Cận 1 bên mắt (cận lệch): Nguyên nhân, dấu hiệu & biến chứng

Cận 1 bên mắt (cận lệch) là một trong những rối loạn khúc xạ phức tạp, đe dọa trực tiếp đến thị giác hai mắt nhưng lại dễ bị người bệnh bỏ qua nhất. Sự chênh lệch thị lực giữa hai mắt tạo ra một “ảo giác” an toàn, khiến người bệnh lầm tưởng rằng đôi mắt vẫn đang hoạt động tốt. Theo số liệu thống kê lâm sàng tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa, tỷ lệ bệnh nhân tại khu vực Đồng Nai phát hiện cận lệch ở giai đoạn muộn khi đã xuất hiện biến chứng nhược thị đang có xu hướng gia tăng. Bài viết chuyên sâu dưới đây sẽ bóc tách toàn diện hệ thống nguyên nhân, cơ chế bệnh sinh và các phác đồ điều trị khúc xạ tiên tiến nhất hiện nay.

1. Cận 1 bên mắt (cận thị lệch) là gì?

Cận 1 bên mắt, hay trong thuật ngữ y khoa gọi là cận thị lệch (Anisometropia), là tình trạng bất đồng khúc xạ giữa hai mắt. Thay vì cả hai mắt có cùng một thông số thị lực, hệ thống thị giác của người bệnh lại rơi vào sự mất cân bằng nghiêm trọng. Cụ thể, tình trạng này được phân loại thành các nhóm chính:

• Cận lệch đơn thuần: Một mắt là chính thị (thị lực đạt 10/10, không mắc tật khúc xạ), mắt còn lại bị cận thị.
• Cận lệch phức hợp: Cả hai mắt đều bị cận thị, nhưng độ chênh lệch Diop giữa hai mắt là rất lớn (thường chênh lệch từ 2.00 Diop trở lên được giới chuyên môn xếp vào nhóm cận lệch nặng).

Trong trạng thái bình thường, hai mắt sẽ cùng thu nhận hình ảnh, truyền tín hiệu về não bộ để hợp nhất thành một hình ảnh 3D sắc nét duy nhất (gọi là khả năng hợp thị). Khi bị cận lệch, nhãn cầu mắt cận sẽ thu nhận một hình ảnh mờ nhòe và có kích thước lớn hơn so với mắt khỏe, gây ra sự xung đột thông tin nghiêm trọng tại vỏ não thị giác.

2. Nguyên nhân cốt lõi gây ra tình trạng cận 1 bên mắt

Tật khúc xạ bất đồng không tự nhiên xuất hiện. Dưới góc độ nhãn khoa, nguyên nhân gây ra cận 1 bên mắt đến từ sự cộng hưởng của các yếu tố bẩm sinh và môi trường sống:

• Bất thường cấu trúc nhãn cầu bẩm sinh: Đây là nguyên nhân gốc rễ phổ biến nhất. Ở một số người, trục nhãn cầu của một mắt phát triển dài hơn mắt kia ngay từ khi còn nhỏ, khiến ánh sáng hội tụ trước võng mạc thay vì đúng trên võng mạc.
• Thói quen sinh hoạt và tư thế sai lệch: Việc liên tục nghiêng đầu khi viết bài, nằm xem điện thoại nghiêng một bên, hoặc bố trí nguồn sáng làm việc không đồng đều khiến một bên mắt phải chịu áp lực điều tiết khổng lồ so với mắt còn lại.
• Yếu tố di truyền: Các nghiên cứu y khoa chỉ ra rằng nếu cha mẹ có tiền sử mắc tật khúc xạ nặng hoặc bất đồng khúc xạ, tỷ lệ con cái mắc chứng cận lệch sẽ cao hơn 30% so với bình thường.
• Chấn thương nhãn khoa: Các va đập mạnh vào vùng mắt có thể làm thay đổi độ cong của giác mạc, hoặc làm tổn thương thủy tinh thể, dẫn đến sự thay đổi khúc xạ đột ngột ở một mắt.
• Bệnh lý tại mắt: Một số bệnh lý như sụp mi bẩm sinh, đục thủy tinh thể một mắt ở trẻ em (khác với đục thủy tinh thể tuổi già cần can thiệp Phaco/Laser Cataract) sẽ che lấp trục thị giác, cản trở ánh sáng đi vào mắt và gây ra tật khúc xạ thứ phát.

3. Cận 1 bên mắt có nguy hiểm không? Cảnh báo các biến chứng tiềm ẩn

Rất nhiều bệnh nhân đặt câu hỏi cận 1 bên mắt có nguy hiểm không khi bản thân họ vẫn lái xe, đọc sách bình thường. Câu trả lời từ các chuyên gia Nhãn khoa là CÓ, THẬM CHÍ RẤT NGUY HIỂM. Sự chủ quan này chính là “sát thủ” âm thầm triệt tiêu thị lực của bạn qua các biến chứng sau:

3.1. Hội chứng nhược thị (Mắt lười – Amblyopia)

Nhược thị là biến chứng nguy hiểm nhất. Khi não bộ liên tục nhận được một hình ảnh sắc nét từ mắt khỏe và một hình ảnh mờ nhòe từ mắt cận, cơ chế sinh tồn của cơ thể sẽ tự động “xóa bỏ” hình ảnh mờ để tránh tình trạng nhìn đôi (song thị). Lâu dần, mắt cận sẽ bị não bộ “bỏ quên”, các tế bào thần kinh thị giác thoái hóa, dẫn đến mất thị lực vĩnh viễn không thể phục hồi dù có đeo kính đúng độ hay phẫu thuật mổ cận.

3.2. Lác/Lé mắt

Con người cần hai mắt cùng tập trung vào một vật thể để giữ cho nhãn cầu nằm ở vị trí trung tâm. Khi mắt bị nhược thị, nó mất đi khả năng định thị. Các cơ vận nhãn không còn lý do để giữ mắt ở đúng vị trí, dẫn đến tình trạng tròng mắt bị lệch ra ngoài (lé ngoài) hoặc xếch vào trong (lé trong). Mắt lác phá hủy hoàn toàn tính thẩm mỹ của khuôn mặt.

3.3. Suy giảm thị lực chức năng

Khi một mắt bị nhược thị, bạn sẽ vĩnh viễn mất đi khả năng cảm nhận chiều sâu không gian (thị giác 3D). Bạn sẽ gặp cực kỳ nhiều khó khăn trong việc ước lượng khoảng cách khi lái xe, bước lên cầu thang, rót nước, hoặc chơi các môn thể thao đòi hỏi sự chính xác.

Để xác định chính xác mức độ nguy hiểm, bạn cần đi đo mắt cận tại các cơ sở y tế uy tín để kiểm tra chênh lệch khúc xạ giữa hai mắt.

ĐĂNG KÝ NHẬN ƯU ĐÃI

4. Các phương pháp điều trị cận lệch tiên tiến nhất hiện nay

Tại các trung tâm nhãn khoa uy tín, tùy thuộc vào độ tuổi và cấu trúc giác mạc, bệnh nhân sẽ được tư vấn phác đồ phù hợp:

4.1. Điều trị bảo tồn không xâm lấn

• Sử dụng kính gọng chỉnh khúc xạ: Là giải pháp cơ bản. Tuy nhiên, nếu độ lệch quá cao (trên 2.00 Diop), việc đeo kính gọng sẽ tạo ra hiện tượng “bất đồng kích thước ảnh” trên võng mạc, gây chóng mặt, buồn nôn.
• Sử dụng kính áp tròng cứng Ortho-K: Được các bác sĩ đánh giá cực kỳ cao đối với trường hợp cận lệch, đặc biệt là trẻ vị thành niên. Kính được đeo vào ban đêm để định hình lại giác mạc mắt cận. Sáng hôm sau, mắt yếu sẽ lấy lại thị lực 10/10 mà không cần đeo kính gọng, triệt tiêu hoàn toàn sự chênh lệch thị lực giữa hai mắt.

4.2. Can thiệp phẫu thuật khúc xạ công nghệ cao

Đối với người trên 18 tuổi có độ khúc xạ ổn định, phẫu thuật mắt cận là giải pháp triệt để và mang tính thẩm mỹ cao nhất. Các công nghệ hiện đại cho phép can thiệp độc lập lên một mắt với độ chính xác tuyệt đối:

• Nhóm phẫu thuật Laser (Can thiệp giác mạc): Tùy thuộc vào độ dày giác mạc, bác sĩ sẽ chỉ định các phương pháp như SmartSurfACE (phẫu thuật không chạm, sử dụng 100% tia Laser Excimer chiếu trực tiếp lên bề mặt giác mạc), hoặc Femto Pro (sử dụng tia laser Femtosecond để tạo vạt giác mạc siêu mỏng, kết hợp khử độ cận chính xác).
• Phẫu thuật đặt kính nội nhãn Phakic IPCL: Được mệnh danh là “tiêu chuẩn vàng” cho đôi mắt cận lệch nặng, giác mạc mỏng. Bác sĩ sẽ đặt một thấu kính nội nhãn sinh học có thông số cá nhân hóa vào vị trí sau mống mắt, trước thủy tinh thể tự nhiên. Phakic IPCL mang lại chất lượng thị giác Full HD, không làm mỏng giác mạc, là giải pháp cứu cánh tuyệt vời cho đôi mắt cận lệch trên 5.00 Diop.

>> Xem thêm: Mổ mắt cận bao nhiêu tiền? Thông tin mới nhất

5. Đo khám và điều trị cận 1 bên mắt chuyên sâu tại Mắt Sài Gòn Biên Hòa

Khám và chẩn đoán cận 1 bên mắt đòi hỏi hệ thống máy đo khúc xạ tự động, máy chụp bản đồ giác mạc chuyên dụng và kinh nghiệm dày dặn của đội ngũ bác sĩ Nhãn khoa.

Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa tự hào là đơn vị y tế tại khu vực Đồng Nai, sở hữu toàn bộ hệ sinh thái từ thăm khám, đo khúc xạ tiêu chuẩn quốc tế đến thực hiện các ca phẫu thuật công nghệ cao như SmartSurfACE, Femto Pro, Phakic. Bệnh nhân không cần phải di chuyển xa xôi mà vẫn được trải nghiệm dịch vụ nhãn khoa chất lượng cao ngay tại địa phương.

Hãy chủ động bảo vệ thị lực trước khi nhược thị gõ cửa. Đặt lịch khám ngay hôm nay để được chẩn đoán chính xác tình trạng khúc xạ của bạn.

6. Câu hỏi thường gặp khi bị cận 1 bên mắt

6.1. Bị cận 1 bên mắt có sao không?

Về lâu dài, nếu không được điều trị, mắt cận sẽ thoái hóa nhanh chóng dẫn đến nhược thị (mù lòa) và gây lác/lé mắt làm mất thẩm mỹ. Ngoài ra, nó còn làm suy giảm thị lực của con mắt khỏe do phải điều tiết bù trừ quá nhiều.

6.2. Bị cận 1 bên mắt có nên đeo kính không?

Chắc chắn có. Dù con mắt còn lại của bạn thị lực 10/10, bạn vẫn phải đeo kính (kính gọng hoặc áp tròng) để điều chỉnh độ khúc xạ, ép con mắt bị cận phải hoạt động, tránh tình trạng não bộ “lãng quên” mắt cận gây nhược thị.

>>>Xem chi tiết tại: Bị cận 1 mắt có nên đeo kính không? Nguy cơ nhược thị cao

6.3. Bị cận 1 bên mắt phải làm sao?

Đầu tiên, bạn tuyệt đối không tự ý cắt kính ở các tiệm kính thông thường vì việc đo độ cận lệch cực kỳ phức tạp. Hãy đến các Bệnh viện chuyên khoa mắt uy tín để bác sĩ siêu âm, đo khúc xạ chuyên sâu và tư vấn đeo kính hoặc phẫu thuật phù hợp nhất.

Nội dung bài viết mang tính chất tham khảo y khoa. Bệnh nhân tại khu vực Biên Hòa, Đồng Nai có dấu hiệu bất thường về thị lực vui lòng đến trực tiếp cơ sở y tế để được đo khúc xạ chính xác.

Cận 1 bên mắt (cận lệch) là một bệnh lý nhãn khoa phức tạp, cần được phát hiện và can thiệp càng sớm càng tốt để bảo vệ chức năng thị giác. Nếu bạn đang nghi ngờ mình bị tật khúc xạ này, đừng ngần ngại liên hệ HOTLINE 0846 403 403 để được các chuyên gia tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa thăm khám và hỗ trợ kịp thời!