Bấm huyệt chữa cận thị có thực sự hiệu quả? Hướng dẫn y khoa

Bấm huyệt chữa cận thị được nhiều người quan tâm với mong muốn giảm độ cận mà không cần dùng kính hoặc phẫu thuật. Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng đủ tin cậy cho thấy bấm huyệt có thể làm giảm số Diop, làm ngắn trục nhãn cầu hoặc chữa khỏi cận thị thật. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ bấm huyệt có tác dụng đến đâu và những điều cần lưu ý để tránh gây tổn thương vùng mắt.

1. Bấm huyệt chữa cận thị có thực sự hiệu quả không?

Cận thị thật thường liên quan đến việc nhãn cầu dài hơn bình thường hoặc công suất khúc xạ của giác mạc và thủy tinh thể không phù hợp, khiến ánh sáng hội tụ trước võng mạc. Trong khi đó, cận thị giả có thể gây nhìn xa mờ tạm thời do rối loạn điều tiết.

Xoa bóp hoặc bấm nhẹ vùng quanh mắt có thể tạo cảm giác thư giãn ở một số người, nhưng hiện chưa có bằng chứng cho thấy bấm huyệt có thể làm ngắn trục nhãn cầu, giảm số Diop hoặc kiểm soát tiến triển cận thị thật. Vì vậy, cảm giác mắt dễ chịu hơn sau khi bấm huyệt không đồng nghĩa với việc độ cận đã giảm.

Nếu thị lực lúc rõ lúc mờ hoặc nghi ngờ cận thị giả, người bệnh nên khám và đo mắt cận để xác định chính xác tình trạng khúc xạ. Kết quả đo giúp phân biệt cận thật với tình trạng nhìn mờ tạm thời, thay vì chỉ dựa vào cảm giác mắt dễ chịu hơn sau khi bấm huyệt.

2. Các huyệt quanh mắt thường được nhắc đến trong bấm huyệt

Trong y học cổ truyền, một số huyệt quanh vùng mắt thường được nhắc đến khi xoa bóp, bấm huyệt. Thông tin dưới đây nhằm giúp người đọc nhận biết vị trí thường được đề cập, không có nghĩa các huyệt này đã được chứng minh có thể chữa hoặc giảm độ cận.

3. Nếu massage vùng quanh mắt, cần lưu ý gì để bảo đảm an toàn?

Nếu massage vùng trán, thái dương hoặc quanh bờ xương hốc mắt với mục đích thư giãn, cần thao tác nhẹ nhàng và tránh tạo áp lực trực tiếp lên nhãn cầu. Tay cần được rửa sạch trước khi tiếp xúc với vùng mắt.

Không nên day ấn mạnh khi mắt đang đau, đỏ, sưng, có chấn thương hoặc đang mắc bệnh lý viêm nhiễm. Nếu sau khi massage xuất hiện đau mắt, nhìn mờ, đỏ mắt hoặc các triệu chứng bất thường kéo dài, nên ngừng thực hiện và đi khám chuyên khoa mắt.

Sau thời gian nhìn gần kéo dài, nghỉ mắt và nhìn ra xa có thể giúp giảm cảm giác mỏi. Có thể áp dụng quy tắc 20-20-20: sau khoảng 20 phút nhìn gần, nhìn một vật cách khoảng 6 mét trong ít nhất 20 giây. Tuy nhiên, nghỉ mắt không làm giảm số Diop của cận thị thật.

Bạn có thể kết hợp thêm việc massage nhẹ nhàng hoặc thực hành các bài tập nhìn xa, tránh tin vào các phương pháp chưa được kiểm chứng như nhìn mặt trời chữa cận thị vì có thể gây hại cho võng mạc

4. Thói quen nào giúp bảo vệ mắt khi bị cận thị?

Bấm huyệt không thay thế các thói quen chăm sóc mắt phù hợp. Người cận thị nên đeo kính theo kết quả đo khúc xạ và hướng dẫn của bác sĩ, thay vì tự giảm độ kính hoặc tự tháo kính với mục đích “luyện mắt”.

Khi học tập hoặc làm việc gần, nên duy trì khoảng cách phù hợp, có thời gian nghỉ mắt và tránh nhìn gần liên tục trong thời gian quá dài. Với trẻ em, hoạt động ngoài trời thường xuyên cũng là một thói quen có lợi trong phòng ngừa và quản lý cận thị.

Những thói quen này giúp bảo vệ mắt và giảm tình trạng mỏi do nhìn gần, nhưng không làm số Diop của cận thị thật tự giảm xuống. Vì vậy, khi tìm hiểu cách giảm độ cận, cần phân biệt giữa giảm cảm giác mỏi mắt, kiểm soát cận tiến triển và điều chỉnh tật khúc xạ để tránh kỳ vọng sai vào các mẹo tại nhà.

5. Những lưu ý quan trọng để không làm tổn thương mắt

Việc tự bấm huyệt tại nhà nếu không cẩn thận có thể gây phản tác dụng. Bạn cần đặc biệt lưu ý:

• Lực tác động: Chỉ dùng lực vừa phải, tuyệt đối không ấn quá mạnh gây bầm tím hoặc tổn thương nhãn cầu.
• Vệ sinh: Không thực hiện khi tay bẩn hoặc mắt đang có các bệnh lý nhiễm trùng (đau mắt đỏ, viêm kết mạc, chắp lẹo).
• Không kỳ vọng giảm độ: Cảm giác mắt thư giãn hoặc bớt mỏi sau massage không đồng nghĩa với số độ cận đã giảm. Muốn biết độ cận có thay đổi hay không cần kiểm tra khúc xạ.
• Khám mắt định kỳ: Người bị cận nên kiểm tra mắt theo lịch bác sĩ hướng dẫn, đặc biệt khi thị lực thay đổi hoặc độ cận có xu hướng tăng.

Nếu tình trạng mỏi mắt kéo dài, thị lực giảm hoặc độ cận thay đổi nhanh, người bệnh nên khám chuyên khoa mắt để xác định nguyên nhân và được tư vấn phương pháp điều chỉnh hoặc kiểm soát cận phù hợp.

Việc theo dõi càng quan trọng khi độ cận tiếp tục tăng, bởi cận thị cao có thể làm tăng nguy cơ gặp một số tác hại của cận thị như tổn thương võng mạc, bong võng mạc hoặc glôcôm, từ đó ảnh hưởng đến thị lực lâu dài.

6. Giải pháp kiểm soát cận thị khoa học

Bấm huyệt hoặc massage quanh mắt chưa được chứng minh có thể kiểm soát tiến triển cận thị. Những phương pháp được sử dụng trong nhãn khoa sẽ phụ thuộc vào độ tuổi, mức độ cận và tốc độ thay đổi của từng người.

• Kính gọng: Giúp điều chỉnh thị lực để người cận nhìn rõ. Trẻ cần được kiểm tra khúc xạ và thay kính khi độ thay đổi theo hướng dẫn chuyên môn.
• Ortho-K: Kính áp tròng cứng được đeo khi ngủ để tạm thời thay đổi hình dạng giác mạc. Ortho-K cũng là một trong những lựa chọn có thể được bác sĩ cân nhắc để kiểm soát tiến triển cận thị ở trẻ phù hợp.
• Tròng kính kiểm soát cận thị: Một số thiết kế kính chuyên biệt được phát triển nhằm làm chậm tiến triển cận thị ở trẻ. Với Essilor Stellest, không nên viết “giảm 60%” như hiệu quả chắc chắn cho mọi trẻ; hiệu quả thay đổi theo nghiên cứu, thời gian theo dõi và từng cá nhân.
• Mổ mắt cận: Ở người trưởng thành đủ điều kiện và có độ khúc xạ ổn định, các phương pháp phẫu thuật có thể giúp giảm sự phụ thuộc vào kính. Phẫu thuật không làm ngắn lại trục nhãn cầu và không phải phương pháp kiểm soát tiến triển cận thị ở trẻ.

Nếu bạn hoặc người thân đang gặp các triệu chứng nhức mỏi mắt kéo dài, hoặc muốn tìm giải pháp kiểm soát độ cận an toàn, hãy đến trực tiếp Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa để được các bác sĩ chuyên khoa thăm khám bằng hệ thống máy móc hiện đại nhất.

7. Các câu hỏi thường gặp

7.1. Trẻ em bị cận thị có nên bấm huyệt không?

Bấm huyệt chưa được chứng minh có thể làm giảm hoặc kiểm soát độ cận ở trẻ. Nếu chỉ massage nhẹ vùng quanh mắt để thư giãn, phụ huynh cần tránh ấn trực tiếp lên nhãn cầu và không xem đây là biện pháp thay thế việc khám mắt, đeo kính hoặc phương pháp kiểm soát cận được bác sĩ chỉ định.

7.2. Nên bấm huyệt vào thời điểm nào trong ngày là tốt nhất?

Hiện chưa có bằng chứng cho thấy một thời điểm cụ thể trong ngày giúp bấm huyệt có hiệu quả hơn đối với cận thị. Nếu massage nhẹ vùng quanh mắt với mục đích thư giãn, có thể thực hiện khi mắt cảm thấy mỏi sau thời gian nhìn gần, nhưng không nên kỳ vọng thao tác này làm giảm số độ cận.

7.3. Bấm huyệt bao lâu thì mắt có thể giảm độ cận?

Không có khoảng thời gian bấm huyệt nào được chứng minh có thể làm giảm số Diop của cận thị thật. Một số người có thể cảm thấy mắt dễ chịu hoặc nhìn thoải mái hơn sau massage, nhưng cảm giác này không chứng minh độ cận đã thay đổi. Nếu thị lực lúc rõ lúc mờ hoặc nghi ngờ cận thị giả, nên khám và đo khúc xạ để xác định chính xác.

Bấm huyệt chữa cận thị hiện chưa được chứng minh có thể làm giảm số Diop, làm ngắn trục nhãn cầu hoặc chữa khỏi cận thị thật. Massage nhẹ quanh vùng mắt có thể tạo cảm giác thư giãn ở một số người, nhưng không nên xem đây là phương pháp thay thế kính hoặc các biện pháp kiểm soát cận thị đã được nghiên cứu.