Mổ cườm mắt là gì? Phương pháp mổ cườm khô và cườm nước

Mổ cườm mắt không phải một kỹ thuật duy nhất. Với cườm khô (đục thủy tinh thể), bác sĩ lấy phần thủy tinh thể bị đục ra và thay bằng thủy tinh thể nhân tạo (IOL), phổ biến nhất bằng phương pháp Phaco. Với cườm nước (glaucoma), bác sĩ dùng laser hoặc phẫu thuật để tạo đường thoát cho thủy dịch, hạ nhãn áp và bảo tồn phần thị lực còn lại. Hai bệnh khác nhau về nguyên nhân, mục tiêu điều trị và kết quả kỳ vọng. Bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp phù hợp sau khi khám và xác định bạn đang mắc loại cườm nào.

1. Mổ cườm mắt là gì?

1.1. Mổ cườm khô là gì?

Cườm khô là cách gọi dân gian của đục thủy tinh thể tình trạng thủy tinh thể (thấu kính tự nhiên trong mắt) mờ đục dần, thường do lão hóa, đôi khi do chấn thương, di truyền hoặc biến chứng bệnh lý toàn thân.

Khi thủy tinh thể đục cản ánh sáng đi vào võng mạc, người bệnh thường gặp: nhìn mờ như qua sương mù, giảm độ tương phản, chói và thấy quầng sáng quanh đèn vào ban đêm, đôi khi nhìn đôi ở một mắt. Mổ cườm khô là lấy bỏ phần thủy tinh thể đục và thay bằng thủy tinh thể nhân tạo (IOL).

1.2. Mổ cườm nước là gì?

Cườm nước là cách gọi dân gian của glaucoma nhóm bệnh gây tổn thương thần kinh thị giác, thường liên quan đến nhãn áp tăng do thủy dịch trong mắt thoát ra không đủ nhanh. Thần kinh thị giác là mô không thể tái sinh, nên tổn thương do glaucoma là vĩnh viễn.

Mổ cườm nước (phẫu thuật cườm nước) tạo đường thoát mới hoặc khơi thông đường thoát cũ cho thủy dịch, giúp hạ nhãn áp và làm chậm quá trình tổn thương.

1.3. Hai loại cườm có liên quan đến nhau không?

Đây là hai bệnh độc lập, nhưng đều phổ biến ở người lớn tuổi và có thể cùng tồn tại trên một người. Cườm khô tiến triển nặng đôi khi còn là yếu tố góp phần làm tăng nhãn áp thứ phát. Vì vậy khi khám, bác sĩ thường kiểm tra cả thủy tinh thể lẫn nhãn áp, kể cả khi bạn chỉ đến vì một triệu chứng.

2. Khi nào cần mổ cườm mắt?

2.1. Khi nào cân nhắc mổ cườm khô?

Không có một mức thị lực duy nhất áp dụng cho tất cả người bệnh. Bác sĩ thường cân nhắc mổ khi thủy tinh thể đục bắt đầu ảnh hưởng rõ đến sinh hoạt: đọc sách, lái xe, làm việc, hoặc khi mức chói/giảm tương phản gây khó chịu đáng kể, kể cả khi thị lực đo được vẫn còn tương đối. Một số tình huống khác cũng cần cân nhắc mổ:

• Cườm khô che khuất đáy mắt, cản trở bác sĩ theo dõi hoặc điều trị các bệnh võng mạc, tiểu đường đi kèm.
• Đục không đều hai mắt gây mất cân bằng thị giác.
• Công việc đòi hỏi thị lực chính xác cao.
• Trẻ em bị đục thủy tinh thể bẩm sinh, cần đánh giá mổ sớm để phòng ngừa nhược thị.

ĐẶT LỊCH NGAY!

Chọn Bệnh viện*Mắt Sài Gòn Biên HòaMắt Sài Gòn Đồng ThápOrtho-K Việt Quận 8

2.2. Khi nào cân nhắc mổ cườm nước?

Bác sĩ thường chỉ định laser hoặc phẫu thuật khi:

• Đã phối hợp nhiều loại thuốc hạ nhãn áp nhưng chưa đạt hiệu quả mong muốn.
• Thị trường tiếp tục thu hẹp hoặc thần kinh thị giác tiếp tục tổn thương dù đã dùng thuốc tối đa.
• Glaucoma bẩm sinh, hoặc glaucoma tân mạch do biến chứng tiểu đường.
• Đã trải qua hoặc đang trong cơn glaucoma góc đóng cấp tính.

2.3. Trường hợp cần khám sớm hoặc cấp cứu

Đau mắt dữ dội, đỏ mắt, đau đầu, buồn nôn, nhìn quầng xanh đỏ quanh đèn là dấu hiệu cơn glaucoma góc đóng cấp tính cần được khám và xử trí khẩn cấp, không nên chờ đợi hay tự theo dõi tại nhà.

3. Các phương pháp mổ cườm mắt hiện nay

3.1. Phaco điều trị cườm khô

Phẫu thuật Phaco là phương pháp phổ biến nhất: bác sĩ tạo vết rạch nhỏ khoảng 2–3mm, dùng năng lượng sóng siêu âm tán nhuyễn thủy tinh thể đục, hút ra ngoài và đặt IOL. Mắt thường được gây tê tại chỗ nên đa số người bệnh ít đau, dù một số người vẫn cảm nhận ánh sáng, áp lực hoặc khó chịu nhẹ trong lúc mổ. Thời gian thực hiện và tốc độ cải thiện thị lực khác nhau tùy mức độ đục, tình trạng mắt và diễn tiến hậu phẫu của từng người.

3.2. Phaco có Femto Laser hỗ trợ

Phaco không dao (Femto Laser) dùng tia laser hỗ trợ tạo đường rạch, mở bao trước và phân chia nhân thủy tinh thể, trước khi bác sĩ tiếp tục hút nhân bằng hệ thống Phaco. Kỹ thuật có lợi thế về độ tái lập ở một số bước và có thể giảm năng lượng siêu âm cần dùng, nhưng bằng chứng hiện có chưa cho thấy đây là lựa chọn cho kết quả thị lực vượt trội hoặc ít biến chứng hơn rõ rệt ở mọi người bệnh trong các ca thông thường.

3.3. Laser điều trị cườm nước

Với glaucoma giai đoạn đầu–giữa, bác sĩ có thể chỉ định laser SLT/ALT để khơi thông đường thoát thủy dịch mà không cần rạch dao. Với cơn glaucoma góc đóng cấp, laser cắt mống mắt ngoại vi (LPI) giúp giải phóng thủy dịch đang bị kẹt.

3.4. Cắt bè và thiết bị dẫn lưu

Khi glaucoma tiến triển hơn hoặc laser không đủ hiệu quả, bác sĩ có thể chỉ định cắt bè củng mạc (tạo đường thoát mới cho thủy dịch qua một bọng lọc) hoặc đặt van dẫn lưu (ví dụ van Ahmed) cho các trường hợp nặng hơn hoặc đã thất bại với cắt bè. Cả hai đều là phẫu thuật, cần theo dõi hậu phẫu chặt chẽ hơn laser.

4. Mổ cườm mắt bao nhiêu tiền?

Chi phí mổ cườm khô và cườm nước không giống nhau, và đều phụ thuộc phương pháp, loại vật tư (IOL, van dẫn lưu…) và quyền lợi bảo hiểm y tế của từng người. Tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa, mổ cườm khô (Phaco) trọn gói hiện từ khoảng 4.500.000 đồng/mắt với kính đơn tiêu đã áp dụng BHYT, và cao hơn tùy loại IOL được chọn.

Mổ cườm nước có nhiều mức chi phí khác nhau tùy phương pháp: laser thường thấp nhất, cắt bè củng mạc ở mức trung bình, đặt van dẫn lưu cao nhất do vật tư đặc thù. Mức giá chính xác chỉ có được sau khi bác sĩ thăm khám và xác định phương pháp phù hợp.

>>>Xem thêm tại đây: Mổ cườm mắt có được bảo hiểm không? Cần có điều kiện gì?

5. Quy trình khám và phẫu thuật tại Mắt Sài Gòn Biên Hòa

Các ca mổ cườm khô tại bệnh viện được thực hiện dưới sự phụ trách chuyên môn của đội ngũ Bác sĩ tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa trên hệ thống máy Phaco và phòng mổ vô khuẩn. Bệnh nhân được khám, đo sinh trắc học, tư vấn phương pháp và nhận bảng dự toán chi phí trước khi ký giấy phẫu thuật. Đa số ca mổ cườm khô và một số phương pháp điều trị cườm nước (laser) là thủ thuật ngoại trú, xuất viện trong ngày. Bệnh viện áp dụng BHYT thông tuyến toàn quốc, không cần giấy chuyển viện.

6. Cách chăm sóc mắt sau khi mổ cườm mắt

Chăm sóc mắt sau phẫu thuật rất quan trọng để giúp bệnh nhân hồi phục nhanh chóng và tránh các biến chứng. Dưới đây là một số lưu ý về chăm sóc sau khi mổ cườm:

• Dùng thuốc đúng giờ: Nhỏ thuốc kháng viêm, kháng sinh theo đúng liều lượng chỉ định.
• Bảo vệ mắt tuyệt đối: Đeo kính bảo hộ (kể cả khi ngủ trong những ngày đầu) để tránh vô tình dụi mắt. Không lấy tay chà xát mắt.
• Kiêng nước sinh hoạt: Tránh để nước dính vào mắt khi rửa mặt, gội đầu để phòng ngừa nhiễm trùng.
• Tránh vận động mạnh: Không cúi gập người, không bê vác vật nặng trong ít nhất 2 tuần đầu.
• Tái khám định kỳ: Tuân thủ lịch hẹn của bác sĩ (thường là 1 ngày, 1 tuần và 1 tháng sau mổ) để theo dõi tiến trình phục hồi.

>> Xem thêm: Sau khi mổ cườm mắt nên kiêng gì?

7. Câu hỏi thường gặp

Mổ cườm mắt có đau không?

Mắt thường được gây tê tại chỗ nên đa số người bệnh không cảm thấy đau rõ rệt trong lúc mổ, dù một số người có thể cảm nhận áp lực hoặc khó chịu nhẹ. Cảm giác khó chịu sau mổ, nếu có, thường nhẹ và giảm dần; nếu đau tăng thay vì giảm, cần tái khám sớm.

Mổ xong bao lâu thì nhìn rõ trở lại?

Tốc độ cải thiện khác nhau tùy loại cườm, mức độ bệnh và tình trạng mắt của từng người. Với mổ cườm khô, nhiều người cải thiện thị lực trong vài ngày đầu và tiếp tục ổn định trong vài tuần. Với mổ cườm nước, mục tiêu chính là ổn định nhãn áp chứ không phải cải thiện thị lực, nên cảm giác cộm hoặc mờ nhẹ trong 1–2 tuần đầu cần được bác sĩ theo dõi trực tiếp thay vì tự đánh giá.

Vì sao mắt vẫn mờ vài ngày sau mổ?

Mắt mờ sau mổ Phaco và có xu hướng cải thiện dần trong những ngày đầu có thể liên quan đến phù giác mạc, khô mắt hoặc phản ứng viêm mức độ nhẹ. Cần tái khám sớm nếu thị lực không cải thiện dần, mờ tăng lên, đau, đỏ, hoặc xuất hiện chớp sáng, ruồi bay mới hay cảm giác như có màn che.

IOL dùng được bao lâu? Có phải mổ lại không?

IOL được thiết kế để sử dụng lâu dài và thường không cần thay định kỳ. Tuy nhiên, một số trường hợp hiếm có thể cần chỉnh hoặc thay IOL do lệch vị trí, sai công suất hoặc không dung nạp thiết kế quang học. Xem chi tiết.

Đục bao sau là gì? Xử lý bằng cách nào?

Sau mổ cườm khô, một số người bị mờ trở lại sau vài tháng đến vài năm do đục bao sau là lớp màng phía sau IOL trở nên đục. Đây không phải cườm tái phát. Khi có chỉ định, bác sĩ dùng laser Nd:YAG để xử lý; mức cải thiện sau đó còn phụ thuộc tình trạng bao sau, võng mạc, IOL và các bệnh mắt đi kèm.

Mổ cườm nước rồi có phải nhỏ thuốc hoặc mổ lại không?

Phẫu thuật cườm nước giúp kiểm soát bệnh chứ không chữa khỏi hoàn toàn. Tùy đáp ứng của từng người, một số trường hợp có thể ngưng thuốc hạ nhãn áp, số khác vẫn cần duy trì thêm thuốc liều thấp. Hiệu quả phẫu thuật cũng có thể giảm dần theo thời gian, nên tái khám định kỳ là cách tốt nhất để phát hiện sớm và xử trí kịp thời.

Sau mổ nên kiêng ăn gì?

Người bệnh thường có thể ăn uống theo chế độ phù hợp với sức khỏe chung, không cần kiêng khem nghiêm ngặt. Nên hạn chế rượu bia, không hút thuốc và tuân theo hướng dẫn riêng nếu có tiểu đường, tăng huyết áp hoặc bệnh nền khác.

Có thể mắc cả cườm khô và cườm nước cùng lúc không?

Có, đặc biệt ở người lớn tuổi. Khi đó bác sĩ sẽ đánh giá mức độ ảnh hưởng của từng bệnh để quyết định thứ tự và phương pháp điều trị phù hợp cho từng mắt.

Bài viết này cung cấp thông tin chi tiết về mổ cườm mắt, từ quy trình, chi phí đến cách chăm sóc sau phẫu thuật. Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn trong việc cải thiện tầm nhìn và nâng cao chất lượng cuộc sống. Nếu cần tư vấn chi tiết thì bạn có thể liên hệ trực tiếp đến hotline 0846 403 403 để được các bác sĩ hỗ trợ.