Người bị tiểu đường có mổ cườm mắt được không?

Bị tiểu đường có mổ cườm mắt được không? Người bị tiểu đường vẫn có thể phẫu thuật đục thủy tinh thể (mổ cườm khô). Quyết định không dựa vào một mức đường huyết hoặc HbA1c cố định, mà dựa trên mức kiểm soát đái tháo đường, tình trạng võng mạc, phù hoàng điểm, sức khỏe toàn thân và nguy cơ của từng người. Một số trường hợp cần điều trị võng mạc hoặc ổn định bệnh nền trước khi mổ. Bác sĩ nhãn khoa sẽ phối hợp với bác sĩ nội tiết để đưa ra chỉ định phù hợp nhất.

1. Người bị tiểu đường có mổ cườm mắt được không?

Người bị tiểu đường vẫn có thể mổ cườm mắt (thay thủy tinh thể). Đây không phải là một phẫu thuật bị chống chỉ định chỉ vì người bệnh có tiểu đường.

Tuy nhiên, khác với người không có bệnh nền, quyết định “mổ được hay chưa” ở người tiểu đường không dựa vào một con số xét nghiệm duy nhất. Bác sĩ nhãn khoa sẽ xem xét đồng thời nhiều yếu tố như mức độ kiểm soát đường huyết gần đây, tình trạng võng mạc, có hay không phù hoàng điểm, các bệnh nền đi kèm và khả năng tuân thủ chăm sóc sau mổ trước khi đưa ra chỉ định. Nếu cần, bác sĩ nhãn khoa sẽ phối hợp với bác sĩ nội tiết để đánh giá và ổn định tình trạng trước khi xếp lịch phẫu thuật.

>> Xem thêm: Mổ cườm mắt cho người già phương pháp nào an toàn?

2. Bác sĩ dựa vào yếu tố nào để quyết định phẫu thuật?

2.1. Mức độ kiểm soát đái tháo đường

Bác sĩ quan tâm đến xu hướng kiểm soát đường huyết trong thời gian gần đây hơn là một chỉ số đơn lẻ tại thời điểm khám. Người có đường huyết dao động nhiều, từng có đợt hạ đường huyết hoặc đang trong giai đoạn điều chỉnh thuốc thường cần bác sĩ nội tiết đánh giá thêm trước khi mổ.

2.2. Bệnh võng mạc tiểu đường

Bệnh võng mạc tiểu đường là tổn thương mạch máu nhỏ ở đáy mắt do đường huyết cao kéo dài. Mức độ bệnh từ nhẹ đến tăng sinh sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến thời điểm mổ, loại thủy tinh thể nhân tạo phù hợp và mức cải thiện thị lực có thể kỳ vọng sau phẫu thuật.

2.3. Phù hoàng điểm do tiểu đường

Phù hoàng điểm do tiểu đường là tình trạng dịch tích tụ ở vùng trung tâm võng mạc. Nếu chưa được kiểm soát, mổ cườm có thể khiến tình trạng phù nặng hơn tạm thời, làm thị lực sau mổ cải thiện chậm hơn dự kiến. Trong những trường hợp này, bác sĩ có thể cân nhắc điều trị phù hoàng điểm trước hoặc song song với kế hoạch mổ.

2.4. Sức khỏe toàn thân và thuốc đang sử dụng

Bệnh tim mạch, bệnh thận, huyết áp và các thuốc đang dùng (đặc biệt insulin, thuốc chống đông) đều được bác sĩ nhãn khoa và bác sĩ nội khoa cùng xem xét, vì ảnh hưởng đến cách gây tê, nguy cơ chảy máu và quá trình hồi phục.

2.5. Khả năng tuân thủ chăm sóc và tái khám

Người bệnh cần nhỏ thuốc đúng giờ, tái khám đúng hẹn và theo dõi các dấu hiệu bất thường sau mổ. Đây cũng là yếu tố bác sĩ cân nhắc, đặc biệt với người có bệnh võng mạc cần theo dõi sát.

3. Người tiểu đường cần kiểm tra gì trước khi mổ?

3.1. Khám đáy mắt giãn đồng tử

Bác sĩ nhỏ thuốc giãn đồng tử để quan sát toàn bộ võng mạc, phát hiện dấu hiệu bệnh võng mạc tiểu đường hoặc phù hoàng điểm mà khám thông thường không thấy được.

3.2. OCT hoàng điểm khi có chỉ định

Nếu nghi ngờ có phù hoàng điểm, bác sĩ có thể chỉ định chụp OCT (Optical Coherence Tomography) để đánh giá chi tiết cấu trúc võng mạc trung tâm.

3.3. Sinh trắc học và lựa chọn IOL

Đo các thông số của mắt (chiều dài trục nhãn cầu, độ cong giác mạc…) để tính công suất thủy tinh thể nhân tạo (IOL) phù hợp. Xem chi tiết ở mục 8 bên dưới.

3.4. Đường huyết, huyết áp và đánh giá nội khoa

Xét nghiệm đường huyết, HbA1c, huyết áp và có thể thêm điện tim tùy tình trạng, giúp bác sĩ nắm mức kiểm soát bệnh nền gần nhất không phải để so với một ngưỡng cố định, mà để cùng người bệnh lên kế hoạch phẫu thuật an toàn.

4. Khi nào có thể cần điều trị võng mạc trước khi mổ cườm?

• Phù hoàng điểm: Nếu phù hoàng điểm đang hoạt động, bác sĩ có thể chỉ định điều trị trước hoặc trong cùng giai đoạn với mổ cườm để tối ưu kết quả thị lực.
• Bệnh võng mạc tăng sinh: Ở giai đoạn tăng sinh, có thể xuất hiện mạch máu bất thường dễ vỡ. Bác sĩ nhãn khoa võng mạc có thể cần can thiệp trước khi mổ cườm để giảm nguy cơ biến chứng trong và sau phẫu thuật.
• Xuất huyết hoặc tân mạch: Nếu có xuất huyết võng mạc hoặc tân mạch, bác sĩ cần đánh giá mức độ ổn định của đáy mắt trước khi quyết định thời điểm phẫu thuật cườm, tránh làm nặng thêm tổn thương sẵn có.

ĐẶT LỊCH NGAY!

Chọn Bệnh viện*Mắt Sài Gòn Biên HòaMắt Sài Gòn Đồng ThápOrtho-K Việt Quận 8

5. Quy trình Phaco ở người tiểu đường có gì khác?

So với người không có bệnh nền, phẫu thuật Phaco cho người tiểu đường không khác biệt về kỹ thuật nhưng có thêm bước sàng lọc nội khoa và đáy mắt kỹ hơn:

• Bước 1 – Đánh giá trước phẫu thuật: khám mắt tổng quát, đo sinh trắc học để tính IOL, khám đáy mắt giãn đồng tử để tầm soát bệnh võng mạc tiểu đường, xét nghiệm đường huyết/huyết áp và các đánh giá nội khoa cần thiết.
• Bước 2 – Gây tê: gây tê bề mặt bằng thuốc nhỏ mắt (không cần tiêm), người bệnh tỉnh táo trong suốt quá trình.
• Bước 3 – Thực hiện phẫu thuật: bác sĩ tạo đường mổ nhỏ (khoảng 2mm), dùng sóng siêu âm tán nhuyễn thủy tinh thể đục và hút ra, sau đó đặt thủy tinh thể nhân tạo (IOL). Thời gian mổ thường khoảng 10–15 phút.
• Bước 4 – Theo dõi sau mổ: nghỉ tại phòng hậu phẫu, bác sĩ kiểm tra mắt lần cuối trước khi cho xuất viện trong ngày.

Tìm hiểu quy trình đầy đủ tại: Phẫu thuật thay thủy tinh thể: Quy trình mổ, chi phí có BHYT

6. Phẫu thuật cườm mắt có thể cải thiện và không thể cải thiện điều gì?

Phẫu thuật cườm mắt không phục hồi phần thị lực đã mất do bệnh võng mạc tiểu đường hoặc các bệnh lý đáy mắt khác. Nếu có các bệnh lý này kèm theo, bác sĩ sẽ trao đổi cụ thể về mức độ cải thiện thị lực có thể kỳ vọng sau mổ.

7. Rủi ro sau mổ cần theo dõi

• Phù hoàng điểm: Đường huyết chưa ổn định có thể làm tăng nguy cơ phù hoàng điểm xuất hiện hoặc nặng hơn sau mổ.
• Viêm hoặc nhiễm trùng: Người tiểu đường, đặc biệt khi đường huyết chưa kiểm soát tốt, có nguy cơ viêm và nhiễm trùng sau mổ cao hơn. Dùng thuốc nhỏ mắt đúng chỉ định giúp giảm nguy cơ này.
• Tiến triển bệnh võng mạc: Bệnh võng mạc tiểu đường có thể tiến triển độc lập với cuộc mổ, vì vậy cần tái khám đáy mắt định kỳ ngay cả khi thị lực đã cải thiện tốt.
• Đục bao sau: Có thể xuất hiện sau vài tháng đến vài năm, xử lý đơn giản bằng laser YAG theo chỉ định của bác sĩ.

>>>Xem thêm: Mắt mờ sau mổ Phaco: Khi nào bình thường và nguy hiểm?

8. Người tiểu đường nên chọn thủy tinh thể nào?

Việc chọn thủy tinh thể nhân tạo (IOL) phụ thuộc mức độ bệnh võng mạc, tình trạng hoàng điểm, độ loạn thị và nhu cầu thị lực của từng người không phải chỉ dựa vào việc có tiểu đường hay không.

Với người có bệnh võng mạc tiểu đường đáng kể hoặc nguy cơ tiến triển, bác sĩ thường ưu tiên thủy tinh thể đơn tiêu vì giúp hình ảnh ổn định hơn và thuận lợi cho việc theo dõi đáy mắt về sau. Với người tiểu đường được kiểm soát tốt và chưa có bệnh võng mạc đáng kể, các loại IOL khác vẫn có thể được cân nhắc sau khi khám đáy mắt đầy đủ.

Tìm hiểu thêm về các loại thủy tinh thể nhân tạo hiện có tại bệnh viện. Loại thủy tinh thể nhân tạo phù hợp phụ thuộc tình trạng hoàng điểm, võng mạc và nhu cầu thị lực của từng người. Tư vấn loại IOL phù hợp – Hotline: 0846 403 403

9. Chuẩn bị thuốc và ăn uống trước ngày mổ

Người bệnh không nên tự ý nhịn ăn, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều insulin trước phẫu thuật mà không hỏi ý kiến bác sĩ.

• Nếu cần xét nghiệm đường huyết lúc đói, bác sĩ sẽ hướng dẫn cụ thể thời gian nhịn ăn phù hợp cho riêng xét nghiệm đó.
• Việc dùng thuốc tiểu đường, insulin và thuốc huyết áp trước ngày mổ cần theo hướng dẫn riêng của bác sĩ, dựa trên giờ mổ, phương pháp gây tê và phác đồ điều trị hiện tại không áp dụng một quy tắc chung cho tất cả mọi người.
• Mang theo hồ sơ bệnh án và đơn thuốc đang sử dụng (đặc biệt thuốc tiểu đường, huyết áp, thuốc chống đông nếu có) để bác sĩ nội khoa tham khảo.
• Khai báo trung thực tình trạng bệnh nền và các lần hạ đường huyết gần đây (nếu có) với bác sĩ sàng lọc.
• Chỉ dùng thuốc nhỏ mắt hoặc thuốc toàn thân theo đúng đơn của bác sĩ; không tự mua hoặc tự dùng kháng sinh trước phẫu thuật.
• Ngừng đeo kính áp tròng theo thời gian bác sĩ hướng dẫn để đảm bảo kết quả đo mắt chính xác.
• Chuẩn bị người thân đưa về sau mổ, vì thị lực có thể chưa ổn định ngay sau phẫu thuật.

10. Chăm sóc và dấu hiệu cần khám ngay sau mổ

Thời gian phục hồi thường kéo dài khoảng 4–8 tuần tùy tình trạng mắt. Các lưu ý quan trọng:

• Dùng thuốc nhỏ mắt đúng chỉ định, đeo kính bảo vệ mắt theo hướng dẫn.
• Theo dõi đường huyết đều đặn theo hướng dẫn của bác sĩ nội tiết, vì đường huyết không ổn định sau mổ có thể ảnh hưởng quá trình hồi phục.
• Trong tuần đầu, tránh dụi mắt, cúi đầu sâu, nằm úp mặt, gội đầu hoặc mang vác nặng.
• Hạn chế dùng thiết bị điện tử liên tục quá 20 phút/lần trong vài ngày đầu.
• Không tự lái xe khi chưa có sự đồng ý của bác sĩ điều trị.
• Tái khám đúng hẹn ngay cả khi thị lực đã phục hồi tốt, để bác sĩ theo dõi các biến chứng có thể xuất hiện muộn như đục bao sau hoặc dấu hiệu bệnh võng mạc tiểu đường.
• Đi khám ngay nếu có đau mắt tăng, đỏ mắt nhiều hoặc nhìn mờ đột ngột.

>> Xem thêm: Mổ cườm mắt mất bao lâu để phục hồi?

11. Quy trình sàng lọc người tiểu đường tại Mắt Sài Gòn Biên Hòa

12. Chế độ dinh dưỡng phục hồi sau mổ

Sau mổ, người tiểu đường nên tiếp tục chế độ ăn kiểm soát đường huyết đã được bác sĩ nội tiết hoặc chuyên gia dinh dưỡng hướng dẫn, ưu tiên thực phẩm giàu đạm nạc và rau xanh ít đường để hỗ trợ vết mổ mau lành, đồng thời hạn chế đường tinh luyện và thực phẩm nhiều dầu mỡ. Không có một thực phẩm riêng lẻ nào bảo đảm mắt hồi phục nhanh hơn; nên tham khảo thêm ý kiến bác sĩ nội tiết để có thực đơn phù hợp với tình trạng bệnh lý cụ thể.

13. Câu hỏi thường gặp

13.1. Người cao huyết áp có mổ cườm mắt được không?

Người cao huyết áp vẫn có thể mổ cườm mắt nếu huyết áp được kiểm soát ổn định tại thời điểm phẫu thuật. Bác sĩ sẽ đánh giá thêm nếu người bệnh đang dùng thuốc chống đông máu, vì một số loại có thể cần điều chỉnh theo chỉ định không tự ý ngừng thuốc khi chưa có hướng dẫn.

Xem chi tiết tại: Người bị tiểu đường, cao huyết áp có mổ cườm được không?

13.2. Sau mổ cườm, người tiểu đường cần tái khám bao lâu một lần?

Ngoài lịch tái khám sau mổ theo hướng dẫn, người bệnh tiểu đường nên kiểm tra đáy mắt định kỳ khoảng 3–6 tháng/lần hoặc theo chỉ định của bác sĩ để phát hiện sớm các biến chứng võng mạc.

13.3. Người tiểu đường mổ cườm mắt có dễ đục lại hoặc tái phát không?

Thủy tinh thể nhân tạo không bị đục lại do tiểu đường hay lão hóa. Tuy nhiên, người bệnh tiểu đường có thể gặp đục bao sau thủy tinh thể, xử lý đơn giản bằng laser YAG theo chỉ định của bác sĩ.

13.4. Người tiểu đường tuýp 1 và tuýp 2 có khác nhau khi mổ cườm mắt không?

Cả hai tuýp đều có thể mổ cườm nếu đường huyết được kiểm soát phù hợp. Người tiểu đường tuýp 1 thường được theo dõi võng mạc kỹ hơn vì biến chứng đáy mắt có thể xuất hiện sớm hơn trong quá trình bệnh.

Lưu ý y khoa: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán, tư vấn hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Mỗi người bệnh có tình trạng sức khỏe khác nhau; vui lòng đến trực tiếp bệnh viện để được bác sĩ thăm khám và tư vấn phương pháp phù hợp.

Trên đây là giải đáp của Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa cho câu hỏi: người bị tiểu đường có mổ cườm mắt được không? Mong rằng bài viết đã giúp bạn hiểu rõ hơn về tình trạng của mình và yên tâm hơn trước quyết định phẫu thuật. Nếu cần tư vấn thêm, liên hệ Hotline: 0846 403 403.