Nhìn mặt trời chữa cận thị: Nên hay không nên thực hiện?

Gần đây, trên mạng xã hội xuất hiện thông tin cho rằng nhìn mặt trời chữa cận thị hoặc giúp giảm độ cận. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng khoa học cho thấy nhìn trực tiếp vào mặt trời có thể điều trị cận thị. Ngược lại, ánh sáng cường độ cao có thể gây tổn thương võng mạc, dẫn đến nhìn mờ, ám điểm trung tâm và trong một số trường hợp để lại suy giảm thị lực kéo dài. Bài viết dưới đây sẽ làm rõ sự thật và hướng dẫn cách bảo vệ, kiểm soát cận thị an toàn.

1. Ánh sáng tự nhiên có giúp phòng ngừa cận thị không?

Ánh sáng tự nhiên có vai trò nhất định trong phòng ngừa cận thị, nhưng điều này không đồng nghĩa với việc nhìn trực tiếp vào mặt trời. Nhiều nghiên cứu cho thấy trẻ dành nhiều thời gian ngoài trời có nguy cơ khởi phát cận thị thấp hơn. Vì vậy, tăng thời gian hoạt động ngoài trời thường được khuyến khích như một phần trong các biện pháp bảo vệ thị lực cho trẻ.

Cơ chế bảo vệ của môi trường ngoài trời vẫn đang được nghiên cứu. Ánh sáng cường độ cao và những thay đổi tín hiệu tại võng mạc, trong đó có dopamine, được xem là một số cơ chế tiềm năng; tuy nhiên chưa nên khẳng định ánh sáng mặt trời “làm mắt linh hoạt” hay “làm chậm lão hóa mắt”.

Với trẻ đã bị cận, hoạt động ngoài trời vẫn là một thói quen có lợi, nhưng không thay thế các phương pháp kiểm soát tiến triển cận thị được bác sĩ chỉ định khi cần thiết.

Lưu ý: Hoạt động ngoài trời có lợi không có nghĩa là nhìn vào mặt trời. Không nên nhìn trực tiếp vào mặt trời bằng mắt thường vì ánh sáng cường độ cao có thể gây tổn thương võng mạc và ảnh hưởng thị lực.

2. Có nên nhìn mặt trời chữa cận thị không? 

Không. Không nên nhìn trực tiếp vào mặt trời với mục đích chữa hoặc giảm cận thị. Hiện chưa có bằng chứng cho thấy phương pháp này có thể làm giảm số Diop, làm ngắn trục nhãn cầu hoặc điều trị cận thị.

Ngược lại, nhìn trực tiếp vào mặt trời có thể gây bệnh võng mạc do ánh sáng. Tổn thương thường tập trung tại vùng hoàng điểm và có thể gây nhìn mờ, hình ảnh méo, thay đổi cảm nhận màu sắc hoặc xuất hiện điểm tối ở trung tâm thị trường. Một số trường hợp có thể để lại suy giảm thị lực kéo dài hoặc vĩnh viễn.

Để tận dụng lợi ích của thời gian ngoài trời mà vẫn bảo vệ mắt, có thể:

• Khuyến khích trẻ vui chơi và vận động ngoài trời thường xuyên.
• Không nhìn trực tiếp vào mặt trời.
• Sử dụng kính râm có khả năng chống tia UV khi hoạt động dưới nắng mạnh.
• Kết hợp đội mũ rộng vành hoặc tìm bóng râm khi cần thiết.

ĐĂNG KÝ NHẬN ƯU ĐÃI

Chọn nơi khámBiên Hòa: 1403 Nguyễn Ái Quốc, KP.11, P.Tam Hiệp.TP.HCM: Ortho-K Việt, 857A Tạ Quang Bửu, P. Chánh Hưng.

3. Các phương pháp chữa cận thị và hạn chế tăng độ cho mắt

Nhìn mặt trời không phải là phương pháp chữa hoặc kiểm soát cận thị, không thể chữa dứt điểm cận thị như phẫu thuật mắt cận.

Nếu đang tìm hiểu cách giảm độ cận, cần lưu ý rằng các bài tập mắt, thực phẩm hay việc tiếp xúc với ánh nắng không được chứng minh có thể làm giảm số Diop của cận thị thật.

3.1. Đeo kính đúng độ

Kính gọng là phương pháp phổ biến giúp người cận thị nhìn xa rõ hơn. Kính cần được kê theo kết quả đo khúc xạ và tình trạng thị giác của từng người.

Nếu đeo kính xuất hiện nhìn mờ, nhức đầu, chóng mặt hoặc khó chịu kéo dài, người dùng nên kiểm tra lại khúc xạ và tình trạng mắt thay vì tự thay đổi số kính.

3.2. Khám mắt định kỳ

Người bị cận thị nên khám mắt và đo mắt cận định kỳ để theo dõi sự thay đổi của độ khúc xạ và đánh giá sức khỏe mắt. Việc theo dõi càng quan trọng khi độ cận tăng nhanh hoặc cận ở mức cao, bởi nguy cơ gặp các tác hại của cận thị liên quan đến võng mạc và thị lực cũng có thể tăng theo mức độ cận.

Với cận thị ở trẻ em đang trong giai đoạn cận thị tiến triển hoặc đang áp dụng phương pháp kiểm soát cận, lịch tái khám có thể cần thường xuyên hơn theo chỉ định của bác sĩ. Việc theo dõi đặc biệt quan trọng ở trẻ vì các em có thể chưa nhận biết hoặc mô tả chính xác tình trạng nhìn mờ.

3.3. Bổ sung dinh dưỡng cho mắt

Chế độ ăn đầy đủ vitamin, khoáng chất, protein và chất béo thiết yếu góp phần duy trì sức khỏe toàn thân và chức năng bình thường của mắt. Có thể ưu tiên rau xanh, trái cây, cá, trứng, các loại hạt và thực phẩm đa dạng.

Tuy nhiên, chưa có thực phẩm hay dưỡng chất nào được chứng minh có thể làm giảm số Diop hoặc đảo ngược cận thị thật.

3.4. Điều chỉnh thói quen nhìn gần và sinh hoạt

Khi học tập, làm việc hoặc sử dụng thiết bị điện tử, nên duy trì khoảng cách nhìn phù hợp, có thời gian nghỉ giữa các khoảng nhìn gần kéo dài và bảo đảm môi trường đủ ánh sáng. Với trẻ em, nên cân bằng thời gian học tập trong nhà với hoạt động ngoài trời.

Một số thói quen nên điều chỉnh gồm:

• Đọc hoặc sử dụng thiết bị ở khoảng cách quá gần.
• Nhìn gần liên tục trong thời gian dài mà không nghỉ.
• Học tập trong điều kiện ánh sáng không phù hợp.
• Dùng điện thoại, máy tính trong thời gian dài liên tục.
• Không đeo kính theo hướng dẫn khi cần nhìn rõ ở xa.

3.5. Nghỉ mắt đúng cách khi nhìn gần

Một số thói quen nghỉ mắt có thể giúp giảm cảm giác mỏi, khô hoặc khó chịu khi học tập và sử dụng thiết bị điện tử, nhưng không có tác dụng làm giảm số độ cận.

Có thể áp dụng:

• Quy tắc 20-20-20: Sau khoảng 20 phút nhìn gần, nhìn một vật cách khoảng 20 feet (6 m) trong ít nhất 20 giây.
• Chủ động chớp mắt khi sử dụng màn hình lâu để hạn chế khô mắt.
• Thay đổi khoảng nhìn và nghỉ ngắn giữa các khoảng học tập, làm việc kéo dài.

Các phương pháp như xoay mắt, massage, bấm huyệt chữa cận thị hoặc chữa mắt cận bằng diện chẩn hiện chưa có bằng chứng đáng tin cậy cho thấy có thể làm giảm số Diop hoặc kiểm soát tiến triển của cận thị thật.

Trong tương lai, nếu bạn muốn giảm sự phụ thuộc vào kính, hãy tìm hiểu về các phương pháp phẫu thuật khúc xạ. Việc thăm khám và đánh giá các điều kiện mổ mắt cận tại một cơ sở y tế uy tín sẽ là bước đầu tiên để bạn có một hành trình lấy lại thị lực an toàn và hiệu quả.

4. Câu hỏi thường gặp

4.1. Có nên nhìn mặt trời buổi sáng để chữa cận không?

Không. Dù là buổi sáng, nhìn trực tiếp vào mặt trời không được chứng minh có thể giảm độ hoặc chữa cận thị. Người cận có thể tham gia các hoạt động ngoài trời dưới ánh sáng tự nhiên nhưng không cần và không nên nhìn thẳng vào mặt trời.

Với trẻ em, tăng thời gian ngoài trời có bằng chứng hỗ trợ giảm nguy cơ khởi phát cận thị, nhưng không thay thế kính hoặc phương pháp kiểm soát cận được bác sĩ chỉ định.

4.2. Có cách nào nhìn mặt trời để chữa cận mà không hại mắt không?

Không có phương pháp nhìn trực tiếp vào mặt trời nào được khuyến cáo để điều trị cận thị. Việc nhìn mặt trời bằng mắt thường có thể gây tổn thương võng mạc. Nếu mục tiêu là phòng ngừa cận thị ở trẻ, nên tăng thời gian hoạt động ngoài trời thay vì tập nhìn vào nguồn sáng.

4.3. Nhìn mặt trời bao lâu thì có thể giảm cận?

Không có khoảng thời gian nhìn mặt trời nào được chứng minh có thể làm giảm cận thị. Không nên nhìn trực tiếp vào mặt trời dù với mục đích điều trị trong thời gian ngắn.

Khuyến nghị về thời gian ngoài trời dành cho trẻ là một vấn đề khác hoàn toàn. Các hướng dẫn chuyên môn thường khuyến khích trẻ dành khoảng 1–2 giờ hoặc nhiều hơn mỗi ngày cho hoạt động ngoài trời, tùy điều kiện, nhưng không yêu cầu nhìn vào mặt trời.

Nhìn mặt trời chữa cận thị không phải là phương pháp có cơ sở khoa học và có thể gây tổn thương võng mạc. Hoạt động ngoài trời có lợi cho sức khỏe mắt, đặc biệt trong phòng ngừa cận thị ở trẻ, nhưng hoàn toàn khác với việc nhìn trực tiếp vào mặt trời. Với người đã bị cận, cần đeo kính đúng độ, theo dõi khúc xạ định kỳ và lựa chọn phương pháp kiểm soát hoặc điều chỉnh cận thị phù hợp theo đánh giá của bác sĩ.

Nếu nhận thấy độ cận thay đổi hoặc trẻ có biểu hiện nhìn xa mờ, nheo mắt, ngồi gần bảng hay màn hình, có thể thăm khám tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa để được kiểm tra và tư vấn phương án phù hợp.