Tỷ lệ người mắc tật khúc xạ đang ngày càng trẻ hóa. Rất nhiều bệnh nhân khi cầm phiếu đo mắt trên tay thường hoang mang tự hỏi: Loạn thị khác gì cận thị? Liệu loạn thị và cận thị cái nào nặng hơn và nếu mắc cả hai (cận loạn) thì có nguy hiểm không? Bài viết dưới đây từ các chuyên gia Nhãn khoa Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa sẽ giúp bạn phân biệt cận thị và loạn thị một cách dễ hiểu nhất, từ đó có phương pháp bảo vệ đôi mắt đúng đắn!

Xem nhanh
1. Phân biệt cận thị và loạn thị khác nhau như thế nào?
Nhiều người thường nhầm lẫn giữa hai bệnh lý này. Tuy nhiên, về mặt cơ chế quang học, chúng hoàn toàn khác biệt. Để giải đáp thắc mắc loạn với cận khác gì nhau, bạn hãy ghi nhớ quy tắc đơn giản sau: Cận thị nhìn xa mờ – nhìn gần rõ, trong khi loạn thị nhìn mờ, nhòe, méo mó ở MỌI khoảng cách.
Dưới đây là bảng so sánh chi tiết giúp bạn dễ dàng nhận biết:
| Tiêu chí | Cận thị | Loạn thị |
| Khái niệm & Cơ chế | Là tật khúc xạ do trục nhãn cầu dài hơn bình thường. Ánh sáng hội tụ ở TRƯỚC võng mạc thay vì đúng trên võng mạc. | Là tật khúc xạ do giác mạc hoặc thủy tinh thể có độ cong không đều. Ánh sáng hội tụ tại NHIỀU ĐIỂM khác nhau trên hoặc trước/sau võng mạc. |
| Dấu hiệu nhận biết | – Nhìn rõ vật ở gần. – Nhìn các vật ở xa bị mờ, không rõ nét. – Phải nheo mắt để nhìn xa. | – Nhìn mờ, nhòe ở cả cự ly xa và gần. – Hình ảnh bị biến dạng, méo mó, có bóng mờ (nhìn 1 thành 2, 3). – Hay bị mỏi mắt, nhức đầu. |
| Khả năng tăng độ | Rất dễ tăng độ, đặc biệt ở lứa tuổi học đường nếu không có chế độ sinh hoạt hợp lý. | Ít thay đổi theo thời gian, độ loạn thường tương đối ổn định (trừ trường hợp do bệnh lý/chấn thương giác mạc). |
| Mức độ nguy hiểm | Cận nặng (trên 6 Diop) dễ gây biến chứng đục dịch kính, bong võng mạc, thoái hóa điểm vàng. | Loạn nặng (trên 2 Diop) nếu không đeo kính sớm từ nhỏ có thể dẫn đến nhược thị khó phục hồi. |
| Loại kính điều trị | Dùng thấu kính phân kỳ (kính lõm). | Dùng thấu kính trụ. |

>>>Xem thêm: 1 độ loạn bằng bao nhiêu độ cận? Cách hiểu đúng
2. Loạn thị với cận thị cái nào nặng hơn?
Đối mặt với thắc mắc loạn thị và cận thị cái nào nặng hơn, dưới góc độ y khoa, không có câu trả lời tuyệt đối bởi đây là hai tật khúc xạ khác biệt. Mức độ “nặng” sẽ được bác sĩ đánh giá dựa trên các yếu tố sau:
- Dựa trên chỉ số độ khúc xạ: Cả hai đều được đo bằng Diop (D). Tật khúc xạ nào có số Diop cao hơn thì về mặt thông số là nặng hơn. Ví dụ: Bạn cận -1.00D nhưng loạn tới -3.00D thì tình trạng loạn thị của bạn đang nặng hơn.
- Dựa trên trải nghiệm thị giác: Ở cùng một mức độ Diop (Ví dụ cùng là 2 độ), loạn thị thường mang lại cảm giác khó chịu và “nặng nề” hơn cận thị. Lý do là người cận 2 độ vẫn nhìn rõ khi đọc sách, dùng điện thoại; nhưng người loạn 2 độ sẽ thấy mờ nhòe, đổ bóng ở mọi khoảng cách, dẫn đến việc mắt phải điều tiết liên tục gây nhức mỏi mắt, đau đầu dữ dội.
- Dựa trên nguy cơ biến chứng: Cận thị độ cao (cận nặng) mang rủi ro tổn thương đáy mắt (bong võng mạc) cao hơn. Trong khi đó, loạn thị độ cao từ nhỏ lại dễ gây ra nhược thị (mắt lười).
Kết luận: Cả hai đều ảnh hưởng xấu đến thị lực. Sự khó chịu của loạn thị thường cảm nhận rõ ràng hơn trong sinh hoạt, nhưng biến chứng ẩn sâu của cận thị nặng lại rất nguy hiểm.
3. Phương pháp điều trị và loại bỏ hoàn toàn cận và loạn thị
Dù bạn bị cận, bị loạn hay “cận loạn thị”, việc can thiệp y tế sớm là vô cùng cần thiết. Dưới đây là các phương pháp bảo vệ và điều trị đang được áp dụng:
3.1. Thay đổi thói quen và chăm sóc mắt
- Thăm khám định kỳ 6 tháng/lần: Để kiểm soát độ Diop, ngăn ngừa biến chứng nhược thị hoặc bong võng mạc.
- Áp dụng quy tắc 20-20-20: Làm việc 20 phút – nhìn xa 20 feet (6 mét) – trong 20 giây để thư giãn cơ mắt.
- Đảm bảo ánh sáng: Đeo kính chống tia UV, kính chống ánh sáng xanh khi làm việc với thiết bị điện tử. Tuyệt đối không dùng điện thoại trong bóng tối.
- Dinh dưỡng: Bổ sung thực phẩm giàu Vitamin A, Lutein, Omega-3 (cá hồi, súp lơ, cà rốt…).

3.2. Phẫu thuật khúc xạ
Nếu bạn đã trên 18 tuổi, độ khúc xạ ổn định và không muốn phụ thuộc vào cặp kính vướng víu, phẫu thuật khúc xạ là giải pháp tối ưu nhất để loại bỏ hoàn toàn độ cận và loạn. Tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa, chúng tôi áp dụng các công nghệ hiện đại nhất:
- Phẫu thuật CLEAR: Công nghệ Laser Femtosecond hiện đại, không tạo vạt giác mạc, đường mổ siêu nhỏ (chỉ 2mm). Thời gian mổ cực nhanh, thị lực phục hồi sau 24h, loại bỏ nguy cơ xô lệch vạt. Xử lý tốt cả cận và loạn thị.
- Phẫu thuật Femtosecond LASIK Pro: Sử dụng tia Laser để tạo vạt và khử độ. Phù hợp với phổ điều trị rộng, khử độ cận – loạn chính xác với chi phí hợp lý.
- Phẫu thuật SmartSurfACE: Phẫu thuật bằng Laser Excimer chiếu trực tiếp lên bề mặt giác mạc (không chạm, không vạt). Rất an toàn, lý tưởng cho người có giác mạc mỏng hoặc vận động viên thể thao.
- Phẫu thuật Phakic IPCL: Phương pháp cho những ca cận loạn cực nặng (Cận tới 30 độ, loạn tới 10 độ) hoặc giác mạc quá mỏng không thể bắn laser. Bác sĩ sẽ đặt một thấu kính nội nhãn siêu mỏng được thiết kế riêng biệt vào trong mắt để điều chỉnh thị lực hoàn hảo.
Tuy nhiên, người bệnh cần đáp ứng đủ điều kiện mổ mắt cận mới có thể thực hiện. Để biết bạn có đủ điều kiện hay không, các bác sĩ sẽ tiến hành các bước kiểm tra và thăm khám chuyên sâu. Để biết chính xác cấu trúc mắt của bạn phù hợp với phương pháp xóa cận loạn nào, hãy liên hệ với các Bác sĩ nhãn khoa qua Hotline 0846 403 403 để được đặt lịch thăm khám chuyên sâu.
>> Xem thêm: Mổ mắt cận bao nhiêu tiền?

5. Câu hỏi thường gặp (FAQ) về cận thị và loạn thị
5.1. Bị cận kèm loạn thị (cận loạn) có mổ được cùng lúc không?
Có. Sự phát triển của y học hiện tại cho phép điều trị đồng thời cả tật cận thị và loạn thị chỉ trong một ca phẫu thuật. Các phương pháp Laser (như CLEAR, Femto Lasik Pro) hay phẫu thuật đặt thấu kính nội nhãn (Phakic IPCL) đều có khả năng triệt tiêu cả độ cận và độ loạn cùng một lúc, giúp bạn lấy lại thị lực 10/10 một cách nhanh chóng và an toàn.
5.2. Loạn thị có tự hết không hay bắt buộc phải đeo kính?
Khác với cận thị có thể tăng nhanh do thói quen, loạn thị chủ yếu do sự bất thường trong cấu trúc bẩm sinh của giác mạc. Vì vậy, loạn thị KHÔNG THỂ tự hết nếu không can thiệp phẫu thuật. Nếu bạn chỉ loạn nhẹ (dưới 0.75 Diop) và không thấy mỏi mắt thì có thể không cần kính. Tuy nhiên, nếu loạn thị gây nhìn nhòe, đổ bóng và nhức đầu, bạn bắt buộc phải đeo kính để tránh biến chứng nhược thị (đặc biệt ở trẻ em).
5.4. Dùng điện thoại trong bóng tối gây cận thị hay loạn thị?
Thói quen dùng điện thoại, đọc sách trong môi trường thiếu sáng là thủ phạm chính gây ra cận thị (hoặc làm độ cận tăng vọt). Việc này không trực tiếp sinh ra loạn thị (vì loạn thị do cấu trúc giác mạc), nhưng nó khiến mắt bị quá tải, gây khô mắt và làm các triệu chứng nhức mỏi, lờ đờ của người bị cận loạn trở nên trầm trọng hơn rất nhiều.
Tóm lại, tuy khó có thể khẳng định loạn thị và cận thị cái nào nặng hơn, nhưng việc hiểu rõ cận thị và loạn thị khác nhau như thế nào cũng như bản chất của cận loạn thị sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc bảo vệ “cửa sổ tâm hồn”. Đừng chủ quan với bất kỳ dấu hiệu mờ nhòe nào của mắt!
BỆNH VIỆN MẮT SÀI GÒN BIÊN HÒA
Hotline: 0846 403 403
Tổng đài: 1900 3349
Địa chỉ: 1403 Nguyễn Ái Quốc, Khu Phố 11, Phường Tam Hiệp, Tỉnh Đồng Nai
Email: info@matsaigonbienhoa.vn


