn thực chất là sự tích tụ của các dịch tiết tự nhiên từ mắt (bao gồm chất nhờn và nước mắt) kết hợp với tế bào chết và bụi bẩn. Khi bé ngủ, mắt không chớp khiến các tạp chất này không được rửa trôi, chúng khô lại và đọng ở khóe mắt hoặc lông mi vào buổi sáng.

Đa số các trường hợp là hiện tượng sinh lý bình thường giúp bảo vệ và làm sạch bề mặt nhãn cầu. Tuy nhiên, nếu mắt đổ ghèn nhiều, có màu vàng đậm hoặc xanh lá cây mẹ không nên tự ý xử lý tại nhà mà cần đưa bé đến bệnh viện ngay.

2. Phân loại tình trạng mắt trẻ đổ ghèn theo độ tuổi

Dưới đây là bảng phân loại chi tiết tình trạng mắt trẻ bị đổ ghèn theo độ tuổi giúp cha mẹ có cách xử lý phù hợp và kịp thời cho con.

Lưu ý quan trọng: Dù là bé 3 tuổi hay bé 4 tuổi gặp tình trạng này, quy tắc vệ sinh sạch sẽ bằng nước muối sinh lý và hạn chế để trẻ tự ý dụi mắt là yếu tố tiên quyết để bảo vệ thị lực.

3. Tại sao mắt bé bị đổ ghèn? Các nguyên nhân phổ biến

Dưới đây là các nguyên nhân phổ biến nhất khiến mắt bé bị đổ ghèn:

• Tắc tuyến lệ (tên y khoa là tắc lệ đạo) : Đây là nguyên nhân hàng đầu khiến trẻ sơ sinh bị đổ ghèn ngay từ khi mới chào đời. Đặc biệt, tình trạng bé bị đổ ghèn 1 bên mắt là dấu hiệu điển hình nhất của việc ống dẫn lệ bị tắc nghẽn, khiến nước mắt không thể thoát xuống mũi và tích tụ lại thành ghèn.
• Viêm kết mạc (Đau mắt đỏ): Mắt thường có biểu hiện sưng nề, đỏ rực kèm theo hiện tượng xốn cộm. Lượng ghèn thường tiết ra nhiều, có thể khiến hai mi mắt dính chặt vào nhau sau khi trẻ ngủ dậy.
• Viêm kết mạc sơ sinh: Đặc biệt ở trẻ dưới 1 tháng tuổi, nếu mắt sưng tấy và nhiều mủ, có thể do nhiễm khuẩn từ mẹ khi sinh (lậu cầu hoặc Chlamydia). Đây là cấp cứu nhãn khoa cần điều trị bằng kháng sinh đường toàn thân ngay lập tức.
• Nhiễm khuẩn/Virus: Các loại vi khuẩn (như tụ cầu, liên cầu) hoặc virus tấn công có thể khiến mắt bé tiết ra dịch mủ màu vàng đậm hoặc xanh đặc. Đây là tình trạng cần được can thiệp y tế sớm để tránh nhiễm trùng lan rộng.
• Vấn đề đường hô hấp: Một số trẻ bị đổ ghèn mắt và chảy nước mũi đồng thời do virus đang tấn công hệ thống hô hấp và thị giác, thường đi kèm với triệu chứng sốt nhẹ hoặc ho.

4. Nhận biết mức độ nguy hiểm khi mắt trẻ bị đổ ghèn

Cha mẹ cần theo dõi màu sắc, lượng ghèn và các triệu chứng đi kèm để phân biệt hiện tượng sinh lý thông thường với dấu hiệu bệnh lý ở mắt trẻ.

• Mắt trẻ có ghèn sau khi ngủ dậy: Sau một đêm ngủ, dịch tiết ở mắt có thể tích tụ và khô lại tạo thành ghèn. Nếu lượng ghèn ít, màu trắng hoặc vàng nhạt và không kèm đỏ mắt, sưng hay chảy nước mắt nhiều thì thường không đáng lo. Cha mẹ có thể dùng gạc sạch thấm nước muối sinh lý để vệ sinh nhẹ nhàng cho bé.
• Mắt trẻ đổ ghèn liên tục trong ngày: Nếu ghèn xuất hiện thường xuyên, lau xong lại có, kèm theo đỏ mắt, chảy nước mắt hoặc bé hay dụi mắt, đây có thể là dấu hiệu kích ứng hoặc viêm nhiễm ở mắt cần được theo dõi kỹ hơn.
• Mắt bé bị đổ ghèn xanh hoặc vàng: Đậm, đặc, dính, có mùi hôi và đi kèm sưng đỏ mắt thường là dấu hiệu nhiễm khuẩn mắt. Trong trường hợp này, cha mẹ nên đưa bé đi khám sớm để được bác sĩ kiểm tra và điều trị phù hợp.

5. Hướng dẫn cách chữa mắt bị đổ ghèn ở trẻ em an toàn tại nhà

Dưới đây là quy trình chăm sóc mắt bé bị đổ ghèn an toàn mà cha mẹ có thể áp dụng:

• Bước 1: Vệ sinh bằng nước muối sinh lý: Sử dụng miếng gạc vô trùng thấm nước muối sinh lý. Ưu tiên dùng loại đơn liều (tép nhỏ), không chất bảo quản để đảm bảo vô trùng tuyệt đối và tránh kích ứng cho mắt trẻ sơ sinh. Lau nhẹ nhàng từ đầu mắt ra phía đuôi mắt . Lưu ý mỗi miếng gạc chỉ dùng cho một bên mắt để tránh lây nhiễm chéo.
• Bước 2: Massage tuyến lệ: Áp dụng cho các bé bị tắc tuyến lệ bẩm sinh. Mẹ dùng ngón tay út đã rửa sạch, massage nhẹ nhàng vùng khóe mắt (vị trí túi lệ) theo hướng từ trên xuống dưới để giúp lưu thông ống dẫn lệ. Lưu ý: Cha mẹ cần cắt ngắn ngón tay và lau sạch hết mủ ghèn trước khi massage để tránh ép ngược vi khuẩn vào trong gây viêm nặng hơn.
• Bước 3: Sử dụng thuốc theo chỉ định: Tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc nhỏ mắt trị đổ ghèn có chứa kháng sinh hoặc corticoid cho trẻ nhỏ mà chưa hỏi ý kiến bác sĩ.

Lưu ý quan trọng: Cách chữa mắt bị đổ ghèn ở người lớn hoàn toàn khác với trẻ nhỏ. Cha mẹ không nên áp dụng máy móc các bài thuốc dân gian hay thuốc của người lớn lên mắt bé.

6. Cách phòng ngừa mắt bé bị đổ ghèn

Để giảm thiểu tình trạng mắt bé đổ ghèn vào buổi sáng cũng như suốt cả ngày, cha mẹ có thể áp dụng các biện pháp hiệu quả sau:

• Giữ vệ sinh tay và mắt cho bé bằng nước muối sinh lý và bông/gạc sạch.
• Hạn chế cho trẻ tiếp xúc với khói bụi, phấn hoa, lông thú cưng và các tác nhân gây dị ứng.
• Ưu tiên dùng nước nhỏ mắt sinh lý phù hợp, không chứa chất bảo quản với trẻ nhạy cảm.
• Tập cho bé thói quen không dụi mắt để hạn chế vi khuẩn xâm nhập.
• Giặt giũ, vệ sinh định kỳ chăn gối, ga giường và đồ chơi vải của bé.

7. Câu hỏi thường gặp

7.1. Mắt bé bị đổ ghèn có nguy hiểm không?

Mắt trẻ em bị đổ ghèn chỉ là hiện tượng sinh lý bình thường, thường không nguy hiểm nếu chỉ là ghèn trắng/trong, lượng ghèn ít và không kèm triệu chứng lạ. Tuy nhiên, nếu tiết ghèn nhiều, dịch có màu vàng đậm/xanh, kèm đỏ mắt hoặc sưng mí, bé quấy khóc đó có thể là dấu hiệu tắc tuyến lệ hoặc viêm kết mạc cần điều trị kịp thời.

7.2. Mắt bé bị đổ ghèn khi ngủ dậy có bình thường không?

Mắt bé bị đổ ghèn sau khi ngủ dậy thường là bình thường, cha mẹ chỉ cần vệ sinh mắt bằng nước muối sinh lý. Tuy nhiên, nếu ghèn tiết liên tục có màu vàng đậm /xanh, mắt đỏ, hoặc sưng đau, cần đưa bé đi khám ngay.

7.3. Khi nào cần đưa trẻ đổ ghèn mắt đi bệnh viện ngay?

Nếu mắt bé sưng đỏ/đau, có dịch vàng đậm/xanh đặc kèm theo sốt cao, quấy khóc liên tục cha mẹ cần đưa bé đến bệnh viện ngay. Vì đây rất có thể là các triệu chứng nhiễm trùng nặng, cần điều trị sớm tránh ảnh hưởng đến thị lực của bé. Đặc biệt, nếu bé sợ ánh sáng (nheo mắt, khóc khi gặp đèn), đây là dấu hiệu giác mạc bị tổn thương, cần đi cấp cứu ngay.

Mắt bé bị đổ ghèn phần lớn trường hợp là hiện tượng sinh lý bình thường. Tuy nhiên cha mẹ tuyệt đối không được chủ quan trước các dấu hiệu nhiễm trùng để tránh các biến chứng nguy hiểm cho thị lực của trẻ. Nếu tình trạng đổ ghèn ở trẻ đi kèm với dấu hiệu sưng đỏ hoặc kéo dài không khỏi, hãy đưa bé đi khám ngay tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa nhé!